6 hours ago
3
Quảng Cáo
0943778078
Tay run run cầm tờ kết quả chẩn đoán ung thư dạ dày, người đàn ông 70 tuổi liên tục hỏi: "Tôi vừa tầm soát cách đây 4 tháng, liệu có nhầm lẫn?"
Hồi tháng 1, tại một bệnh viện ở Hà Nội, bác sĩ phát hiện ông bị loét dạ dày, sinh thiết xác định lành tính. Không yên tâm, ông đến Bệnh viện Bạch Mai kiểm tra lại sau đó một tháng. Ổ loét không lớn hơn, nhưng sinh thiết lần này cho kết quả ngược lại: ung thư dạ dày giai đoạn một. Hội chẩn tại Bệnh viện K sau đó xác nhận chẩn đoán.
Bác sĩ Hà Hải Nam, Phó Trưởng khoa Ngoại bụng 1, Bệnh viện K, giải thích tế bào ung thư có thể đã tồn tại từ lần sinh thiết đầu, nhưng khả năng kim sinh thiết không bấm trúng vị trí chứa tế bào ác tính, dẫn đến âm tính giả.
Vài ngày trước, bác sĩ Nam cũng tiếp nhận bệnh nhân nam 60 tuổi phát hiện ung thư đại tràng giai đoạn muộn, chỉ ba tháng sau khi tầm soát cho kết quả bình thường. Lần khám trước, ông làm siêu âm và xét nghiệm chỉ điểm ung thư tại bệnh viện tư, không có nội soi đại tràng - phương pháp duy nhất có thể phát hiện tổn thương trực tiếp.
Chụp PET/CT cho bệnh nhân tại bệnh viện ở TP HCM. Ảnh: Quỳnh Trần
"Trường hợp này có thể do tầm soát chưa đầy đủ hoặc thiếu tư vấn từ bác sĩ chuyên khoa ung bướu, khiến người bệnh bỏ lỡ thời gian điều trị", bác sĩ Nam nói.
Một phụ nữ 50 tuổi cũng đi chụp nhũ ảnh (siêu âm tuyến vú) định kỳ vào tháng 1/2025, kết quả không có khối u. Lịch hẹn tiếp theo của bà là vào tháng 1 năm sau. Tuy nhiên, đến tháng 9/ 2025 (tức là 8 tháng sau lần khám trước), bà tự sờ thấy một khối cứng ở ngực. Khi đi khám lại, bác sĩ chẩn đoán ung thư vú.
Trong y khoa, hiện tượng bệnh nhân được chẩn đoán mắc ung thư ngay giữa hai kỳ kiểm tra định kỳ, dù kết quả lần khám trước đó hoàn toàn bình thường, được gọi là ung thư ngắt quãng (interval cancer).
Y văn thế giới phân loại nguyên nhân dẫn đến ung thư ngắt quãng thành hai nhóm chính, gồm đặc tính sinh học của khối u và giới hạn của quy trình y khoa. Về mặt sinh học, một số tế bào ung thư có tốc độ nhân đôi nhanh. Tại thời điểm tầm soát, tổn thương mới ở mức vi thể, không thể phát hiện bằng thiết bị chẩn đoán hiện hành, nhưng phát triển thành khối u chỉ vài tháng sau.
Về mặt quy trình, sai sót có thể phát sinh từ giới hạn thiết bị, điển hình như nhũ ảnh bỏ sót tổn thương ở mô vú đặc. Các yếu tố kỹ thuật cũng góp phần tạo ra sai số, như bệnh nhân làm sạch ruột chưa kỹ che khuất polyp trong nội soi đại tràng, hoặc kim sinh thiết không bấm trúng vị trí chứa tế bào ác tính dẫn đến kết quả âm tính giả.
Tỷ lệ ung thư lọt lưới này được ghi nhận qua nhiều nghiên cứu quy mô lớn. Dữ liệu từ Tổ chức Nội soi Tiêu hóa Thế giới (WEO) và tạp chí Gastroenterology cho thấy tỷ lệ ung thư đại trực tràng xuất hiện sau nội soi dao động từ 3-9% tổng số ca mắc mới.
Đối với ung thư vú, nghiên cứu công bố trên The New England Journal of Medicine (NEJM) chỉ ra phụ nữ có mô vú đặc mang rủi ro mắc ung thư ngắt quãng cao hơn đáng kể. Các khối u phát hiện trong khoảng thời gian trống này thường có kích thước lớn và độ ác tính sinh học cao hơn so với u được phát hiện qua tầm soát thông thường.
Bác sĩ Ngô Văn Tỵ, Khoa Ung Bướu, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, cho rằng sai lầm phổ biến nhất là người dân coi tầm soát như "bảo hiểm" trọn đời. Không có phương pháp nào đạt độ chính xác tuyệt đối, và thiết bị y tế cũng có giới hạn sai số. Kết quả xét nghiệm âm tính chỉ phản ánh tình trạng cơ thể tại thời điểm kiểm tra, không đảm bảo tình trạng không mắc bệnh cho đến kỳ khám sau.
"Quy tắc trong phòng chống ung thư hiện nay là cá nhân hóa phương pháp, tần suất tầm soát theo nhóm rủi ro và không phớt lờ các triệu chứng lâm sàng", ông Tỵ nói.
Bệnh nhân ung thư hóa trị tại Bệnh viện Ung Bướu TP HCM cơ sở 2, TP Thủ Đức. Ảnh: Quỳnh Trần
Để tầm soát hiệu quả mà không hoang phí, các chuyên gia khuyến cáo cần dựa vào độ tuổi, tiền sử gia đình và lối sống. "Không phải cứ làm nhiều xét nghiệm là tốt, mà là thực hiện đúng phương pháp vào đúng thời điểm. Đừng để tấm giấy kết quả 'lành tính' trở thành bức màn che mắt bạn trước những nguy cơ thực sự của cơ thể", bác sĩ Nam nhận định.
Nếu gia đình có tiền sử mắc bệnh hoặc bản thân có các yếu tố nguy cơ (hút thuốc, viêm gan B, béo phì), khoảng cách giữa các lần tầm soát cần ngắn hơn và sử dụng các phương pháp chuyên sâu hơn (như MRI thay vì chỉ siêu âm).
Người bệnh nên chủ động lắng nghe cơ thể khi có bất thường, đi khám lập tức, đừng đợi đến kỳ khám tiếp theo. Như trường hợp cụ ông 70 tuổi may mắn phát hiện ở giai đoạn sớm, bác sĩ chỉ định mổ nội soi, cắt bán phần dạ dày, không cần hóa xạ trị, tiên lượng sống tích cực.
Thùy An
