Gen Z 'nằm thẳng' trong giấc mộng mua nhà

Nếu không có cái lưng tựa vững chắc của ba mẹ, thì có lẽ đến nay tôi cũng đang trầy trật giữa guồng quay tiền thuê nhà mỗi tháng.

Giá nhà tăng cao khiến nhiều người lo lắng, nhưng điều làm tôi trăn trở hơn cả là ngày càng nhiều bạn trẻ bắt đầu tặc lưỡi: "Cố gắng cũng chẳng mua nổi nhà". Có thể thấy, khi sự chăm chỉ không còn hứa hẹn một mái nhà an cư, chính sự buông xuôi ấy mới là điều đáng sợ nhất đối với sự phát triển của một xã hội.

Tôi tự thấy mình may mắn hơn rất nhiều người. Sinh ra trong một gia đình trung lưu, ba mẹ tôi không giàu nhưng sống chắt chiu, kỷ luật và luôn dạy con cái trân trọng từng đồng tiền lao động. Khi tôi 24 tuổi, gia đình dành dụm mua được căn nhà đầu tiên tại TP HCM, vài năm sau có thêm căn thứ hai. Tôi hiểu rất rõ, nếu không có cái lưng tựa vững chắc của ba mẹ, thì có lẽ hiện nay mình cũng đang trầy trật giữa guồng quay tiền thuê nhà mỗi tháng.

Chính vì mang ơn sự may mắn ấy, tôi chưa bao giờ dám buông lời phán xét với những bạn trẻ đang chật vật ngoài kia, ngược lại tôi đồng cảm sâu sắc với họ. Làm việc trong ngành bất động sản, tôi nhìn thấy những con số phản ánh thực tế phũ phàng: giá nhà nhiều năm qua phóng nhanh như tên lửa, trong khi thu nhập của người lao động gần như chỉ nhích từng bước nhỏ. Khoảng cách giữa đồng lương và một căn hộ chung cư vì thế ngày càng rộng ra. Nhích chân chậm vài năm, tiền tiết kiệm cả tuổi trẻ coi như bị thị trường bỏ lại phía sau.

Thời gian gần đây, người ta hay dùng cụm từ "thế hệ nằm thẳng" để trách giới trẻ thiếu ý chí hay dễ bỏ cuộc. Tuy nhiên, sống trong cuộc mới hiểu, nhiều người không hề thiếu quyết tâm, họ chỉ đang phải chạy trong một cuộc đua mà vạch xuất phát bị đẩy lùi quá xa. Ra trường gặp đúng đợt bão giá, chi phí sinh hoạt đắt đỏ, công việc áp lực mà lương nhích từng chút một. Nhiều bạn nhận làm hai ba việc một lúc, cày ngày cày đêm, bớt ăn bớt tiêu để dành dụm. Và họ vẫn đang vắt kiệt sức mình từng ngày, chỉ là cái đích dường như cứ lùi xa.

>> Vợ chồng 9X mua đất, xây nhà từ khoản vay 500 triệu đồng

Đáng sợ không phải là tuổi 25 hay 30 chưa có nhà. Đáng sợ là họ bắt đầu tin rằng mình có nỗ lực đến mấy cũng vô nghĩa. Một nền kinh tế lành mạnh không nằm ở những cơn sóng đất liên tục lập đỉnh, mà ở chỗ người lao động tin rằng cứ làm ăn tử tế thì cuộc sống sẽ tốt lên. Mái nhà an cư không thể trở thành đặc quyền của người sinh ra ở vạch đích.

Dẫu vậy, ngẫm lại tôi vẫn thấy có những đốm sáng. Thời gian qua, bài toán nhà ở đã được đặt lên bàn nghị sự một cách gắt gao, minh thị hơn. Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023 đã phần nào giúp tháo gỡ vướng mắc pháp lý, thúc đẩy phân khúc nhà ở xã hội và minh bạch hóa thị trường. Hiện nay, các bộ ngành cũng đang xoay xở cắt giảm thủ tục, hạ chi phí đầu tư để làm sao có thêm nhiều căn nhà giá dễ thở, mở ra nhiều hình thức thuê và thuê mua linh hoạt.

Đơn cử như tại TP HCM, việc đề xuất nâng trần thu nhập để xét duyệt mua nhà ở xã hội là một bước chuyển rất đời. Trước đây, không ít người rơi vào cảnh dở khóc dở cười: lương không đủ với tới nhà thương mại, nhưng lại bị coi là "quá giàu" để mua nhà ở xã hội. Điều chỉnh chính sách sao cho sát với cái túi tiền và mức sống đô thị chính là trao cho người lao động một cơ hội có thật, chứ không phải lời hứa trên giấy.

Ở góc độ thực tế, không phải cứ bước sang tuổi 30 là phải tay cầm sổ hồng. Nhưng ai cũng cần một chỗ ở ổn định để đi về, yên tâm làm việc, lập gia đình và vun vén tương lai, hay nôm na gọi là "an cư lạc nghiệp". An cư không nhất thiết phải sở hữu ngay lập tức, mà quan trọng là sự an tâm và khả năng tiếp cận. Từ chính sách đến khi có căn nhà thực tế cần thời gian, nhưng ít nhất hướng đi đã rõ với một niềm tin về tương lai, rằng nhà ở là chính sách an sinh, không đơn thuần là món hàng kinh doanh để kiếm lời.

Thế hệ trẻ không cần những lời an ủi sáo rỗng. Họ chỉ cần tin rằng, nếu học hành đàng hoàng, sống tử tế và làm việc chăm chỉ, họ hoàn toàn có thể tự tay cất lên một mái nhà cho riêng mình. Bởi sau cùng, giá trị của một xã hội không chỉ được đo bằng những tòa nhà cao bao nhiêu tầng, mà còn ở việc người trẻ còn dám tin rằng sự chăm chỉ của mình sẽ được đền đáp bằng một cuộc sống tốt đẹp hơn.

Và có lẽ, đó mới là điều quan trọng nhất mà một xã hội phát triển cần gìn giữ.

Phi Hùng