Đừng lấy chiếc áo blouse làm 'đạo cụ' bán hàng

Dù nhiều người trong số đó không phải là bác sĩ, hoặc làm ở những chuyên ngành khác không phải da liễu hoặc các bác sĩ trẻ mới ra trường chia sẻ về tác dụng của sản phẩm dễ gây hiểu lầm cho khách hàng.

Trong quá trình khám chữa bệnh, tôi đã tiếp nhận nhiều trường hợp tổn thương da liên quan trực tiếp đến các sản phẩm được quảng cáo theo hình thức này.

Điển hình như tình trạng viêm da kích ứng, đỏ rát kéo dài sau khi dùng "combo phục hồi da". Bùng phát mụn nặng hơn sau sản phẩm "trị mụn cấp tốc". Nhiễm corticoid do mỹ phẩm không rõ thành phần, tăng sắc tố sau viêm. Thậm chí ochronosis ngoại sinh khi dùng sản phẩm làm trắng không kiểm soát.

Điểm chung là bệnh nhân tin tưởng quảng cáo vì có hình ảnh "bác sĩ" nên sử dụng kéo dài mà không kiểm chứng. Trong y học, hình ảnh bác sĩ gắn liền với niềm tin và tính chính danh.

Khi hình ảnh này bị sử dụng trong quảng cáo mỹ phẩm, nó tạo ra một hiệu ứng tâm lý rất mạnh khiến người tiêu dùng dễ tin rằng sản phẩm có kiểm chứng y khoa, giảm sự cảnh giác về rủi ro. Đồng thời, có xu hướng tự điều trị thay vì đi khám.

Đây là vấn đề quan trọng, vì nó không chỉ là quảng cáo sai lệch, mà còn "mượn uy tín y khoa" để dẫn dắt hành vi người bệnh.

Nhiều người cho rằng mỹ phẩm chỉ là chăm sóc ngoài da nên không ảnh hưởng sức khỏe. Tuy nhiên, thực tế da là cơ quan lớn nhất cơ thể, có khả năng hấp thu một số hoạt chất. Mỹ phẩm không rõ nguồn gốc có thể chứa corticoid; kim loại nặng hoặc chất tẩy mạnh gây bào mòn da, thậm chí nhiễm trùng thứ phát.

Quan trọng hơn, nhiều trường hợp khi đến khám đã ở giai đoạn khó điều trị hơn rất nhiều so với ban đầu. Người bệnh rơi vào tình trạng nặng, ảnh hưởng đến thẩm mỹ và cả tâm lý, tài chính.

Nghị định 87/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa và quảng cáo có hiệu lực từ 15-5.

Đặc biệt, trong lĩnh vực mỹ phẩm, các hành vi quảng cáo sai công dụng, gây hiểu nhầm sản phẩm như thuốc chưa được cấp số tiếp nhận công bố có thể bị phạt tới 40 triệu đồng. Hành vi sử dụng hình ảnh, trang phục, tên, thư tín, bài viết của các đơn vị, cơ sở y tế, bác sĩ, dược sĩ, nhân viên y tế khác để quảng cáo mỹ phẩm sẽ bị phạt từ 15 - 20 triệu đồng.

Theo tôi, việc bổ sung quy định xử phạt này là rất cần thiết và đúng thời điểm, bởi những quy định này sẽ góp phần bảo vệ người tiêu dùng trong bối cảnh thương mại điện tử đang bùng nổ. Đặc biệt, đó là làm rõ ranh giới giữa quảng cáo thương mại và hoạt động y khoa. Từ đó, giữ gìn uy tín của ngành y, của bác sĩ.

Tuy nhiên, để quy định thực sự phát huy hiệu quả, theo tôi cần 3 yếu tố, đó là tăng cường giám sát thực thi. Trong đó cần kiểm soát mạnh trên nền tảng số như Facebook, TikTok, sàn thương mại điện tử. Xử lý cả cá nhân KOL và đơn vị sản xuất nội dung, đặc biệt những người không phải là bác sĩ vì gây nhầm lẫn cho bệnh nhân.

Thứ hai, cần truyền thông, phổ biến cho người dân, cung cấp kiến thức cho người dân nhận diện quảng cáo sai. Khuyến khích thói quen tìm hiểu nguồn gốc, thành phần, tính pháp lý.

Và cuối cùng tôi cho rằng cần tăng trách nhiệm của người làm chuyên môn. Bản thân bác sĩ, nhân viên y tế cần tuân thủ nghiêm quy định, không tham gia vào các hình thức quảng cáo gây hiểu nhầm.

Cần hiểu rằng niềm tin vào bác sĩ là một giá trị rất lớn trong y học. Khi niềm tin đó bị sử dụng sai mục đích trong quảng cáo, hệ quả không chỉ là vi phạm pháp lý, mà còn có thể trực tiếp ảnh hưởng đến sức khỏe người bệnh.