Tờ South China Morning Post (SCMP) hôm nay 11.8 dẫn một báo cáo mới cho rằng đội tàu sân bay đang phát triển nhanh chóng của Trung Quốc có thể dễ gặp nguy hiểm trước các cuộc tấn công từ tàu ngầm, một lĩnh vực mà năng lực phòng vệ của nước này còn thua Mỹ.

Máy bay chiến đấu cất cánh từ tàu sân bay Sơn Đông của Trung Quốc trong một cuộc diễn tập tác chiến ở Tây Thái Bình Dương
Ảnh: AFP
Khoảng cách này đang thu hút sự chú ý ngày càng lớn khi Trung Quốc đóng thêm và triển khai tàu sân bay hiện đại ra khu vực Tây Thái Bình Dương, nơi hiểu biết của Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAN) về môi trường dưới lòng biển vẫn còn hạn chế so với Hải quân Mỹ.
"Mối đe dọa lớn nhất đối với tàu sân bay Trung Quốc"
Báo cáo nói trên, do Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS, Mỹ) công bố gần đây, đã phác thảo một chiến lược nhằm giúp Mỹ và các đồng minh đe dọa các tàu sân bay của Trung Quốc. Chiến lược này bao gồm việc sử dụng các mạng lưới tấn công đặt trên đất liền, các cuộc không kích tầm xa có sự hỗ trợ của vệ tinh, tấn công mạng và điện từ, cũng như sử dụng các bầy đàn thiết bị bay không người lái (drone).
Tuy nhiên, yếu tố thứ năm của chiến lược này, phục kích bằng tàu ngầm, lại là điểm mà nhiều nhà phân tích cho rằng hải quân Trung Quốc khó đối phó nhất. Tài liệu xác định các tàu ngầm tấn công của Mỹ hoạt động tại Tây Thái Bình Dương là một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với những nhóm tác chiến tàu sân bay của Trung Quốc, với lập luận rằng những lỗ hổng trong năng lực phát hiện và theo dõi dưới lòng biển của hải quân Trung Quốc có thể khiến những tàu chiến quan trọng bị lộ diện.
Yếu tố địa lý càng làm gia tăng nguy cơ này. Việc triển khai chiến lược mới đòi hỏi lực lượng Mỹ và đồng minh phải kiểm soát một số điểm nghẽn hàng hải dọc theo chuỗi đảo thứ nhất (mạng lưới các quần đảo trải dài từ Nhật Bản xuống tận Borneo), nằm chắn giữa hạm đội Trung Quốc và vùng biển Thái Bình Dương rộng lớn hơn. Tuy nhiên, theo chiến lược do CSIS vạch ra, tàu ngầm và các lực lượng khác có thể được huy động để đe dọa các nhóm tác chiến tàu sân bay khi hạm đội đó di chuyển qua các tuyến đường thủy chiến lược này.

Tàu ngầm tấn công nhanh lớp Virginia USS Minnesota của Hải quân Mỹ di chuyển trên vùng biển ngoài khơi Tây Úc vào ngày 16.3.2025
Ảnh: AFP
Ở khu vực xa hơn ngoài khơi, máy bay xuất phát từ tàu sân bay có thể thực hiện các cuộc không kích tầm xa nhắm vào tàu sân bay đối phương, sử dụng vệ tinh để giám sát và xác định mục tiêu, trong khi các cuộc tấn công vào hệ thống cảm biến và thông tin liên lạc có thể làm gián đoạn hoạt động của quân đội Trung Quốc (PLA).
Ông Christopher Sharman, Giám đốc Viện Nghiên cứu Hàng hải Trung Quốc thuộc Đại học Chiến tranh Hải quân Mỹ, cho rằng điểm yếu dưới lòng biển được báo cáo CSIS chỉ ra "vẫn là vấn đề đáng kể hiện nay", dù đó "không phải là một điểm yếu bất biến".
"Trong những năm gần đây, PLAN đã đầu tư mạnh mẽ vào các năng lực nhằm cải thiện khả năng nhận thức và dự báo về môi trường hoạt động dưới lòng biển", ông Sharman lưu ý. Tuy nhiên, ông nói thêm rằng vẫn còn những khoảng cách đáng kể, và nhận định: "Các tác giả có liên hệ với PLAN thừa nhận rằng năng lực về khí tượng và hải dương học của Trung Quốc vẫn thua kém so với Hải quân Mỹ. Việc thiếu hụt kiến thức so sánh về môi trường tác chiến dưới lòng đại dương vẫn là trở ngại đối với các hoạt động tác chiến tàu ngầm và chống ngầm của PLAN, đặc biệt là ở khu vực bên ngoài chuỗi đảo thứ nhất".
Nỗ lực của Trung Quốc
Bắc Kinh đang nỗ lực thu hẹp khoảng cách nói trên. SCMP chỉ ra chương trình "Đại dương Minh bạch", được đề xuất lần đầu cách đây hơn 10 năm, vạch ra kế hoạch thiết lập một mạng lưới bao gồm vệ tinh, tàu nghiên cứu, phao quan trắc, thiết bị lượn dưới nước và cảm biến đáy biển để thu thập thông tin hải dương học tại những vùng biển có tầm quan trọng chiến lược như Tây Thái Bình Dương, Biển Đông và Ấn Độ Dương.
Trung Quốc cũng đang nỗ lực tăng cường năng lực tác chiến chống ngầm. Đại học Đại dương Trung Quốc đã ghi nhận sự gia tăng về số lượng máy bay tuần tra hàng hải cánh cố định và các tàu giám sát đại dương Type 927 được trang bị hệ thống sonar. Những cải tiến khác bao gồm việc nâng cấp hệ thống cảm biến trên máy bay và trực thăng chuyên dụng để săn tìm tàu ngầm.
Tuy nhiên, các chuyên gia phân tích chiến lược hải quân cho rằng PLA đang đối mặt với một thách thức lớn hơn nhiều so với việc chỉ bảo vệ các tàu sân bay của mình. "Tác chiến dưới lòng đại dương là một thành phần cốt lõi trong chiến lược hải quân của CHND Trung Hoa. Trong phạm vi chuỗi đảo thứ nhất, đây là yếu tố then chốt để đạt được mục tiêu kiểm soát biển của PLAN trong thời chiến", ông Sharman nhận định.

Tàu sân bay Sơn Đông của Trung Quốc đang di chuyển trên vùng biển ngoài khơi Đài Loan vào tháng 3.2025
Ảnh: AFP
"Ở khu vực bên ngoài chuỗi đảo thứ nhất và ở Ấn Độ Dương, các nhà hoạch định chiến lược của PLA coi các hoạt động tác chiến dưới lòng đại dương hiệu quả là điều cần thiết để đối phó với ưu thế của Hải quân Mỹ, cũng như gây khó khăn cho sự can thiệp của bên thứ ba trong một cuộc xung đột liên quan đến Đài Loan", ông Sharman bình luận tiếp.
Ngoài ra, ông Timothy Heath, đứng đầu công ty nghiên cứu quốc phòng Perceptum (Mỹ), cho rằng tác chiến chống ngầm vẫn là một thách thức đối với Trung Quốc, đặc biệt là do tàu ngầm Mỹ thuộc nhóm những tàu có độ ồn thấp nhất thế giới. Ông còn nhận định rằng việc Nhật Bản can thiệp vào bất kỳ cuộc xung đột nào liên quan đến Đài Loan sẽ làm gia tăng mức độ nghiêm trọng của tình hình, vì Nhật Bản có thể tìm cách nhắm mục tiêu và tiêu diệt các tàu chiến Trung Quốc đang hoạt động gần bờ biển nước này.
Các tác giả của báo cáo CSIS cho rằng những thách thức mà Trung Quốc gặp phải trong việc bảo vệ tàu sân bay khi hoạt động xa bờ cần được xem xét kỹ lưỡng khi Mỹ đưa ra các quyết định mua sắm quốc phòng. Họ còn kêu gọi tăng cường đầu tư vào ngư lôi, thiết bị lặn không người lái và hoạt động sản xuất tên lửa với các đồng minh như Nhật Bản và Úc.
Đối với Bắc Kinh, thách thức ngày càng lớn không chỉ nằm ở số lượng tàu sân bay có thể đóng, mà còn ở việc liệu năng lực tác chiến dưới lòng biển của họ có bắt kịp tham vọng vận hành các tàu này ở những vùng biển xa bờ hay không, theo SCMP.

45 minutes ago
8





