Giống dứa không gai, quả siêu to đang tạo "cơn sốt" ở vùng gò đồi Phú Thọ vì điều ít ai ngờ

Trên đất gò đồi Phú Thọ, cây dứa mật đang mở hướng sản xuất hàng hóa, tạo sản phẩm chất lượng, nâng cao thu nhập, làm giàu cho người dân, xây dựng nông thôn mới vững mạnh.

Từ đất đồi khô cằn đến vùng dứa mật cho giá trị cao

Xã Phú Mỹ (tỉnh Phú Thọ), cả một vùng đất gò đồi đang được phủ xanh dứa mật không gai. Giữa cái nắng vùng trung du, những hàng dứa phát triển đồng đều, tán lá khỏe, còn người nông dân đang bận rộn thu hoạch dứa mật chín vàng ươm. Tiếng xe vận chuyển, cùng tiếng cười nói rộn ràng của người nông dân, hứa hẹn vụ mùa dứa mật bội thu.

Chị Nguyễn Thị Thu Chang phấn khởi bên thành quả lao động - những quả dứa mật siêu to. Ảnh: Thu Chang

Ít ai ngờ rằng, trước đây, khu đất này chủ yếu trồng keo, bạch đàn; ngô, sắn... nhưng hiệu quả kinh tế không cao, thu nhập bấp bênh.

Trăn trở tìm hướng đi mới và được quan tâm, định hướng của cán bộ khuyến nông, năm 2025, hộ chị Nguyễn Thị Thu Chang (thôn 1, xã Phú Mỹ) mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, đưa dứa mật không gai vào sản xuất.

Hiện gia đình chị phát triển hơn 5 ha cây ăn quả, trong đó có khoảng 3 ha dứa mật không gai. Quyết định chuyển đổi đã mang lại hiệu quả rõ nét khi cây dứa nhanh chóng thích nghi với điều kiện đất gò đồi, sinh trưởng tốt và cho giá trị kinh tế vượt trội.

Chị Nguyễn Thị Thu Chang cho biết, nhờ được hỗ trợ giống và một phần vật tư, gia đình mạnh dạn chuyển đổi từ cây trồng truyền thống sang dứa mật. Là hộ tiên phong trong vùng, những ngày đầu chị không khỏi lo lắng vì thiếu kinh nghiệm.

"May mắn là cán bộ khuyến nông xuống tận ruộng hướng dẫn, gần như cầm tay chỉ việc từ khâu trồng đến chăm sóc. Khi gặp nắng hạn, cán bộ cũng thường xuyên kiểm tra, hướng dẫn trồng dặm nên vườn dứa vẫn phát triển đồng đều.

Dứa mật rất hợp đất đồi, chịu hạn tốt, ít sâu bệnh. Quan trọng nhất là có doanh nghiệp liên kết thu mua nên gia đình tôi luôn trong tâm thế yên tâm sản xuất, luôn chủ động học hỏi, phối hợp cùng ngành khuyến nông vững chắc chăm sóc cây trồng rất tốt", chị Chang chia sẻ.

Theo chị Chang, ngoài bán quả dứa mật thương phẩm, nhà chị còn có thêm nguồn thu từ bán chồi giống nên hiệu quả kinh tế được nâng lên đáng kể.

"Cây dứa mật không gai là loại cây trồng phù hợp với điều kiện đất gò đồi, mỗi héc-ta có thể đạt doanh thu khoảng 660 triệu đồng, sau khi trừ chi phí còn lợi nhuận khoảng 400 triệu đồng, cao hơn nhiều so với các cây trồng trước đây. Nhờ đó, gia đình tôi có điều kiện hướng đến mở rộng diện tích, nâng cao chất lượng cuộc sống và thêm động lực gắn bó, làm giàu trên chính vùng đất quê hương", chị Chang phấn khởi nói.

Điểm khác biệt của giống dứa mật không gai là quả lớn, trọng lượng phổ biến từ 1,5-3 kg/quả, ít mắt, vỏ mỏng, nhiều nước, vị ngọt đậm và thơm; thậm chí có quả dứa mật siêu to nặng đến hơn 4kg.

Đặc biệt, cây gần như không có gai nên việc chăm sóc, thu hoạch thuận lợi hơn rất nhiều so với các giống dứa truyền thống.

Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cho gia đình, mô hình trồng dứa mật của chị Nguyễn Thị Thu Chang còn trở thành địa chỉ để nhiều nông dân trong và ngoài tỉnh đến tham quan, học tập kinh nghiệm. Đến nay, vùng sản xuất liên kết đã mở rộng trên 10ha, không chỉ phát triển tại Phú Mỹ mà còn lan sang các địa phương như Cẩm Khê, Hạ Hòa, Thanh Sơn và kết nối với hộ trồng dứa ở tỉnh Tuyên Quang, từng bước hình thành vùng nguyên liệu phục vụ tiêu thụ.

Mô hình cũng tạo việc làm thường xuyên cho hơn 10 lao động tại địa phương với mức thu nhập từ 7-9 triệu đồng mỗi tháng, góp phần ổn định đời sống người dân vùng nông thôn.

Đồng hành cùng nông dân xây dựng vùng nguyên liệu bền vững

Nhằm khai thác hiệu quả quỹ đất gò đồi và tạo sinh kế cho người dân, năm 2025, Trung tâm Khuyến nông Phú Thọ phối hợp với chính quyền địa phương triển khai mô hình "Liên kết sản xuất tiêu thụ cây dứa mật trên đất gò đồi" tại xã Liên Hoa (nay thuộc xã Phú Mỹ).

Mô hình được xây dựng trên quy mô 2 ha với 3 hộ dân tham gia. Các hộ được hỗ trợ một phần giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật sinh học, đồng thời được tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn quy trình sản xuất và kết nối tiêu thụ sản phẩm.

Ngay từ khi triển khai, cán bộ kỹ thuật của Trung tâm Khuyến nông Phú Thọ thường xuyên bám cơ sở, theo dõi quá trình sinh trưởng của cây, hướng dẫn người dân xử lý những khó khăn phát sinh trong điều kiện thời tiết nắng hạn kéo dài. Những diện tích cây chết được kịp thời trồng dặm, bảo đảm mật độ và độ đồng đều của vườn.

Sau 5 tháng thực hiện, tỷ lệ sống của cây đạt trên 95%, cây sinh trưởng khỏe, bắt đầu đẻ nhánh. Các hộ dân đều thực hiện đúng quy trình kỹ thuật, ghi chép nhật ký sản xuất và từng bước tiếp cận phương thức sản xuất hàng hóa gắn với doanh nghiệp bao tiêu.

Thực tế cho thấy, dứa mật không gai phù hợp với điều kiện đất gò đồi của Phú Thọ. Cây chịu hạn khá tốt, ít sâu bệnh, chi phí đầu tư và công chăm sóc không lớn, trong khi giá trị thu được cao hơn nhiều so với các loại cây trồng truyền thống như keo, ngô hay sắn. Đây là lợi thế quan trọng trong bối cảnh nhiều diện tích đất đồi còn bỏ hoang hoặc sử dụng chưa hiệu quả.

Không dừng ở việc hỗ trợ giống, vật tư hay chuyển giao kỹ thuật, Trung tâm Khuyến nông Phú Thọ còn chú trọng xây dựng chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ. Việc kết nối với các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu giúp người dân yên tâm mở rộng quy mô, hướng đến sản xuất hàng hóa tập trung thay vì canh tác nhỏ lẻ.

Trung tâm Khuyến nông Phú Thọ cho biết, định hướng thời gian tới là tiếp tục đồng hành cùng người dân trong việc mở rộng vùng nguyên liệu, tăng cường chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, hỗ trợ xây dựng các tổ liên kết, hợp tác sản xuất và kết nối với doanh nghiệp thu mua, chế biến. Qua đó hình thành chuỗi giá trị bền vững, nâng cao giá trị sản phẩm và tạo động lực chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất gò đồi.

Ông Nguyễn Đức Thanh, Chủ tịch UBND xã Phú Mỹ đánh giá, mô hình trồng dứa mật không gai của hộ chị Nguyễn Thị Thu Chang là hướng chuyển đổi cây trồng hiệu quả, phù hợp với điều kiện đất gò đồi của địa phương và có tiềm năng phát triển thành vùng sản xuất hàng hóa.

Mô hình không chỉ tạo ra sản phẩm chất lượng, nâng cao giá trị trên cùng đơn vị diện tích mà còn mở hướng tăng thu nhập, tạo việc làm cho người dân. Địa phương đang lựa chọn, hỗ trợ hoàn thiện các tiêu chí để xây dựng sản phẩm OCOP năm 2026.