Giúp hộ kinh doanh khai thuế đúng, tránh bị phạt

Dù ngưỡng doanh thu miễn thuế mỗi năm đã nâng lên 1 tỉ đồng nhưng nhiều cá nhân và hộ kinh doanh vẫn đối mặt áp lực từ việc xuất hóa đơn điện tử, lưu giữ chứng từ, quản lý dòng tiền qua ngân hàng, nguy cơ bị truy thu nếu kê khai thiếu sót… Đây là thông tin được các khách mời đề cập tại talkshow của Báo Người Lao Động ngày 21-5 với chủ đề "Chính sách thuế mới và giải pháp hỗ trợ hộ kinh doanh".

Đủ thứ áp lực khi kê khai thuế

Ông Nguyễn Văn Thành, Phó trưởng Thuế TP HCM, thông tin từ cuối tháng 4-2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định 141/2026 (sửa đổi, bổ sung nghị định về chính sách thuế), nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế cho cá nhân và hộ kinh doanh lên 1 tỉ đồng mỗi năm.

Như vậy, hộ kinh doanh có doanh thu trong năm dưới 1 tỉ đồng sẽ được miễn thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân. Về việc xác định doanh thu, ngưỡng doanh thu chịu thuế, hộ kinh doanh sẽ căn cứ vào tình hình hoạt động của năm trước để tính mức doanh thu của mình trong năm 2026.

"Theo thống kê mới nhất tại TP HCM, số lượng hộ có doanh thu dưới 1 tỉ đồng hiện chiếm tỉ lệ rất lớn. Vì vậy, số người được thụ hưởng chính sách miễn thuế dưới 1 tỉ đồng là rất lớn. Đây là điều kiện tốt để hộ kinh doanh mở rộng sản xuất - kinh doanh, nâng cao vị thế, minh bạch hoạt động" - ông Nguyễn Văn Thành nhìn nhận.

Luật sư Trần Xoa, Giám đốc Công ty Luật Minh Đăng Quang, cho rằng ngưỡng doanh thu ở mức 1 tỉ đồng thực tế vẫn chủ yếu là những hộ kinh doanh có doanh thu thấp, bán hàng theo phương thức truyền thống. Còn đối với hộ kinh doanh ở các đô thị, doanh thu cao hơn nhiều.

Cụ thể, nếu lấy 1 tỉ đồng chia cho 12 tháng thì bình quân khoảng 83,3 triệu đồng/tháng, với tỉ suất lợi nhuận khoảng 10% (tương đương chỉ khoảng 8,3 triệu đồng/tháng). Với một hộ kinh doanh có 2-3 người, nhiều ý kiến cho rằng mức này còn thấp, thấp hơn cả người làm công ăn lương. Đây là tâm tư mà nhiều hộ kinh doanh phản ánh.

Khi chuyển từ thuế khoán sang thuế kê khai, việc được miễn thuế 1 tỉ đồng cũng có một số thuận lợi hơn so với quy định trước đó. Tuy nhiên, các hộ kinh doanh cũng gặp nhiều áp lực về hóa đơn đầu vào, đầu ra, khai thuế, nộp thuế điện tử, phần mềm kế toán…

"Đối với họ, đây là áp lực lớn vì từ trước đến nay chỉ đóng thuế khoán, không cần lo hóa đơn đầu vào, đầu ra hay kê khai. Nhiều người có tâm lý lo sợ vì nếu làm không đúng có thể bị phạt hoặc bị nghi ngờ gian lận thuế, nhất là những hộ là người lớn tuổi, thiếu kỹ năng công nghệ" - luật sư Trần Xoa nêu thực trạng.

Ngoài ra, để thực hiện được những quy định trên, nhiều hộ kinh doanh phải mua máy tính, đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử, mở tài khoản ngân hàng, thuê kế toán..., phát sinh thêm một khoản chi phí đáng kể.

Các khách mời trao đổi tại chương trình talkshow. Ảnh: TẤN THẠNH

Những chuyển biến tích cực

Luật Quản lý thuế, Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng và các văn bản hướng dẫn nêu rõ từ ngày 1-1-2026, tất cả hộ kinh doanh sẽ chuyển từ hình thức khoán thuế sang thực hiện kê khai, nộp thuế. Đây là bước chuyển đổi rất quan trọng nhằm hướng đến minh bạch trong hoạt động sản xuất - kinh doanh của hộ kinh doanh.

Theo ghi nhận của phóng viên Báo Người Lao Động, dù còn nhiều áp lực, khó khăn nhưng sau hơn 4 tháng triển khai chính sách thuế mới, đã có những chuyển biến tích cực.

Ông Nguyễn Đình Trung - Phó Giám đốc phụ trách Khối Ngân hàng số, Ngân hàng Bản Việt (BVBank) - thông tin đang có sự chuyển dịch rất rõ nét của nhóm khách hàng hộ kinh doanh. Từ khi áp dụng phương thức kê khai thuế, hóa đơn điện tử, hộ kinh doanh đã quan tâm nhiều hơn đến việc mở tài khoản. Từ đó, họ tách bạch dòng tiền cá nhân và dòng tiền kinh doanh. Các hộ cũng quan tâm đến hình thức thanh toán như máy cà thẻ, quét mã QR...

"Vài tháng qua, lượng khách hàng đến BVBank để mở hoặc chuyển đổi sang tài khoản hộ kinh doanh tăng khoảng 50% so với trước. Từ ngày 10-5, ngân hàng triển khai tính năng mở tài khoản hộ kinh doanh trực tuyến và chỉ trong khoảng 10 ngày, số lượng mở tài khoản tăng tới 200% so với kênh truyền thống. Các dịch vụ hóa đơn điện tử cũng tăng tích cực" - ông Trung thông tin.

Ông Phạm Đức Duy - Phó Giám đốc Khối Bán lẻ Ngân hàng Sài Gòn Tài Lộc (Sacombank) - cho hay ngay khi có quy định thuế mới, ngân hàng đã nhanh chóng đồng hành cùng cơ quan thuế, đơn vị cung cấp phần mềm bán hàng, tổ chức tuyên truyền và hỗ trợ hộ kinh doanh.

"Thời gian đầu rất khó khăn, tỉ lệ khách hàng đồng ý mở tài khoản hộ kinh doanh chỉ khoảng 20%. Họ lo lắng về việc kê khai doanh số, sử dụng phần mềm bán hàng phức tạp và đặc biệt là chi phí sử dụng các công cụ số. Ngân hàng đã đưa nhiều giải pháp hỗ trợ, từ đó tỉ lệ mở tài khoản và tỉ lệ khách hàng đồng ý sử dụng dịch vụ tăng lên đáng kể" - ông Duy cho biết.

Hiện tại, Sacombank tiếp tục triển khai các giải pháp hỗ trợ như: cho phép sử dụng ngay ứng dụng ngân hàng để thanh toán thẻ hoặc QR trên điện thoại, gần như không phát sinh chi phí đầu tư thiết bị. Đối với các hộ kinh doanh quy mô lớn hơn, Sacombank cung cấp máy POS tích hợp nhiều hình thức thanh toán khác nhau trên cùng một thiết bị, từ QR nội địa đến QR quốc tế…

Theo ông Nguyễn Đình Trung, BVBank xây dựng nhiều giải pháp theo từng phân khúc khách hàng. Đối với hộ kinh doanh nhỏ lẻ, nhu cầu cơ bản chỉ là mở tài khoản trực tuyến nên ngân hàng hỗ trợ mở tài khoản hộ kinh doanh trực tuyến, tích hợp tính năng thông báo giao dịch ngay trên ứng dụng ngân hàng số.

"Đối với hộ kinh doanh quy mô lớn hơn hoặc doanh nghiệp cần phần mềm bán hàng, hóa đơn điện tử hay máy POS, BVBank có bộ giải pháp chuyên nghiệp riêng, giúp quản lý toàn bộ hoạt động kinh doanh từ sản phẩm, đơn hàng, hóa đơn điện tử đến hỗ trợ khai và nộp thuế" - ông Trung nhấn mạnh.

Theo ông Nguyễn Văn Thành, việc chuyển từ thuế khoán sang thuế kê khai là xu hướng tất yếu nhằm minh bạch hóa hoạt động kinh doanh. Ngành thuế sẽ luôn đồng hành, hỗ trợ để hộ kinh doanh từng bước thích nghi với các quy định mới, nhất là trong giai đoạn đầu chuyển đổi. Hộ kinh doanh nên chủ động tìm hiểu chính sách, thực hiện đúng quy định về hóa đơn, chứng từ, kê khai thuế và từng bước thay đổi thói quen quản lý tài chính để hoạt động ngày càng bài bản, hiệu quả hơn.