‘Dũng Quận trưởng‘ - người hùng thầm lặng của Biệt động Sài Gòn

Giữa nhịp sống sôi động của TPHCM hôm nay, ít ai biết phía sau những con phố bình yên từng diễn ra cuộc chiến thầm lặng của lực lượng Biệt động Sài Gòn. Trong những người góp phần làm nên những chiến công lừng lẫy có ông Lâm Quốc Dũng, chiến sĩ quân báo, người nhiều năm đảm nhiệm việc làm giấy tờ giả cho cán bộ hoạt động trong nội đô. Đồng đội quen gọi ông bằng cái tên "Dũng Râu" hay "Dũng Quận trưởng".

Khát vọng ra trận của cậu bé vùng "Đất thép"

Sinh năm 1950 tại vùng đất thép Củ Chi, tuổi thơ ông gắn với bom đạn và những cuộc càn quét liên miên. Chứng kiến quê hương bị tàn phá, cậu bé 14 tuổi sớm nuôi quyết tâm tham gia cách mạng.

"Ngày nào cũng chứng kiến cảnh quê hương bị cày xới nên chú nghĩ thà hy sinh ngoài chiến trường còn vinh quang hơn chết ở nhà", ông kể.

Ông Lâm Quốc Dũng (Dũng Râu) - người chiến sĩ quân báo kiên trung, từng được đồng đội kính trọng gọi với biệt danh "Dũng Quận trưởng". (Ảnh: Nguyễn Tiến)

Gia đình ông vốn là cơ sở cách mạng, cha mẹ và các anh chị đều tham gia kháng chiến. Thời điểm đó, quy định phải đủ 15 tuổi mới được nhập ngũ. Vì quá khao khát ra trận, ông khai tăng thêm một tuổi để được nhận vào đơn vị.

Ban đầu, ông công tác tại Phòng Chính trị, sau đó được cử học điêu khắc. Chính đôi tay khéo léo ấy đã mở ra bước ngoặt đặc biệt trong cuộc đời người lính quân báo.

Từ nét vẽ tuyên huấn đến nhiệm vụ làm giấy tờ giả

Những ngày đầu, ông làm việc tại bộ phận Tuyên huấn, tham gia in báo Lực lượng Vũ trang của Quân khu Sài Gòn - Gia Định. Công việc còn thủ công nhưng đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối.

Nhận thấy năng khiếu hội họa và sự tỉ mỉ của chàng trai trẻ, đơn vị cử ông tham gia khóa học điêu khắc kéo dài sáu tháng. Sau thời gian rèn luyện, tay nghề ngày càng hoàn thiện. Những bức tranh cổ động, hình minh họa phục vụ công tác tuyên truyền lần lượt ra đời.

Ông Lâm Quốc Dũng tặng phóng viên báo Tiền Phong cuốn hồi ký "Bây giờ mới kể" do chính ông chắp bút.

Năm 1967, khi chiến dịch Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân đang được chuẩn bị, ông được điều sang lực lượng quân báo, đảm nhận nhiệm vụ đặc biệt: Chế tác giấy tờ giả cho lực lượng Biệt động Sài Gòn.

Đối với các chiến sĩ hoạt động bí mật trong nội đô, giấy tờ hợp pháp quan trọng không kém vũ khí. Không có căn cước, giấy khai sinh hay các loại giấy tờ tùy thân do chính quyền Sài Gòn cấp, họ gần như không thể vượt qua các trạm kiểm soát.

Chuẩn bị cho chiến dịch Tết Mậu Thân, riêng lực lượng trực tiếp chiến đấu và phục vụ chiến đấu cần khoảng 300 bộ giấy tờ. Ông cùng đồng đội gần như làm việc xuyên ngày đêm để hoàn thành nhiệm vụ.

"Dũng Quận trưởng"

Theo ông Dũng, không có công đoạn nào trong quy trình làm giấy tờ giả là đơn giản. Chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể khiến cả mạng lưới bị bại lộ và khó nhất là khắc con dấu và luyện chữ ký của các quan chức chính quyền Sài Gòn.

"Chỉ cần con dấu lệch một chút hoặc khác mẫu thật là địch phát hiện ngay. Vì vậy phải làm giống đến trên 90%", ông nhớ lại.

Việc luyện chữ ký còn công phu hơn. Mỗi quận trưởng, trưởng ty đều có nét bút, loại mực và cách ký riêng. Ông phải tập hàng chục, hàng trăm lần trên giấy nháp trước khi đặt bút lên bản chính.

Chính vì thường xuyên ký thay tên các quận trưởng ở Sài Gòn và vùng phụ cận, đồng đội đặt cho ông biệt danh "Dũng Quận trưởng".

Ông Lâm Quốc Dũng chia sẻ ký ức về những năm tháng làm giấy tờ giả cho lực lượng Biệt động Sài Gòn. (Ảnh: Nguyễn Tiến)

Để có được những mẫu chữ ký chính xác, nhiều lần ông phải bí mật vào nội thành lấy mẫu rồi mang ra căn cứ nghiên cứu, sao chép. Ngay cả loại bút, màu mực của từng người cũng được tìm kiếm và cất giữ cẩn thận. Chỉ cần dùng sai một loại mực cũng có thể khiến giấy tờ bị phát hiện.

Nhờ những bộ giấy tờ do ông chế tác, nhiều chiến sĩ biệt động cùng cán bộ từ chiến khu có thể hoạt động ngay giữa nội đô với thân phận hợp pháp.

Sau cuộc Tổng tiến công Tết Mậu Thân 1968, lực lượng Biệt động Sài Gòn bị truy nã gắt gao. Ông Dũng trở thành một trong những người bị Nha Cảnh sát Đô thành truy nã. Cùng với ông Tư Chu, người bị phía đối phương gọi là "ông trùm biệt động", cái tên "Dũng râu" cũng xuất hiện trong danh sách truy lùng vì đã làm ra hàng trăm bộ giấy tờ giả phục vụ hoạt động của lực lượng biệt động.

Thử thách mang tên "Căn cước Rồng Xanh"

Sau cuộc Tổng tiến công Tết Mậu Thân 1968, nhiều chiến sĩ biệt động hy sinh, giấy tờ giả rơi vào tay đối phương. Từ đó, chính quyền Sài Gòn nhận ra những lỗ hổng trong hệ thống quản lý và quyết định thay thế toàn bộ giấy căn cước bằng loại căn cước Rồng Xanh, được in bằng công nghệ của Mỹ và tuyên bố không thể làm giả.

Sự thay đổi này gần như cắt đứt đường dây liên lạc giữa nội và ngoại thành. Nếu không làm được loại giấy tờ mới, cán bộ, giao liên và biệt động sẽ rất khó tiếp tục hoạt động trong nội đô.

"Dũng Râu" ngày còn là chiến sĩ biệt động sống trong lòng địch. (Ảnh: Tư liệu)

Ông Lâm Quốc Dũng cho biết, điều khiến ông lo lắng nhất khi ấy không phải lệnh truy nã, mà là việc không thể tạo được giấy tờ mới cho đồng đội.

"Căn cước Rồng Xanh có hình con rồng dập nổi, nhiều họa tiết rất tinh xảo, đưa vào máy kiểm tra sẽ phát sáng. Toàn bộ kỹ thuật in đều do phía Mỹ thực hiện nên họ tin rằng biệt động không thể làm giả", ông kể.

Trước thử thách đó, ông cùng đồng đội bắt đầu tìm mọi cách nghiên cứu. Không cơ sở in tại Sài Gòn nào dám nhận thực hiện vì kỹ thuật quá phức tạp và nguy cơ bị lộ rất cao. Nhóm của ông phải tự mày mò, tìm nguồn vật tư.

Khó nhất là tái tạo hình con rồng dập nổi ở giữa thẻ. Không thể sao chụp bằng thiết bị thông thường, ông nghĩ ra cách dùng giấy can, chấm từng nét mực rồi đối chiếu, chỉnh sửa nhiều lần trong nhiều ngày liền. Bằng phương pháp hoàn toàn thủ công, hình ảnh con rồng được tái tạo với độ chính xác rất cao.

Những dụng cụ thô sơ từng được sử dụng để làm giấy tờ giả hiện được trưng bày tại Bảo tàng Biệt động Sài Gòn. (Ảnh: Nguyễn Tiến)

Khi những tấm căn cước Rồng Xanh đầu tiên được đưa vào sử dụng, nhiều cán bộ, giao liên và chiến sĩ biệt động tiếp tục vượt qua các trạm kiểm soát an toàn.

Tuy nhiên, sau đó tổ chức quyết định thu hồi, ngừng sử dụng vì lý do an toàn sinh mạng cho cán bộ.

Sau nhiều lần không thể làm giả căn cước Rồng xanh, ông Dũng chuyển sang nghiên cứu quy trình cấp đổi và phát hiện người dân được cấp giấy biên nhận có giá trị thay thế trong thời gian chờ nhận thẻ mới.

Ông làm giả thành công loại giấy này, giúp nhiều chiến sĩ biệt động đi lại an toàn. Từ đó, ông tiếp tục làm giả nhiều giấy tờ khác, góp phần duy trì mạng lưới hoạt động bí mật của ta giai đoạn 1969-1971.

Điều sợ nhất không phải cái chết

Đằng sau vẻ ngoài kiên cường của một "phù thủy" giấy tờ giả, ông Dũng đã trải qua những đêm dài ăn ngủ không yên, ngồi trên đống lửa.

Nỗi sợ lớn nhất của ông không phải là cái chết cận kề, mà là sợ giấy tờ có sai sót khiến đồng đội bị bắt, từ đó lộ ra phương án tác chiến hoặc làm nguy hại đến gia đình đang sinh sống ở khu vực Phú Thọ Hòa (Tân Bình).

Với ông Lâm Quốc Dũng, một trong những kỷ niệm không thể quên là lần ông làm giả giấy trích lục khai sinh cho một thiếu niên làm nhiệm vụ trong lực lượng quân báo. Khi vào thành công tác, cậu bị quân cảnh địch bắt giữ và nghi ngờ.

Đối mặt với câu hỏi "Ai làm giấy này cho mày?", cậu thiếu niên điềm tĩnh đáp: "Tía tôi làm chứ ai". Bị gặng hỏi tiếp "Tía mày có phải Dũng râu không?", cậu tỉnh táo phủ nhận: "Tui đâu có biết ông đó...". Nhờ sự ứng biến linh hoạt và việc đám quân cảnh chỉ đoán mò, sau vài giờ thẩm vấn, cậu đã được thả.

Tám chữ vàng "Trọn nghĩa nước non - Thắm tình đồng đội" do Hội Cựu chiến binh Việt Nam trao tặng là sự ghi nhận những cống hiến thầm lặng của ông Lâm Quốc Dũng. (Ảnh: Nguyễn Tiến)

Ông cho biết, chính quyền Sài Gòn nhiều lần treo thưởng và phát lệnh truy nã "Dũng râu". Tuy nhiên, nhờ giữ bí mật tuyệt đối cùng sự hỗ trợ của cơ sở cách mạng, ông vẫn hoàn thành nhiệm vụ.

Chiến tranh đã lùi xa, ông Lâm Quốc Dũng vẫn giữ lối sống giản dị và khiêm nhường. Mỗi khi nhắc đến biệt danh "Dũng Quận trưởng" hay những chiến công năm xưa, ông đều cho rằng công lao lớn nhất thuộc về những đồng đội đã ngã xuống.

"Tôi chỉ là người may mắn còn sống. Điều day dứt nhất là nhiều đồng đội vẫn chưa tìm được tên tuổi, chưa thể trở về với gia đình", ông chia sẻ.

Những ngày gần đây, khi biết thông tin TPHCM đang quy tập hài cốt các liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng, nơi được cho là có nhiều chiến sĩ Biệt động Sài Gòn yên nghỉ, ông không giấu được xúc động. Ông hy vọng danh tính các liệt sĩ sẽ sớm được xác định để họ được trở về với gia đình sau nhiều thập kỷ chờ đợi.