'Giọt nước tràn ly' khiến Pakistan tuyên chiến với Taliban

Căng thẳng từ lâu giữa Pakistan với lực lượng Taliban tại Afghanistan vì các nhóm phiến quân biến thành "chiến tranh không hạn chế" sau cuộc tập kích qua biên giới.

"Pakistan đã hết kiên nhẫn. Chúng tôi đang tiến hành các phản ứng quyết liệt. Đây là chiến tranh không hạn chế", Bộ trưởng Quốc phòng Pakistan Khawaja Asif tuyên bố lúc rạng sáng 27/2, đánh dấu sự sụp đổ hoàn toàn trong quan hệ giữa nước này và quốc gia láng giềng Afghanistan.

Vài giờ sau lời tuyên chiến của ông Asif, chiến đấu cơ không quân Pakistan ném bom thủ đô Kabul và căn cứ quân sự ở thành phố Kandahar ở Afghanistan. Truyền thông Pakistan đưa tin nhiều sở chỉ huy và kho đạn của quân đội Afghanistan đã bị phá hủy.

Các phóng viên quốc tế ở Kabul nghe thấy tiếng tiêm kích và nhiều tiếng nổ lớn, sau đó là tiếng súng, kéo dài hơn hai giờ. Tại Kandahar, nơi đặt trụ sở của thủ lĩnh tối cao Taliban Hibatullah Akhundzada, người dân cũng nghe tiếng chiến đấu cơ bay qua.

Đây là hệ quả trực tiếp từ đợt tấn công quy mô lớn do lực lượng Taliban phát động vào đêm 26/2 nhằm vào các vị trí quân sự của Pakistan dọc theo đường Durand, tuyến biên giới quốc tế dài hơn 2.600 km giữa hai nước. Trong khi người phát ngôn Taliban Zabihullah Mujahid gọi đây là hành động "đáp trả những khiêu khích lặp đi lặp lại" của Pakistan, Islamabad lại coi đây chính là "giọt nước tràn ly" châm ngòi cho cuộc chiến.

Cáo buộc 'nuôi ong tay áo'

Năm 2021, khi Taliban tiến vào Kabul và giành quyền kiểm soát Afghanistan, cờ của họ bay phía trên nhà thờ Hồi giáo ở trung tâm thủ đô nước láng giềng Pakistan, như dấu hiệu về một chiến thắng.

Pakistan khi đó hy vọng việc Taliban lên nắm quyền ở Afghanistan sẽ hạn chế hoạt động xuyên biên giới của các nhóm phiến quân vũ trang, giúp họ đảm bảo an ninh. Mối lo an ninh lớn nhất của Pakistan là nhóm phiến quân Tehreek-e-Taliban Pakistan (TTP), còn gọi là Taliban Pakistan.

TTP hình thành năm 2007, thường xuyên tấn công vào lực lượng an ninh Pakistan ở khu vực biên giới giáp Afghanistan. Nhóm muốn thực thi luật Hồi giáo hà khắc và giải phóng các khu vực của người Pashtun.

Xe tăng quân đội Pakistan tại khu vực biên giới với Afghanistan ở thành phố Chaman hôm 27/2. Ảnh: AFP

Nhưng trái với kỳ vọng của Islamabad, tình hình an ninh ở biên giới của họ ngày càng trở nên bất ổn, với số vụ tấn công của phiến quân nhắm vào lực lượng an ninh tăng lên. Pakistan cho rằng mình đã "nuôi ong tay áo", cáo buộc Taliban hỗ trợ tài chính cho đội ngũ lãnh đạo TTP, trong khi lực lượng này bác bỏ.

Theo Trung tâm Phân tích và Nghiên cứu An ninh (CRSS), cơ quan tư vấn có trụ sở tại Islamabad, hơn 2.400 thành viên lực lượng an ninh Pakistan đã thiệt mạng chỉ trong 9 tháng đầu năm 2025, khiến quốc gia này đứng trước nguy cơ trải qua năm chết chóc nhất một thập kỷ.

Tuần trước, một chiếc xe chứa đầy thuốc nổ lao vào trạm kiểm soát an ninh Pakistan, khiến 12 người thiệt mạng, trong đó có 11 binh sĩ. Hôm 6/2, một thành viên nhóm Nhà nước Hồi giáo chi nhánh Khorasan (ISKP) kích nổ đai bom tự sát trong giờ cầu nguyện buổi trưa tại một nhà thờ Hồi giáo Pakistan, khiến ít nhất 31 tín đồ thiệt mạng và 170 người bị thương.

Hành động đáp trả

Nhằm đáp trả các cuộc tấn công, Pakistan đã tiến hành hàng loạt cuộc không kích vào căn cứ của nhóm TTP và ISKP tại miền đông Afghanistan. Islamabad cáo buộc các thủ lĩnh phiến quân đã dùng lãnh thổ Afghanistan làm nơi trú ẩn an toàn để lên kế hoạch tấn công vào Pakistan, song Kabul bác bỏ.

Theo giới phân tích, hành động quân sự này của Pakistan hướng đến nỗ lực thiết lập một khuôn khổ răn đe mới, phát đi tín hiệu rằng bất kỳ cuộc tấn công nào bị coi là bắt nguồn từ Afghanistan đều sẽ khiến Taliban phải chịu hậu quả.

"Mọi cuộc tấn công bắt nguồn từ Afghanistan đều sẽ bị đáp trả với mức độ khốc liệt tương tự ngay trên lãnh thổ của họ. Pakistan muốn ngầm truyền đi thông điệp rằng Taliban đang tạo điều kiện cho các cuộc tấn công như vậy và vì thế họ là mục tiêu hợp lệ", Abdul Basit, học giả tại Trung tâm Quốc tế về Nghiên cứu Bạo lực Chính trị và Khủng bố thuộc Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam, Singapore, nhận định.

Quân đội Pakistan tuyên bố đã hạ hơn 70 tay súng phiến quân trong các cuộc không kích này, trong khi Taliban cho hay nhiều dân thường đã thiệt mạng. Để đáp trả, Taliban đã phát động cuộc tấn công xuyên biên giới đêm 26/2, châm ngòi cho vòng xoáy bạo lực hiện nay.

Đường Durand (màu đỏ), biên giới quốc tế giữa Pakistan và Afghanistan. Đồ họa: Britannica

Cuộc "chiến tranh không hạn chế" giữa Pakistan và Afghanistan đe dọa đẩy khu vực này vào vòng xoáy bất ổn mới, có thể tạo cơ hội cho các nhóm phiến quân trỗi dậy mạnh mẽ hơn nữa.

TTP đã thường xuyên lợi dụng hỗn loạn để phát động những cuộc tấn công riêng lẻ vào Pakistan và nhóm có thể lợi dụng cuộc chiến hiện nay để tăng cường hoạt động.

"Vấn đề TTP trở thành điểm nghẽn lớn nhất trong quan hệ hai nước. Nó không chỉ là biên giới, mà là cuộc chiến sinh tồn cho cả hai bên. Nếu không giải quyết, hậu quả sẽ sâu sắc, làm tăng thù địch và bất ổn khu vực", Imtiaz Gul, chuyên gia về các nhóm vũ trang khu vực Nam Á, nhận định.

Vũ Hoàng (Theo Independent, Al Jazeera, AFP, Reuters)