1 hour ago
9
Phụ huynh lo con bị cuốn từ video này sang video khác
Có con năm nay vào lớp 1, chị Nguyễn Thị Lụa (34 tuổi), ngụ đường số 2, P.Thủ Đức (TP.HCM), cho biết điều khiến chị lo lắng không chỉ là thời gian con cầm điện thoại, mà còn ở việc các video ngắn cứ nối tiếp nhau gần như không có điểm dừng.
"Ban đầu các bé chỉ xem vài phút để giải trí, nhưng càng lướt càng dễ bị cuốn sang nội dung tiếp theo và khó tự đặt điện thoại xuống. Mình sợ thói quen tưởng chừng vô hại này sẽ dần chiếm mất thời gian học tập, vui chơi và sinh hoạt của con", chị Lụa nói.
Trẻ nhỏ dễ bị cuốn từ video này sang video khác khi sử dụng điện thoại
ẢNH: AN VY
Trong khi đó, anh Nguyễn Quốc Bảo (35 tuổi), làm việc trên đường Nguyễn Đình Chiểu, P.Sài Gòn (TP.HCM), lại lo cả thời lượng sử dụng lẫn nội dung trẻ có thể bắt gặp sau mỗi lần vuốt màn hình.
“Video xuất hiện liên tục, chủ đề thay đổi rất nhanh nên mình gần như không thể biết nội dung tiếp theo con sẽ xem là gì”, anh Bảo nói.
Theo anh Bảo, trẻ dễ cầm điện thoại hàng giờ đồng hồ vì lúc nào cũng có một video mới chờ phía sau, trong khi cha mẹ lại thấp thỏm vì khó theo sát toàn bộ nội dung con tiếp xúc trên mạng xã hội. Có lúc anh phải nhắc đến khàn cổ, nhưng con vẫn khó tự dừng, khiến anh cũng bất lực.
Theo thạc sĩ tâm lý Thạch Trần Bạch Long, giảng viên Viện Ứng dụng khoa học tâm lý giáo dục TP.HCM, hành vi liên tục lướt video ngắn có sức hút mạnh vì tác động lên hệ thống phần thưởng của não bộ.
Mỗi video xuất hiện mang đến một phần thưởng bất ngờ, tức thời và kích hoạt dopamine (hormone hạnh phúc). Theo ông Long, cơ chế này có thể tạo thành vòng lặp thói quen khó dứt, khiến các em dễ rơi vào trạng thái "trôi dạt" trên không gian mạng và mất kiểm soát thời gian.
Ranh giới đáng lưu ý xuất hiện khi việc giải trí bắt đầu ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng sống. Ông Long cho rằng một số dấu hiệu có thể kể đến như bứt rứt, lo âu hay trống rỗng khi không có điện thoại. Chưa kể, bé thường xuyên thức khuya, trì hoãn nhiệm vụ quan trọng chỉ để xem thêm vài video. Và dần dần, khả năng tập trung, ghi nhớ của các em trước những nội dung dài cũng suy giảm.
Có trẻ thức đến 3 - 4 giờ sáng để lướt video ngắn
Bác sĩ CK2 Nguyễn Thanh Sang, Trưởng khoa Liên chuyên khoa Tâm lý lâm sàng - Phục hồi chức năng - Y học cổ truyền, Bệnh viện Nhi đồng 2 (TP.HCM), cho biết tại khoa thường tiếp nhận khoảng 100 - 140 trường hợp khám mỗi ngày.
Theo bác sĩ Sang, số lượng trẻ em và thanh thiếu niên đến khám vì nghiện điện thoại thông minh, đặc biệt là lệ thuộc vào các video ngắn, gia tăng rất rõ rệt trong những năm gần đây. Các vấn đề liên quan đến việc sử dụng điện thoại hiện chiếm khoảng 70% số trường hợp đến khám tại khoa tâm lý.
Một trường hợp khiến bác sĩ Sang nhớ nhất là nam sinh lớp 8 ở TP.HCM, được gia đình đưa đến khám trong tình trạng học tập sa sút, cáu gắt và bướng bỉnh nghiêm trọng.
Bác sĩ Sang kể rằng nam sinh thường thức đến 3 - 4 giờ sáng để lướt video ngắn. Khi cha mẹ tịch thu điện thoại, em hoảng loạn, đập phá đồ đạc và phản kháng gay gắt. Qua thăm khám, bác sĩ nhận thấy việc xem video ngắn liên tục đã làm suy giảm khả năng tập trung, gây rối loạn giấc ngủ và hình thành phản ứng lo âu cấp tính khi rời xa thiết bị.
Theo bác sĩ Sang, phụ huynh có thể lưu ý một số biểu hiện cho thấy việc xem video ngắn đã vượt khỏi giải trí thông thường. Về tâm lý, trẻ có thể bứt rứt, khó chịu, tức giận hay lo âu khi không được sử dụng điện thoại. Về thời gian, trẻ thường tự nhủ "chỉ xem 5 phút" nhưng cuối cùng kéo dài hàng giờ đồng hồ.
Bác sĩ Sang chia sẻ hành vi này cũng có thể biểu hiện qua việc bỏ bê bài vở, kết quả học tập giảm, bỏ dở những sở thích trước đây và ít tương tác trực tiếp với gia đình, bạn bè. Trẻ có thể thức quá khuya, mỏi mắt, đau cổ vai gáy và thường xuyên lờ đờ, mệt mỏi vào ban ngày.
Đừng chỉ nói với con: "Bớt xem đi"
Theo bác sĩ Sang, việc phụ huynh cấm đoán đột ngột hay chỉ nhắc chung chung "bớt xem đi con" thường không hiệu quả, thậm chí có thể khiến trẻ phản ứng mạnh.
Thay vào đó, bác sĩ Sang cho rằng cha mẹ nên cùng con thỏa thuận rõ thời lượng sử dụng thiết bị mỗi ngày và thiết lập những "vùng không điện thoại", chẳng hạn bàn ăn hay phòng ngủ khi đi ngủ. Gia đình cũng có thể tạo điều kiện để trẻ tham gia thể thao, nghệ thuật, hoạt động ngoài trời, tăng vận động và tương tác thực tế.
Bác sĩ cũng lưu ý chính cha mẹ cần làm gương bằng cách giảm sử dụng điện thoại khi ở bên con, dành thêm thời gian trò chuyện và lắng nghe.
Chuyên gia lưu ý chính cha mẹ cần làm gương bằng cách giảm sử dụng điện thoại khi ở bên con, dành thêm thời gian trò chuyện và lắng nghe
ẢNH MINH HỌA: AN VY
Ở góc độ tâm lý, thạc sĩ Bạch Long đề xuất tạo khoảng cách vật lý với thiết bị, chẳng hạn để điện thoại xa tầm tay hoặc ngoài phòng ngủ vào ban đêm. Bạn cũng có thể sử dụng tính năng giới hạn thời gian và tắt thông báo từ ứng dụng video ngắn. Những khoảng thời gian trống cũng có thể được thay thế bằng đọc sách, chơi thể thao hoặc trò chuyện trực tiếp với người khác.
Còn bác sĩ Sang lưu ý, nếu trẻ xuất hiện biểu hiện hoảng loạn, trầm cảm hoặc phản ứng bạo lực khi rời xa thiết bị, gia đình nên đưa trẻ đến gặp bác sĩ và chuyên gia tâm lý để được hỗ trợ kịp thời.
