Giải pháp ứng dụng AI, sinh thiết lỏng trong điều trị ung thư

AstraZeneca phối hợp Hội Ung thư Việt Nam tổ chức hội thảo, cập nhật ứng dụng AI, sinh thiết lỏng và mô hình MDT trong điều trị ung thư.

Tại hội thảo khoa học về Ung thư (Oncology Summit) ngày 11/4 ở Hà Nội, PGS. TS. BS. Bùi Diệu, Chủ tịch Hội Ung thư Việt Nam, chủ tọa sự kiện, cho biết gánh nặng ung thư gia tăng cùng xu hướng trẻ hóa bệnh nhân đang đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả điều trị thông qua ứng dụng các tiến bộ y học. Theo ông, y học chính xác, với trọng tâm là cá thể hóa phác đồ, là hướng đi trong chăm sóc người bệnh.

Ông cho rằng việc triển khai các kỹ thuật chẩn đoán như sinh thiết lỏng trong xét nghiệm sinh học phân tử, cùng với hạ tầng dữ liệu số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong chẩn đoán, theo dõi, có thể hỗ trợ nâng cao hiệu quả lâm sàng và tối ưu nguồn lực hệ thống y tế.

PGS. TS. BS. Bùi Diệu, Chủ tịch Hội Ung thư Việt Nam phát biểu khai mạc tại sự kiện. Ảnh: Tuấn Kiên

Về nội dung khoa học, hội nghị cập nhật một số giải pháp trong chẩn đoán và điều trị ung thư, tập trung vào vai trò của Hội chẩn đa chuyên khoa (MDT), cùng các tiến bộ trong công nghệ sinh học và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).

Theo các nghiên cứu được dẫn tại hội nghị, việc áp dụng MDT trong chẩn đoán và điều trị có thể giúp cải thiện thời gian sống thêm của bệnh nhân hơn 15 tháng. Tuy nhiên, mô hình này chưa được triển khai rộng do hạn chế về hạ tầng số và dữ liệu còn phân tán. Các chuyên gia đề xuất phát triển nền tảng MDT số hóa, kết nối với hồ sơ bệnh án điện tử để theo dõi kết quả điều trị theo thời gian thực.

TS. BS Jomtana Siripaibun, Giám đốc Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Chulabhorn (Thái Lan), cho rằng MDT là một chiến lược trong điều trị ung thư, trong đó chuyển đổi số đóng vai trò bắt buộc để mô hình vận hành bền vững. "Khi triển khai nền tảng MDT số hóa kết nối dữ liệu lâm sàng, chúng tôi ghi nhận quy trình chuẩn bị ca bệnh hiệu quả hơn và hồ sơ điều trị đầy đủ, nhất quán hơn", TS. BS Jomtana Siripaibun nói. Điều quan trọng là bắt đầu từ một nhóm bệnh ưu tiên và một quy trình hội chẩn chuẩn, theo dõi đầy đủ, để từng bước xây dựng năng lực hệ thống cho chăm sóc ung thư hiện đại.

Bên cạnh đó, sinh thiết lỏng và AI được đánh giá là các công cụ hỗ trợ trong chẩn đoán sinh học phân tử và giải phẫu bệnh. Sinh thiết lỏng cho phép phân tích DNA khối u lưu hành (ctDNA) nhằm phát hiện sớm nguy cơ tái phát hoặc kháng thuốc, trong khi AI có thể hỗ trợ tăng tính nhất quán và rút ngắn thời gian xử lý dữ liệu.

TS. BS Chien-Feng Li, Trưởng khoa Giải phẫu bệnh lâm sàng và Xét nghiệm, Trung tâm Y tế Chi Mei, đồng thời là Giáo sư kiêm nhiệm tại Đại học Quốc gia Sun Yat-sen (Đài Loan), cho rằng các tiến bộ trong sinh thiết lỏng và trí tuệ nhân tạo (AI) đang hỗ trợ cải thiện chẩn đoán và điều trị ung thư.

Theo ông, khi kết hợp dữ liệu mô học, dữ liệu phân tử, sinh thiết lỏng và AI trong mô hình chẩn đoán đa phương thức, việc lựa chọn phác đồ điều trị có thể phù hợp hơn với từng bệnh nhân, đồng thời nâng cao hiệu quả điều trị và chăm sóc. Ông cũng nhấn mạnh vai trò của đầu tư hạ tầng và đào tạo nhân lực trong quá trình triển khai các giải pháp này.

TS. BS. Chien-Feng Li, Trưởng khoa Giải phẫu bệnh lâm sàng và Xét nghiệm, Trung tâm Y tế Chi Mei - Giáo sư kiêm nhiệm, Trường Y khoa, Đại học Quốc gia Sun Yat-sen, Đài Loan (Trung Quốc). Ảnh: Tuấn Kiên

Có mặt trong lĩnh vực ung thư tại Việt Nam từ năm 1994, AstraZeneca hiện là một trong các tập đoàn dược sinh học đa quốc gia xác định ung thư là trụ cột chiến lược dài hạn. Tập đoàn đã mang đến Việt Nam nhiều giải pháp tiến bộ trong điều trị ung thư, đồng thời hỗ trợ định hình một hệ sinh thái y tế gắn kết giữa điều trị, nghiên cứu lâm sàng, chính sách và cộng đồng.

ThS. BS. Văn Thị Thu Sương - Giám đốc Y khoa, Công ty TNHH AstraZeneca Việt Nam chia sẻ về hành trình của AstraZeneca trong lĩnh vực ung thư tại Việt Nam. Ảnh: Tuấn Kiên

Hành trình được triển khai thông qua hợp tác với các hội chuyên ngành và bệnh viện trên toàn quốc. Tháng 9/2025, AstraZeneca ký biên bản ghi nhớ hợp tác dài hạn với Hội Ung thư Việt Nam (VCA). Đồng thời, doanh nghiệp phối hợp với một số bệnh viện như Bệnh viện K và Bệnh viện Ung Bướu TP HCM trong các hoạt động liên quan đến chẩn đoán và điều trị ung thư.

Theo doanh nghiệp, đến nay đã có 78 nghiên cứu lâm sàng được triển khai tại Việt Nam, trong đó 69 nghiên cứu về ung thư tại 31 cơ sở y tế, với khoảng 1.200 bệnh nhân tham gia. Các hoạt động này nhằm hỗ trợ nâng cao năng lực nghiên cứu và thực hành lâm sàng, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận các phương pháp điều trị mới cho người bệnh.

Chia sẻ định hướng tương lai, ông Atul Tandon, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc AstraZeneca Việt Nam, khẳng định, tập đoàn cam kết cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh thông qua đổi mới điều trị, nghiên cứu khoa học và hợp tác sâu rộng với hệ thống y tế.

"Chúng tôi tin rằng chuyển đổi chăm sóc ung thư cần được thúc đẩy đồng thời ở nhiều trụ cột từ chuẩn hóa hướng dẫn, nâng cao năng lực đa chuyên khoa, phát triển dữ liệu đời thực, đến ứng dụng chuyển đổi số trong chẩn đoán và theo dõi điều trị", ông nói. Theo đó, tập đoàn sẽ mở rộng, thúc đẩy hợp tác và đồng hành chiến lược phòng chống ung thư quốc gia vì mục tiêu bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân.

Thời gian tới, tập đoàn cho biết tiếp tục triển khai chiến lược dài hạn trong lĩnh vực ung thư, với định hướng phát triển một số liệu pháp như liên hợp kháng thể - thuốc (ADC), kháng thể đặc hiệu kép và liệu pháp tế bào. Doanh nghiệp cũng dự kiến mở rộng hoạt động nghiên cứu lâm sàng và phối hợp với hệ thống y tế trong các chương trình liên quan đến chăm sóc ung thư, hướng tới nâng cao hiệu quả điều trị và phù hợp với định hướng phát triển y học chính xác.

Theo Globocan 2022, mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 180.000 ca ung thư mới và hơn 120.000 ca tử vong do ung thư. Tỷ suất mắc và tử vong chuẩn theo tuổi lần lượt đạt 150,8 và 99 trên 100.000 dân, phản ánh gánh nặng bệnh tật ngày càng gia tăng đối với hệ thống y tế và toàn xã hội. Các loại ung thư phổ biến gồm vú, gan, phổi, đại trực tràng và dạ dày, đồng thời ghi nhận xu hướng trẻ hóa ở một số bệnh như ung thư vú và ung thư đại trực tràng, đặt ra thách thức mới về tầm soát sớm, chẩn đoán và điều trị.

Bối cảnh già hóa dân số, đô thị hóa nhanh và thay đổi lối sống như hút thuốc, thừa cân - béo phì, ít vận động cũng được xem là những yếu tố góp phần làm tăng số ca mắc; các dự báo cho thấy số ca ung thư mới tại Việt Nam có thể tăng 60-70% vào năm 2050, nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết của các chiến lược phòng ngừa, phát hiện sớm và tối ưu hóa điều trị ở quy mô quốc gia.

Thế Đan