Dâu trưởng kiện đòi chia đất thừa kế của bố mẹ chồng

Phú ThọDi chúc cha để toàn bộ đất cho con trưởng bị thất lạc 15 năm, đến khi tìm thấy 9.000 m2 đất đã được hai em trai làm sổ đỏ riêng nên con dâu trưởng và cháu đích tôn kiện đòi lại.

Ngày 25/8, vụ kiện tranh chấp thừa kế tài sản giữa mẹ con nguyên đơn Đào Thị Huệ, 70 tuổi và bị đơn là hai em trai của chồng, ông Sinh và ông Lực, dự kiến được TAND tỉnh Phú Thọ xét xử theo trình tự phúc thẩm.

Theo đơn khởi kiện, bố mẹ chồng bà Huệ sinh được 6 người con trong đó con cả là ông Dư - chồng bà Huệ. Ông Lực, Sinh là con thứ 4 và thứ 5.

Hai cụ được cấp đất tại xã Đồng Thịnh, huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc để quản lý, sau đó khai hoang được 9.000 m2.

Sau khi vợ mất, năm 2006 cụ ông họp 6 người con, viết tay di chúc để lại toàn bộ tài sản cho con trai trưởng tiếp nối trách nhiệm với dòng họ và gia đình.

Bản di chúc đã được em trai, em dâu cụ ký với tư cách nhân chứng và 6 người con ruột cùng ký. Bản di chúc cũng đã được UBND xã Đồng Thịnh xác nhận có đóng dấu và giao cho người con thứ 3 lưu giữ nhưng sau đó bị thất lạc.

Năm 2017, trước đề nghị của các em, ông Dư họp phân chia di sản và phải sang tên sổ đỏ cho ông Viên.

Việc thực hiện phân chia di sản thừa kế không được niêm yết tại trụ sở nhưng xã Đồng Thịnh đã chứng thực. Văn bản chứng thực của xã ký ngày 26/7/2017, trong khi thực tế, 18 ngày sau 6 anh em mới họp gia đình.

Năm 2019, huyện Sông Lô đã cấp sổ đỏ cho hộ ông Lực với diện tích hơn 7.000 m2; sổ đỏ thứ 2 cho ông Viên 1.500 m2.

Tại đơn kiện, bà Huệ cho biết đến năm 2020 mới hay về việc này.

Tháng 6/2021, ông Sinh tìm thấy bản di chúc của cha viết ngày 23/4/2006 và bàn giao lại cho con trai của ông Dư, là anh Duy - cháu đích tôn.

Bản sao của văn bản được cụ ông và 6 người con lập năm 2006, thất lạc 15 năm. Ảnh: Danh Lam

Bà Huệ khởi kiện, yêu cầu tòa công nhận bản di chúc của bố chồng và chia tài sản theo di chúc này; hủy bản phân chia di sản trong cuộc họp gia đình năm 2017 mà chồng bà bị các em thúc ép; hủy 2 sổ đỏ huyện Sông Lô đã cấp cho các em chồng.

Các em: Anh trưởng tự nguyện cho hết

Tại phiên tòa sơ thẩm, ông Viên khai cha mẹ không để lại di chúc, chỉ có giấy ủy nhiệm do cụ ông và 6 người con cùng lập năm 2006. Cụ thể, các cụ để lại 1.500 m2 đất, trong đó có 200 m2 đất ở và 1.300 m2 đất vườn đã được nhà nước cấp sổ năm 2000 đứng tên cụ ông.

Anh em thống nhất tạm giao cho con trưởng Dư. Nhưng do không sinh sống ở đây, ông giao ông Viên trực tiếp quản lý sử dụng.

Năm 2017, ông Dư tổ chức họp 6 anh chị em, thống nhất chia đều 6 phần. Song không ai có nhu cầu nên tặng toàn bộ cho ông Viên 1.500 m2 này.

Văn bản có sự nhất trí của các anh chị em có chứng thực của xã Đồng Thịnh và được công chứng.

Bị đơn khẳng định xã có niêm yết tại trụ sở đúng quy định và không ai có ý kiến nên sổ đỏ được cấp. Ông cũng cho hay mẹ con chị dâu cả có dự họp gia đình, không phản đối. Năm 2022, chị em có mâu thuẫn nên mới kiện đòi chia đất.

Ông Lực đồng ý với lời khai của em trai. Riêng mảnh đất 7.000 m2 ông được cấp sổ đỏ, theo ông, không phải tài sản của bố mẹ mà là đất đồi ông cha để lại, sau này được quốc hữu hóa. Cha mẹ được giao quản lý trồng rừng cọ từ năm 1993 nhưng chưa được cấp sổ đỏ.

Năm 2019, ông Lực trực tiếp đi kê khai làm thủ tục và được cấp sổ đỏ. Ông đã chuyển 400 m2 đất rừng sản xuất thành đất ở. Do vậy, ông Lực xác định 7.000 m2 là tài sản của ông, không phải là di sản cha mẹ để lại, không đồng ý chia.

Ông đồng ý cho anh Duy - cháu đích tôn, một phần để thống nhất rút đơn kiện. Song anh Duy không làm được sổ đỏ nên thỏa thuận không thành.

Ba người em còn lại trong gia đình đều thống nhất lời khai như hai bị đơn Lực, Viên trình bày.

Văn phòng công chứng trình bày khớp với các bị đơn và khẳng định đã tiếp nhận và xử lý đúng luật với văn bản thỏa thuận chia di sản thừa kế của 6 anh em vào năm 2017 về việc tặng lại toàn bộ đất cho ông Viên. Không có căn cứ tuyên vô hiệu văn bản này.

Đại diện xã Sông Lô khẳng định việc cấp sổ đỏ cho ông Lực, ông Viên đúng luật, do đã có văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế được chứng nhận bởi văn phòng công chứng.

Mẹ con dâu trưởng được chia 2.000 m2 nhưng không có đất thổ cư

Tòa sơ thẩm nhận định mảnh đất 1.500 m2 được cha mẹ cho ông Dư, nhưng đến năm 2017 đã họp các em và thống nhất cho ông Viên toàn bộ. Văn bản có chứng thực của xã và chứng được công chứng hợp lệ,

Các đương sự đều thừa nhận chữ ký, chữ viết trong các văn bản trên là của mình, không ai đề nghị giám định chữ ký, chữ viết của ông Dư - người con trưởng đã mất.

Đánh giá văn bản họp gia đình có chứng thực của xã có sai sót về việc ghi mốc thời gian nhưng căn cứ vào tài liệu do văn phòng công chứng cung cấp cũng như sự thừa nhận của các đương sự về việc ký văn bản trên tinh thần tự nguyện, tòa sơ thẩm thấy đã có sự thống nhất ý chí của tất cả 6 người con về việc tặng cho ông Viên.

Do vậy, 1.500 m2 đất đã được thống nhất chia cho ông Viên, không còn là tài sản của cha mẹ. Yêu cầu của bà Huệ về việc chia khu đất này bị tòa bác.

Với thửa 7.000 m2, tòa xác định mặc dù cha mẹ họ chưa được cấp sổ đỏ nhưng thực tế các cụ đã sử dụng canh tác lâu dài trước những năm 1993 và không có tranh chấp.

Sau đó, con trai thứ tư là ông Lực đã kê khai làm sổ đỏ đứng tên mình. Không có tài liệu về việc hai cụ để lại di chúc định đoạt về khối tài sản này.

Do vậy, việc ông Lực tự đi kê khai để được cấp sổ đỏ là không đúng đối tượng. Tòa do đó chấp nhận yêu cầu chia thừa kế với mảnh đất 7.000 m2.

Theo định giá đất rừng có giá trị 161.000 đồng/m2. Tổng giá trị di sản là 1,1 tỷ đồng. Để hài hòa, tòa xét công sức ông Viên trong việc trông coi, bảo quản và giữ gìn di sản và nguyện vọng của các bên.

Tòa phán quyết mẹ con nguyên đơn được hưởng phần của ông Dư (đã mất), với diện tích 1.000 m2 và ghi nhận sự tự nguyện của ông Lực tặng anh Duy 1.000 m2 nữa để tròn 2.000 m2.

Ông Lực được hưởng 5.000 m2 còn lại do các anh chị em khác đều có nguyện vọng tặng phần mình cho ông Lực.

Bà Huệ và con kháng cáo toàn bộ bản án, cho rằng 2.000 m2 đất được chia không có diện tích nào là đất thổ cư, nên không có chỗ thực hiện thờ cúng chồng. Điều này không đảm bảo việc con trai được kế tục vị trí trưởng họ như di nguyện tổ tiên và truyền thống.

Các tranh chấp sẽ được TAND tỉnh Phú Thọ giải quyết trong phiên tòa hôm nay.

Thanh Lam