Dư địa lớn cho thương mại giữa Việt Nam với Úc và New Zealand

Dừa, bưởi, xoài, thanh long VN... được người Úc ưa chuộng

Giữa tháng 4.2026, một số tỉnh miền Tây tưng bừng tổ chức lễ xuất khẩu lô bưởi đầu tiên sang thị trường Úc. Việc này trở thành sự kiện quan trọng với nhà vườn miền Tây vì Úc là một trong những thị trường khó tính nhất thế giới. Vì vậy, ngoài yếu tố thương mại thông thường, đây còn là dấu mốc quan trọng thể hiện trình độ sản xuất cao và chất lượng sản phẩm tốt của quả bưởi cũng như ngành rau quả nói chung.

Lãnh đạo tỉnh Vĩnh Long và ngành nông nghiệp tham gia lễ xuất khẩu lô bưởi đầu tiên đi Úc vào giữa tháng 4.2026

ẢNH: CHÍ NHÂN

Là một trong những đơn vị xuất khẩu quả bưởi tươi vào Úc, ông Phan Quốc Nam, Giám đốc kinh doanh Công ty CP XNK thương mại Blue Ocean, cho biết lô hàng đầu tiên được tiêu thụ rất tốt ngay khi vừa cập cảng Sydney và người tiêu dùng Úc đánh giá sản phẩm rất cao. Cũng thật trùng hợp là lô hàng thứ hai đã cập bến Úc vào ngày 7.8, vừa kịp để chuẩn bị chào đón đoàn lãnh đạo cấp cao của VN sang thăm và làm việc. Càng phấn khởi hơn là đối tác đã yêu cầu số lượng tăng gấp đôi. Điều này cho thấy sản phẩm của VN chất lượng tốt và nhu cầu của thị trường rất lớn.

"Chúng tôi kỳ vọng sau chuyến thăm và làm việc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ tiếp tục mở ra nhiều cơ hội lớn hơn nữa cho nông sản VN nói riêng và thương mại, hợp tác đầu tư nói chung. Đối với nông sản, sẽ có thêm nhiều mặt hàng được phép xuất khẩu chính ngạch vì đây là thị trường giàu tiềm năng, cũng là cửa ngõ để mở rộng sang thị trường New Zealand", ông Nam kỳ vọng.

VN hiện xuất khẩu một số sản phẩm rau, hoa và quả vào Úc như dừa, hoa cúc, xoài, chanh leo, thanh long, hạt mắc ca, hạnh nhân… Tính đến tháng 6.2026, dừa là mặt hàng chiếm kim ngạch cao nhất với 19,5 triệu USD, bưởi mới đạt kim ngạch 2,3 triệu USD. Trong nửa đầu năm nay, trung bình mỗi tháng người Úc chi 250 triệu USD để nhập khẩu rau quả. Trong đó, VN là nguồn cung rau quả lớn thứ 5. Tính đến hết tháng 6, kim ngạch xuất khẩu rau quả của VN vào Úc đạt 71 triệu USD, tăng 13% so với cùng kỳ năm trước và Úc là nhà mua hàng lớn thứ 7 của VN.

Ngược lại, Úc là nguồn cung rau quả lớn thứ 3 cho VN chỉ sau Trung Quốc và Mỹ. Trong 6 tháng qua, VN đã chi tới 103 triệu USD nhập khẩu rau quả từ Úc, tăng đến 56% so với cùng kỳ năm 2025. Như vậy, riêng lĩnh vực rau quả Úc xuất siêu sang VN đến 32 triệu USD. Ngoài rau quả, Úc còn là nguồn cung nhiều loại nông sản khác như thịt gia súc và thủy sản. Tương tự, VN cũng nhập siêu rau quả từ New Zealand. Năm 2025, VN nhập khẩu rau quả từ New Zealand khoảng 130 triệu USD nhưng xuất chỉ được khoảng 15 triệu USD.

Tại thị trường VN, các loại rau quả, thịt bò, thịt heo nhập khẩu từ Úc được bán ngày càng nhiều từ các cửa hàng thực phẩm cao cấp đến siêu thị cũng như các chuỗi nhà hàng, quán ăn. Đại diện một số hệ thống chuỗi thực phẩm cao cấp thông tin, rau quả và sản phẩm thịt bò nhập khẩu từ Úc ngày càng "được lòng" người tiêu dùng VN nhờ giá cả cạnh tranh cao và chất lượng tốt. Trung bình sức tiêu thụ nông sản Úc tăng từ 15 - 20% mỗi năm.

Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả VN (VINAFRUIT), nhận xét cơ cấu sản phẩm giữa Úc, New Zealand và VN mang tính bổ trợ cho nhau. Nếu VN có thế mạnh về trái cây nhiệt đới như xoài, thanh long, nhãn, vải, bưởi thì Úc và New Zealand mạnh về trái cây ôn đới gồm nho, cherry, táo, kiwi. Sự bổ sung này giúp hai bên hợp tác thay vì cạnh tranh trực tiếp. Úc và New Zealand nổi tiếng với hệ thống kiểm dịch thực vật (SPS) khắt khe hàng đầu thế giới. Ngoài những loại trái cây đã được cấp phép nhập khẩu chính ngạch, với thị trường Úc, VN đang kỳ vọng thúc đẩy cấp phép cho sầu riêng và các loại hoa cắt cành. Còn tại New Zealand, hai bên đang đàm phán mở cửa cho sầu riêng, chanh leo. "Việc chinh phục thành công hai thị trường này giúp gia tăng uy tín và thương hiệu quốc tế cho nông sản VN. Bên cạnh trái cây tươi, nhu cầu đối với rau củ đông lạnh, sấy khô, chế biến sâu ở thị trường Úc và New Zealand có dư địa lớn", ông Nguyên nói.

Dư địa lớn để mở rộng thương mại, đầu tư

Úc và VN không có các hiệp định thương mại tự do (FTA) song phương, song lại gắn kết với nhau thông qua một số hiệp định đa phương như: FTA ASEAN - Úc - New Zealand (AANZFTA), Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP), tạo ra dư địa rất tốt cho thương mại 2 chiều. Các chuyên gia nhận định, mức độ cam kết mở cửa thị trường cao, cùng hệ thống quy tắc xuất xứ linh hoạt trong các FTA này giúp doanh nghiệp (DN) VN có thêm lợi thế cạnh tranh so với nhiều đối thủ ngoài khối.

GS-TS Võ Xuân Vinh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh doanh (IBR), thuộc ĐH Kinh tế TP.HCM, đánh giá quan hệ thương mại giữa VN với Úc và New Zealand còn nhiều dư địa để phát triển, không chỉ ở việc gia tăng kim ngạch xuất nhập khẩu mà quan trọng hơn là nâng cấp chất lượng hợp tác, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và tận dụng tốt hơn các lợi thế từ các FTA, đặc biệt có tính bổ trợ khá rõ nét. Đây là cơ sở quan trọng để hai bên tiếp tục mở rộng thương mại.

VN là nguồn cung rau quả lớn thứ 5 tại Úc trong 4 tháng đầu năm 2026

NGUỒN: BỘ CÔNG THƯƠNG

"Úc có thế mạnh về nông nghiệp công nghệ cao, GD-ĐT, tài chính, ngân hàng và các công nghệ phục vụ chuyển đổi năng lượng xanh, nguyên liệu, khoáng sản và công nghệ. Trong khi đó, VN có lợi thế ở các sản phẩm công nghiệp nhẹ như dệt may, da giày, đồ gỗ và một số nhóm hàng công nghiệp khác. Vì vậy, cơ hội không chỉ nằm ở việc xuất khẩu hàng hóa mà còn ở khả năng kết nối các lợi thế của hai bên trong chuỗi giá trị rất lớn, thương mại theo hướng bổ trợ trong chuỗi cung ứng", GS Võ Xuân Vinh phân tích. Cụ thể, các nhóm hàng công nghiệp nhẹ như dệt may, da giày, đồ gỗ, vật liệu xây dựng của VN cũng đang có lợi thế lớn tại thị trường Úc nhờ chi phí sản xuất tương đối thấp và khả năng đáp ứng nhu cầu của những phân khúc hàng hóa có mức giá cạnh tranh. Riêng mảng vật liệu xây dựng, Chính phủ Úc đang đặt mục tiêu xây dựng thêm 1,2 triệu căn nhà trong vòng 5 năm, qua đó nhu cầu đối với sắt thép, đồ gỗ và nhiều loại vật liệu sẽ tăng. Đây là cơ hội cho VN do lợi thế đường vận chuyển hàng hải...

"Với những thị trường như Úc và New Zealand, cạnh tranh về giá vẫn là một lợi thế của DN chúng ta, nhưng quan trọng hơn là chất lượng phải ổn định. Đây là yếu tố quyết định khả năng duy trì thị trường trong dài hạn", ông Vinh nhấn mạnh.

Viện trưởng IBR nhận định: Bên cạnh xuất khẩu, DN của chúng ta cũng nên tính đến đầu tư trực tiếp tại Úc và New Zealand, thay vì chỉ đưa hàng hóa từ VN sang. Đến nay, một số tập đoàn lớn của VN như Thành Thành Công - Biên Hòa, TH TrueMilk, FPT... đã có hoạt động sản xuất kinh doanh thành công tại Úc. Việc đầu tư hoặc tham gia sâu hơn vào các khâu của chuỗi cung ứng tại Úc có thể mở ra hướng hợp tác mới giữa DN 2 bên, qua đó chúng ta sẽ tận dụng tốt hơn nguồn lực, công nghệ và thị trường của đối tác. Ở chiều ngược lại, người tiêu dùng trong nước cũng có thêm lựa chọn sản phẩm, dịch vụ chất lượng cao từ các nước này.