Ăn quá nhiều cơm trắng có bị tiểu đường?

Nhiều thông tin cho rằng ăn nhiều cơm có nguy cơ mắc đái tháo đường do nhiều carbohydrate, ít chất xơ và chỉ số đường huyết cao, điều này đúng hay sai? (Mai, 53 tuổi, Thái Nguyên)

Trả lời:

Không nên quy kết cơm trắng là nguyên nhân gây đái tháo đường. Trước đây, nhiều người Việt có thể ăn 3-4 bát cơm mỗi bữa nhưng tỷ lệ mắc đái tháo đường lại thấp hơn hiện nay. Điều này không phải vì cơm "an toàn" hơn, mà bởi lối sống khi đó khác biệt. Phần lớn mọi người lao động chân tay nhiều, mức tiêu hao năng lượng lớn nên lượng tinh bột nạp vào được sử dụng hiệu quả.

Trong khi đó, cuộc sống hiện đại khiến nhiều người ít vận động hơn. Không ít người chủ động cắt giảm hoặc loại bỏ cơm trắng vì lo ngại tăng đường huyết, nhưng lại bù bằng nhiều thực phẩm giàu chất đạm, chất béo hoặc ăn quá nhiều trái cây. Đây đều là những yếu tố có thể làm mất cân đối khẩu phần nếu không được kiểm soát hợp lý.

Điều quan trọng là nhìn nhận tổng thể chế độ ăn và lối sống hằng ngày. Chẳng hạn, khuyến nghị dành cho người trưởng thành là khoảng 200 g quả chín mỗi ngày. Tuy nhiên, có người vì cắt giảm cơm nên tăng lượng trái cây vượt mức cần thiết với suy nghĩ đây là lựa chọn lành mạnh hơn. Thực tế, trái cây chín cũng chứa đường đơn, nếu ăn quá nhiều vẫn có thể làm tăng lượng đường nạp vào cơ thể.

Một chế độ dinh dưỡng hợp lý cần đảm bảo cân đối ba nhóm chất sinh năng lượng gồm bột đường, chất đạm và chất béo. Trong đó, tinh bột nên chiếm khoảng 50-60% tổng năng lượng khẩu phần; chất đạm từ cả nguồn động vật và thực vật chiếm 13-20%; phần còn lại là chất béo từ mỡ động vật, dầu thực vật cùng các loại hạt. Bên cạnh đó, cơ thể cũng cần được cung cấp đầy đủ vitamin và khoáng chất.

Thực tế, tại các cơ sở y tế, bác sĩ không khuyến cáo người bệnh đái tháo đường phải kiêng hoàn toàn cơm trắng mà hướng dẫn cách ăn với lượng phù hợp và kết hợp đa dạng thực phẩm.

Với người khỏe mạnh, nếu nguồn tinh bột trong ngày chủ yếu đến từ cơm (không sử dụng thêm bún, phở, mì...), lượng khuyến nghị tối thiểu là khoảng 4 bát cơm mỗi ngày. Người có mức vận động hoặc lao động thể lực cao sẽ cần nhiều hơn để đáp ứng nhu cầu năng lượng của cơ thể.

PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng
Viện dinh dưỡng Quốc gia