Dân siêu đô thị TP HCM khám chữa bệnh thế nào trong tương lai

Người dân TP HCM tương lai mắc bệnh gì sẽ đến bệnh viện chuyên môn chữa bệnh này để điều trị, không mất thời gian đi nhiều viện tránh tiền mất tật mang.

Đây là mục đích của định hướng phát triển hệ thống y tế theo mô hình "đa tầng - đa cực - đa trung tâm" trong tương lai, theo Giám đốc Sở Y tế TP HCM Tăng Chí Thượng. Định hướng này hiện chỉ mới trong giai đoạn đầu, thử nghiệm ở một số bệnh viện chuyên ngành như nhi khoa, sản phụ khoa. Sở Y tế chưa công bố thời gian hoàn thành sắp xếp hệ thống y tế theo định hướng này.

"Mô hình này lấy trụ cột 'đa trung tâm' là mỗi bệnh viện tập trung phát triển một số chuyên ngành thế mạnh riêng, hình thành các trung tâm chuyên sâu liên kết với nhau trong toàn hệ thống", người đứng đầu ngành y tế thành phố giải thích.

Ví dụ, hiện TP HCM có ba bệnh viện chuyên điều trị nhi khoa là Nhi đồng 1, Nhi đồng 2 và Nhi đồng Thành phố. Cả ba bệnh viện điều trị hầu hết bệnh lý ở trẻ em. Tuy nhiên, theo định hướng mới, mỗi bệnh viện này bên cạnh tiếp nhận hầu hết bệnh lý nhi như cũ thì sẽ phát triển chuyên sâu một lĩnh vực riêng. Trong đó, Bệnh viện Nhi đồng 1 tập trung chuyên về tim mạch can thiệp, Nhi đồng 2 phát triển ghép tạng còn Nhi đồng Thành phố hướng tới chuyên điều trị ung thư ở trẻ em. Như vậy, trẻ mắc bệnh nào cần đưa trực tiếp đến bệnh viện nhi chuyên sâu để điều trị hiệu quả nhất.

Trong ngành sản phụ khoa, TP HCM hiện có hai bệnh viện công lớn trực thuộc Sở Y tế là Từ Dũ và Hùng Vương. Với định hướng chuyên sâu, Bệnh viện Từ Dũ sẽ phát triển y học bào thai, can thiệp bào thai, trong khi Bệnh viện Hùng Vương tập trung vào các bệnh lý sàn chậu và chăm sóc sức khỏe phụ nữ.

Các bệnh viện nhi và sản khoa này đang dần dần từng bước chuyển mình theo hướng chuyên sâu. Tuy nhiên, theo ông Thượng, quá trình thay đổi cần có thời gian và lộ trình, gần như đang trong giai đoạn thử nghiệm.

Tương tự, cách phát triển theo thế mạnh riêng này sẽ được mở rộng sang các bệnh viện trong lĩnh vực ngoại khoa, nội khoa và nhiều chuyên ngành khác.

Để triển khai định hướng trên, TP HCM đang tổ chức lại hệ thống y tế có quy mô lớn nhất cả nước. Hiện mạng lưới này gồm 168 bệnh viện, 38 trung tâm y tế khu vực, 168 trạm y tế xã, phường cùng hàng chục nghìn cơ sở khám chữa bệnh ngoài công lập. Quy mô lớn giúp thành phố có nguồn lực mạnh về nhân lực, kỹ thuật, trang thiết bị, nhưng cũng đặt ra yêu cầu phân bổ lại để tránh đầu tư trùng lặp, hình thành những trung tâm đủ mạnh thay vì phát triển dàn trải.

"Đây là hướng phát triển dài hạn của toàn hệ thống", ông Thượng nói, thêm rằng thành phố sẽ triển khai từng bước, trên cơ sở thế mạnh sẵn có của các bệnh viện và quá trình đầu tư nhân lực, cơ sở vật chất, nghiên cứu khoa học cũng như mạng lưới chuyển tuyến.

Hiện Sở Y tế chưa công bố lộ trình chi tiết theo từng giai đoạn hoặc mốc thời gian hoàn thành toàn bộ mô hình.

Người dân được lợi gì?

Lợi ích dễ thấy nhất là người bệnh biết nên đến đâu khi cần điều trị những bệnh lý chuyên sâu. Khi ấy, bệnh nhân không phải mất nhiều thời gian đến nhiều bệnh viện, hoặc điều trị tại bệnh viện không có thế mạnh về bệnh lý mình mắc. Như vậy bệnh nhân đỡ tốn kém, không mất thời gian vàng và điều trị sẽ hiệu quả nhanh chóng hơn.

Về phía bệnh viện, đây là sự thay đổi lớn về đầu tư chuyên môn. Thay vì nhiều bệnh viện cùng đầu tư một kỹ thuật nhưng không nơi nào có đủ số lượng ca bệnh để tích lũy kinh nghiệm, mỗi lĩnh vực sẽ có những trung tâm tập trung nguồn lực để phát triển sâu hơn. Khi nguồn lực được tập trung, bệnh viện có điều kiện đầu tư đồng bộ cho đội ngũ bác sĩ, trang thiết bị, nghiên cứu khoa học và đào tạo, từ đó nâng cao chất lượng điều trị và phát triển thêm các kỹ thuật mới.

Ví dụ, một trẻ cần ghép tạng sẽ được điều trị tại nơi có đội ngũ chuyên gia, quy trình và kinh nghiệm tích lũy nhiều nhất trong lĩnh vực này. Tương tự, người bệnh tim mạch, ung thư hay các bệnh lý phức tạp khác có cơ hội tiếp cận những cơ sở chuyên sâu, nơi bác sĩ đã điều trị nhiều ca bệnh, quy trình được chuẩn hóa và khả năng xử lý tình huống khó được nâng cao.

Theo ông Thượng, đây là sự chuyển đổi từ tư duy "mỗi bệnh viện cố gắng làm tất cả" sang "mỗi bệnh viện làm tốt nhất lĩnh vực mình có lợi thế". Mô hình này đang được nhiều hệ thống y tế tiên tiến trên thế giới xây dựng các trung tâm xuất sắc (Centers of Excellence), nơi mỗi trung tâm tập trung dẫn đầu một lĩnh vực chuyên môn.

TP HCM đang từng bước hình thành 5 trung tâm y tế chuyên sâu tại khu vực trung tâm, phía Đông (Thủ Đức), phía Tây (Tân Kiên), phía Bắc (Bình Dương) và phía Đông Nam (Bà Rịa - Vũng Tàu). Mục tiêu không chỉ là phân bố lại hệ thống bệnh viện theo địa lý mà còn hình thành các cực chuyên môn đủ mạnh. Về lâu dài, người dân không chỉ được điều trị tại những bệnh viện có thế mạnh nhất mà còn có thể tiếp cận nhiều dịch vụ kỹ thuật cao ngay gần nơi sinh sống.

Bệnh viện Nhi đồng 2 - nơi được định hướng phát triển chuyên sâu về ghép tạng. Ảnh: Quỳnh Trần

Vì sao hệ thống y tế phải thay đổi?

Trong nhiều năm, sự phát triển của ngành y tế được đo bằng số lượng bệnh viện, quy mô cơ sở vật chất hay số kỹ thuật cao làm chủ. Cách tiếp cận này giúp TP HCM hình thành hệ thống bệnh viện tuyến cuối lớn nhất cả nước, thu hút người bệnh từ nhiều địa phương.

Tuy nhiên, khi TP HCM trở thành siêu đô thị với hơn 14 triệu dân sau mở rộng địa giới, bài toán không còn là xây thêm thật nhiều bệnh viện lớn, theo ông Thượng. Quan trọng hơn là tổ chức lại toàn bộ hệ thống để sử dụng hiệu quả nguồn lực, đồng thời giúp người dân ở mọi khu vực đều có cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao.

Trong y học hiện đại, không bệnh viện nào có thể dẫn đầu ở tất cả chuyên ngành. Những lĩnh vực như ghép tạng, tim mạch can thiệp, điều trị ung thư hay y học bào thai đều cần đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm, số lượng người bệnh đủ lớn để tích lũy chuyên môn, cùng nền tảng nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế. Nếu mọi bệnh viện đều đầu tư giống nhau, nguồn lực sẽ bị phân tán, trong khi khó hình thành những trung tâm đủ sức cạnh tranh ở tầm khu vực.

Mô hình hai lớp của chiến lược đa trung tâm ở TP HCM. Ảnh: Sở Y tế TP HCM

Hướng tới hệ thống y tế liên kết thay vì cạnh tranh

Theo lãnh đạo ngành y tế, chiến lược đa trung tâm không nhằm tạo ra cuộc cạnh tranh giữa các bệnh viện. Ngược lại, khi mỗi đơn vị phát triển một thế mạnh riêng, các bệnh viện sẽ kết nối thông qua hội chẩn, chuyển giao kỹ thuật, đào tạo, nghiên cứu khoa học, luân phiên chuyên gia và chia sẻ dữ liệu. Nhờ đó, sức mạnh của toàn hệ thống sẽ lớn hơn nhiều so với việc mỗi bệnh viện phát triển riêng lẻ.

Về lâu dài, TP HCM hướng tới xây dựng mạng lưới các trung tâm xuất sắc đạt trình độ khu vực ở nhiều lĩnh vực như tim mạch trẻ em, ghép tạng, ung thư, y học bào thai... thay vì chỉ có một vài bệnh viện nổi bật.

"Nếu trước đây khát vọng là xây dựng những bệnh viện mạnh, thì giai đoạn tới là xây dựng những bệnh viện đạt chuẩn quốc tế, kết nối thành một hệ thống thống nhất, hiện đại và lấy người bệnh làm trung tâm, hướng tới đưa TP HCM thành trung tâm chăm sóc sức khỏe khu vực ASEAN", ông Thượng nói.

Lê Phương