Đề xuất xử lý hình sự hành vi dùng kích điện đánh bắt kiểu 'tận diệt'

Cần chế tài nghiêm khắc để xử lý

Đáng chú ý, theo Bộ Công an, Bộ luật Hình sự hiện hành chưa có quy định để xử lý hình sự đối với các hành vi sử dụng các loại hóa chất, phương tiện, công cụ đánh bắt động vật có tính chất "tận diệt" như dùng kích điện, dùng sóng cao tần, dùng hóa chất độc hại...

Việc xác định giá trị gây thiệt hại trong các trường hợp trên để làm căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự là rất khó, trong nhiều trường hợp là không thể. Tuy nhiên, mức độ nguy hiểm của hành vi nêu trên là rất lớn, gây tận diệt sinh vật, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự đa dạng sinh học.

Thực tiễn cho thấy việc đánh bắt "tận diệt" đã và đang biến các con sông thành "sông chết". Do vậy, Bộ Công an nêu rõ cần phải có chế tài nghiêm khắc hơn để xử lý, thay vì chỉ xử lý hành chính như hiện nay.

Từ đó, Bộ Công an đề xuất bổ sung một số hành vi nguy hiểm cho xã hội trong Bộ luật Hình sự như hành vi tận diệt đối với động vật (sử dụng các loại vật liệu, hóa chất, công cụ có tính chất tận diệt) đối với các loài động vật. Việc này để bảo đảm tính răn đe, tránh bỏ lọt hành vi phạm tội, giải quyết các vấn đề gây bức xúc trong quần chúng nhân dân và phù hợp với tình hình thực tiễn.

Thực tế, thời gian qua, tình trạng người dân sử dụng các loại kích điện, xung điện, hóa chất độc hại... để đánh bắt thủy sản diễn ra ở nhiều địa phương. Đây là hành vi vi phạm pháp luật, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sinh thái, làm suy giảm nguồn lợi thủy sản và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn đối với chính người sử dụng.

Cần quy định khoảng thời gian khai thác thủy sản nhất định

Đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa cho rằng thực tế qua quan sát, ghi nhận ở nhiều địa phương cho thấy đa phần những người có hành vi sử dụng xung điện, kích cá để đánh bắt thủy sản đều có cuộc sống rất khó khăn, lam lũ, không có công việc ổn định hay dù biết vi phạm vẫn làm để kiếm thu nhập nuôi gia đình, con cái. Vì vậy, dù được tuyên truyền, nhắc nhở nhưng không ít người vẫn vi phạm và tái phạm.

"Chính vì thế, nếu xử lý hình sự, phạt tù những người này có thể gây khó khăn thêm cho không ít gia đình. Do đó, cùng với việc bổ sung các hành vi khai thác kiểu "tận diệt" này vào xử lý hình sự, cũng cần có các giải pháp, cơ chế, chính sách nhằm tạo thêm công ăn việc làm, góp phần giảm thiểu các hành vi vi phạm này", ông Hòa nói.

Luật sư Ngô Hương Giang cũng bày tỏ đồng tình với đề xuất trên của Bộ Công an, bởi tình trạng sử dụng xung điện, kích điện đánh bắt thủy sản theo kiểu "tận diệt" diễn ra ở nhiều nơi.

Bà nói dù Bộ Luật Hình sự đã có quy định nhưng hiện nay điều 242 Bộ luật Hình sự hiện hành quy định tội hủy hoại nguồn lợi thủy sản, yêu cầu phải xác định được giá trị thiệt hại từ 100 triệu đồng trở lên hoặc giá trị thủy sản thu được từ 50 triệu đồng trở lên. 

Việc xác định này thường rất khó khăn, thậm chí không thể thực hiện được. Do vậy, phần lớn các vi phạm này hiện chỉ bị xử phạt hành chính theo các nghị định của Chính phủ.

Đại biểu Phạm Văn Phòng chỉ ra ở một số nước xung quanh Việt Nam như ngay Campuchia đã có các quy định về cấm đánh bắt cá vào một số tháng trong năm (4 tháng mùa mưa - PV) tại nhiều khu vực, các dòng sông để bảo vệ, tái tạo và phát triển nguồn lợi thủy sản.

"Với Việt Nam cũng đã có nhiều đề nghị về việc này nhưng chưa thực hiện được. Tôi đề nghị cùng với đề xuất của Bộ Công an cũng nên sớm nghiên cứu ban hành việc cấm đánh bắt cá ở các khu vực cần thiết với mốc thời gian cụ thể nhằm bảo vệ, tái tạo, phát triển nguồn lợi thủy sản, phục hồi hệ sinh thái các dòng sông", ông Phòng kiến nghị.