Đề xuất sửa Luật Đất đai ngay năm nay: Lấy dân làm trung tâm

Phó thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc cũng đã yêu cầu sớm hoàn thành điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất quốc gia 2021 - 2030, sửa đổi Luật Đất đai 2024 ngay năm nay.

Một số quy định mới đã được đề xuất như công nhận quyền sử dụng đất đối với các trường hợp giấy tờ mua bán viết tay từ ngày 1-7-2014 đến nay nhằm gỡ pháp lý, bảo vệ người dân; cá nhân không trực tiếp sản xuất nông nghiệp nhận chuyển nhượng đất lúa vượt hạn mức đã có dự án đầu tư thì không phải lập phương án sử dụng đất; bổ sung thẩm quyền cho Thủ tướng Chính phủ quy định hỗ trợ trong trường hợp đặc biệt, đảm bảo quyền lợi người có đất bị thu hồi...

Nhìn lại gần 40 năm qua kể từ năm 1987 đến nay, Luật Đất đai đã trải qua chín lần sửa đổi, bổ sung. Dù có nhiều quy định mang tính đột phá nhưng Luật Đất đai năm 2024 (có hiệu lực ngày 1-8-2024) phải sửa đổi, bổ sung sau hơn một năm đi vào cuộc sống vì đã bộc lộ không ít vướng mắc như giá đất, thu hồi đất, giao đất, quy hoạch...

Điều này cho thấy việc sửa đổi lại càng cấp thiết để nhanh chóng tháo gỡ kịp thời những điểm nghẽn trong lĩnh vực đất đai. Sửa đổi lần này đang được kỳ vọng có những thay đổi lớn, tháo gỡ những vướng mắc đang "ngáng chân" phát triển kinh tế đất nước.

Trong lần sửa đổi này, chính sách định giá đất sửa đổi luật phải bám sát theo đúng tinh thần nghị quyết số 18 (năm 2022) của Trung ương Đảng về quản lý sử dụng đất đã định hướng "bỏ khung giá đất, có cơ chế định giá theo nguyên tắc thị trường".

Để người có đất vui vẻ bàn giao khi bị thu hồi thì bảng giá đất phải tiến sát hoặc bằng với thị trường. Bên cạnh đó phải đưa ra một loạt chính sách tài chính áp dụng từng trường hợp miễn giảm ra sao, được quy định cụ thể trong các văn bản dưới luật.

Việc miễn giảm để bớt gánh nặng cho người dân muốn có thêm đất thổ cư cũng như doanh nghiệp nộp tiền sử dụng đất khi triển khai dự án cũng tồn tại những vướng mắc đang cần phải tháo gỡ kịp thời.

Nếu sửa luật theo hướng áp dụng bảng giá đất thì các vụ khiếu kiện sẽ giảm đi rất nhiều vì bồi thường ở mức cao, đúng giá thị trường, đảm bảo công bằng cho người dân.

Còn nếu vẫn áp dụng theo khung giá đất sẽ lặp lại câu chuyện đất nông nghiệp "giá bèo", "mỗi mét vuông chưa đủ hai bát phở" như đã từng xảy ra.

Về chính sách thu hồi đất, nên quy định Nhà nước thu hồi dự án đầu tư công, an ninh quốc phòng. Còn đối với những dự án như bất động sản nên áp dụng cơ chế mở để người bị thu hồi có quyền tham gia góp vốn bằng đất cùng chủ đầu tư phát triển dự án.

Thực tế trong những năm qua khi triển khai dự án, để được ủng hộ, một số chủ đầu tư đã áp dụng nhiều chính sách tăng thêm mức bồi thường nhằm có lợi cho người bị thu hồi đất nhưng cũng chỉ như "mua đứt bán đoạn".

Khi người dân được chính danh tham gia dự án cùng chủ đầu tư thì giá trị của những diện tích đất bị thu hồi sẽ được chia lợi nhuận xứng đáng, tạo sự đồng thuận cao trong cộng đồng.

Sửa Luật Đất đai phải lấy người dân làm trung tâm, đặc biệt là chính sách định giá đất và thu hồi đất.

Đây cũng là điều người dân mong mỏi sửa đổi luật lần này sẽ tháo gỡ được những điểm nghẽn, không còn những vụ khiếu kiện vượt cấp và khơi thông nguồn lực đất đai để đáp ứng yêu cầu phát triển đã được Trung ương định hướng rõ.