Ba lần phẫu thuật ung thư bàng quang

TP HCMÔng Tâm, 64 tuổi, từng hai lần phẫu thuật điều trị ung thư bàng quang, nay bệnh tái phát được bác sĩ mổ bằng robot.

Ông Tâm bị ung thư bàng quang giai đoạn nông 3 năm trước, điều trị bảo tồn bằng phẫu thuật nội soi qua đường niệu đạo tại một bệnh viện. Sau 6 tháng, bệnh tái phát, ông được phẫu thuật lần hai. Hiện, kết quả chụp cộng hưởng từ tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM ghi nhận khối u tiến triển xâm lấn vào cơ bàng quang, kích thước khoảng 4 cm.

TS.BS Nguyễn Hoàng Đức, Trưởng khoa Tiết niệu, Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa, cho biết ung thư bàng quang có tỷ lệ tái phát cao, khoảng 50%. Nguyên nhân là lớp cơ bàng quang chứa rất nhiều mạch máu và hệ bạch huyết, dễ khiến tế bào ung thư tái phát và đi theo hệ bạch huyết di căn xa. Khi đó, người bệnh mất cơ hội phẫu thuật triệt căn, đồng thời tỷ lệ tử vong tăng cao. Phương pháp điều trị tối ưu khi ung thư xâm lấn cơ bàng quang là phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ bàng quang và tạo hình lại bằng ruột.

Người bệnh đã nhiều lần phẫu thuật, mô vùng chậu có nguy cơ dính và biến đổi giải phẫu. Việc cắt bàng quang tận gốc kèm tạo hình bàng quang mới bằng ruột đòi hỏi thao tác chính xác cao. Do đó, bác sĩ Đức chỉ định phẫu thuật cho ông Tâm bằng robot Da Vinci Xi để hạn chế biến chứng, nhanh hồi phục.

Bác sĩ điều khiển các cánh tay robot bóc tách, cắt toàn bộ bàng quang và các mô xung quanh. Nhờ camera 3D phóng đại 15 lần, bác sĩ nạo vét kỹ các hạch chậu xung quanh để không sót tế bào ung thư. Sau đó, bác sĩ dùng robot đo và cắt một đoạn ruột non khoảng 40-50 cm. Các cánh tay robot với khớp nối linh hoạt xoay 540 độ giúp dễ dàng khâu nối đoạn ruột này thành một bàng quang mới, nối với niệu quản và niệu đạo để thực hiện chức năng chuyển lưu và bài tiết nước tiểu.

Bác sĩ Đức (ngồi) điều khiển robot Da Vinci Xi phẫu thuật cắt bàng quang và tạo bàng quang mới bằng ruột non cho ông Tâm. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Theo bác sĩ Đức, trước đây bác sĩ thường rạch một đường trên bụng để đưa ruột non ra ngoài tạo hình túi chứa, rồi đưa trở lại ổ bụng để nối với niệu đạo. Cách làm này làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, kéo dài thời gian hồi phục, mất máu và tăng nguy cơ liệt ruột sau mổ.

Với sự hỗ trợ của robot hiện nay, ca phẫu thuật hạn chế được những nguy cơ này. Ông Tâm có thể đi lại và vận động nhẹ nhàng sau mổ hai ngày. Bàng quang mới làm từ ruột, không có dây thần kinh cảm giác nên không thể co bóp tự nhiên, bác sĩ hướng dẫn ông Tâm tập rặn bằng cơ bụng và đi tiểu theo giờ cố định để cơ thể dần thích nghi. Sau khoảng 3 tháng, ông có thể đi tiểu bình thường.

Theo thống kê từ Globocan 2022, Việt Nam có hơn 1.900 ca mắc mới ung thư bàng quang mỗi năm. Giai đoạn đầu, người bệnh có thể tiểu máu không đau, tiểu nhiều hơn, buồn tiểu gấp dù bàng quang không đầy, hoặc cảm giác đi tiểu không hết, đau lưng... nên dễ nhầm với các bệnh viêm nhiễm thông thường, dẫn đến phát hiện muộn. Ở giai đoạn bệnh tiến triển xâm lấn cơ hoặc khi tái phát nhiều lần với kích thước u lớn, bác sĩ phải phẫu thuật cắt toàn bộ bàng quang.

Bác sĩ Đức lưu ý sau điều trị, người bệnh vẫn có nguy cơ tái phát cao do toàn bộ lớp niêm mạc tiếp xúc với các chất gây ung thư trong nước tiểu. Ngay cả khi cắt sạch một khối u ở vị trí này, các vùng niêm mạc khác vẫn có mầm mống ung thư. Người bệnh cần tái khám theo lịch hẹn để phát hiện sớm bất thường và can thiệp kịp thời. Nam giới trên 50 tuổi hoặc người thường xuyên hút thuốc lá, làm việc trong môi trường hóa chất (nhuộm, cao su, da giày, dệt may, in ấn...), có tiền sử viêm nhiễm bàng quang mạn tính cần tầm soát ung thư bàng quang định kỳ.

Đình Lâm

*Tên người bệnh đã được thay đổi