2 hours ago
7
Quảng Cáo
0943778078
Thứ sáu, 14/8/2026, 16:00 (GMT+7)
Bỏ bữa thường xuyên, sử dụng nhiều đồ uống có đường, ăn kiêng quá mức và khẩu phần thiếu đa dạng có thể khiến trẻ thiếu canxi, vitamin D, sắt.
Tuổi vị thành niên (10-19 tuổi) là giai đoạn cơ thể tăng trưởng nhanh, thay đổi thành phần cơ thể và tích lũy khối lượng xương. Theo bác sĩ Trần Trà Phương, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, dinh dưỡng ở độ tuổi này có liên quan đến cân nặng, ảnh hưởng đến tăng trưởng chiều cao, phát triển khối cơ, khả năng học tập. Dưới đây là những thói quen ăn uống mà trẻ vị thành niên cần thay đổi.
Bỏ bữa sáng
Nhiều trẻ dậy muộn, vội đi học nên bỏ bữa sáng hoặc chỉ uống một loại đồ uống, ăn bánh ngọt hay thức ăn tiện lợi. Một số trẻ bỏ bữa do ngại lo tăng cân.
Trẻ cần có đủ năng lượng và chất dinh dưỡng trong cả ngày. Nếu trẻ không cảm thấy đói ngay sau khi thức dậy, trẻ vẫn nên ăn nhẹ vào buổi sáng.
Một bữa sáng cân đối gồm nguồn carbohydrate giàu chất xơ, thực phẩm giàu protein, rau quả hoặc sữa. Bánh mì trứng kèm sữa, phở hoặc bún có thịt, cháo thịt, cơm nắm với trứng hoặc sữa chua không đường kèm trái cây và ngũ cốc nguyên hạt là những gợi ý phù hợp.
Uống nhiều trà sữa, nước ngọt
Nước ngọt, trà sữa, trà đóng chai, nước trái cây có đường và các loại đồ uống pha chế có nhiều đường đơn nhưng ít chất dinh dưỡng thiết yếu.
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến cáo giảm lượng đường tự do dưới 10% tổng năng lượng khẩu phần mỗi ngày và có thể giảm xuống dưới 5% để mang lại thêm lợi ích sức khỏe. Lượng đường tự do cao cũng làm tăng nguy cơ sâu răng và góp phần gây tăng cân không lành mạnh.
Cha mẹ không nhất thiết phải cấm tuyệt đối các món trẻ yêu thích, nhưng nên giúp con kiểm soát tần suất, khẩu phần và lượng đường. Nước lọc nên là lựa chọn chính để cung cấp nước. Sữa hoặc sản phẩm thay thế phù hợp cũng góp phần cung cấp protein, canxi và một số vi chất.
Hiệp hội Nhi khoa Mỹ (AAP) khuyến cáo trẻ em và thanh thiếu niên không nên sử dụng nước tăng lực do chứa caffeine và các chất kích thích.
Trà sữa cung cấp nhiều đường, tương đối ít chất dinh dưỡng thiết yếu. Ảnh: Vân Anh
Ăn kiêng thiếu khoa học
Một số trẻ vị thành niên tự cắt giảm mạnh khẩu phần, bỏ bữa, nhịn ăn kéo dài, loại bỏ hoàn toàn carbohydrate hoặc chất béo, chỉ ăn rau, sử dụng thuốc giảm cân, trà giảm cân. Những phương pháp này có thể khiến khẩu phần không đáp ứng đủ năng lượng và vi chất, ảnh hưởng đến tăng trưởng, khối cơ và sức khỏe xương. Ăn kiêng quá mức, bỏ bữa và sử dụng các biện pháp giảm cân không lành mạnh có thể gây rối loạn ăn uống.
Nếu trẻ thừa cân hoặc béo phì, việc kiểm soát cân nặng cần dựa trên đánh giá tăng trưởng, BMI theo tuổi và giới, giai đoạn dậy thì, chế độ ăn, hoạt động thể lực, giấc ngủ và các bệnh lý đi kèm.
Ăn ít thực phẩm giàu protein
Một số trẻ ăn nhiều cơm, mì, bánh và đồ ăn vặt nhưng ít thực phẩm giàu protein như thịt, cá, trứng, sữa, đậu phụ và các loại đậu. Protein cần thiết cho tổng hợp và duy trì mô, phát triển khối cơ, các enzyme, hormone và nhiều chức năng sinh học khác.
Trong mỗi bữa chính, trẻ nên ăn protein từ thịt, cá, trứng, sữa, đậu phụ hoặc đậu đỗ. Trẻ ăn chay hoặc hạn chế thực phẩm nguồn gốc động vật cần được xây dựng khẩu phần đa dạng để bảo đảm protein và vi chất.
Ít ăn thực phẩm giàu canxi, vitamin D và sắt
Tuổi vị thành niên là giai đoạn quan trọng để tích lũy khối lượng xương. Khẩu phần không đáp ứng đủ canxi, vitamin D, ít hoạt động thể lực chịu tải có thể ảnh hưởng đến sức khỏe xương.
Trẻ ít sử dụng sữa và chế phẩm từ sữa hoặc các nguồn thay thế giàu canxi phù hợp có thể cần được xem xét lại khẩu phần. Các nguồn canxi khác gồm cá nhỏ ăn cả xương, đậu phụ, một số loại rau xanh.
Thiếu sắt cũng là vấn đề cần lưu ý ở tuổi vị thành niên, đặc biệt ở trẻ gái sau khi bắt đầu có kinh nguyệt. Thiếu sắt có thể dẫn đến thiếu máu, mệt mỏi và giảm khả năng tập trung. Nguồn sắt gồm thịt, gia cầm, cá và các thực phẩm thực vật giàu sắt. Vitamin C trong bữa ăn có thể hỗ trợ hấp thu sắt non-heme từ thực vật.
Cha mẹ không nên tự bổ sung vitamin D, canxi hoặc sắt liều cao kéo dài cho trẻ. Với trẻ ăn uống hạn chế, tăng trưởng không đạt, kinh nguyệt nhiều, ăn chay, mắc bệnh mạn tính hoặc có biểu hiện nghi thiếu vi chất, bác sĩ có thể đánh giá khẩu phần và chỉ định xét nghiệm khi phù hợp.
Bác sĩ Phương khuyên theo dõi chiều cao, cân nặng và quá trình tăng trưởng của trẻ trong các lần khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm thay đổi bất thường. Khi trẻ có chế độ ăn hạn chế, nguy cơ thiếu vi chất hoặc bệnh lý đi kèm, đánh giá dinh dưỡng chuyên sâu có thể giúp xây dựng chế độ ăn phù hợp.
Vân Anh
Độc giả đặt câu hỏi về dinh dưỡng tại đây để bác sĩ giải đáp
