Lần đầu tạo chó chỉnh sửa gene giảm dị ứng cho người

Bailey và Alfie trông không khác những con chó Beagle bình thường. Chúng thích chạy nhảy, chơi đùa và quấn quýt với con người. 

Điểm đặc biệt nằm trong bộ gene của chúng, nơi các nhà khoa học đã vô hiệu hóa gene tạo ra Can f 1 - protein thường xuất hiện trong nước bọt, lông và gàu da chó, có thể kích hoạt phản ứng dị ứng ở người.

Theo nghiên cứu vừa được công bố trên The CRISPR Journal, nhóm khoa học thuộc Công ty công nghệ sinh học Kindred Companion Sciences (Mỹ) đã sử dụng CRISPR-Cas9 - công cụ cho phép chỉnh sửa chính xác một vị trí trong bộ gene - để tạo ra hai chó cái Beagle không sản sinh Can f 1.

Nhóm nghiên cứu trước hết chỉnh sửa các tế bào da chó trong phòng thí nghiệm. Nhân của tế bào đã chỉnh sửa sau đó được đưa vào trứng chó bằng kỹ thuật chuyển nhân tế bào soma, phương pháp từng được sử dụng trong nhân bản động vật.

Tổng cộng 25 phôi được tạo ra và chuyển vào một chó Beagle mang thai hộ. Hai phôi phát triển thành công, cho ra đời Bailey và Alfie ngày 22-9-2024. Hai chó con có cân nặng khi sinh bình thường và chưa ghi nhận bất thường bẩm sinh rõ rệt.

Các xét nghiệm cho thấy không phát hiện Can f 1 trong nước bọt, lông và gàu da của hai con chó. Trong khi đó protein này vẫn hiện diện trong mẫu lấy từ chó Beagle không chỉnh sửa gene, chó Poodle và Goldendoodle - hai giống thường được quảng cáo là ít gây dị ứng.

Ông Matt Walker - nhà di truyền học sáng lập Kindred Companion Sciences và cũng là người bị dị ứng với chó - trực tiếp tham gia thử nghiệm chích da. Da của ông phản ứng với mẫu từ chó thông thường, Poodle và Goldendoodle nhưng không xuất hiện phản ứng có thể phát hiện được với mẫu từ Bailey và Alfie.

Theo Wired, ông Walker đã sống cùng Bailey hơn một năm. Ông cho biết có thể ôm, vuốt ve và chơi với con chó mà không gặp các triệu chứng quen thuộc như hắt hơi, ngứa mắt hoặc phát ban.

Tuy nhiên nhóm tác giả thừa nhận dị ứng chó có cơ chế phức tạp và mỗi người có thể phản ứng với những tác nhân khác nhau. Vì vậy việc loại bỏ Can f 1 chưa đồng nghĩa Bailey và Alfie sẽ an toàn với mọi người bị dị ứng.

Trao đổi với Hãng tin AP, ông Jeff SoRelle - chuyên gia giải phẫu bệnh tại Trung tâm Y khoa Đại học Texas Southwestern (Mỹ) - nhận định nghiên cứu cần được mở rộng trên nhiều người hơn. Can f 1 là tác nhân chính, nhưng không phải protein duy nhất có khả năng gây dị ứng ở chó, nên hiệu quả thực tế trên diện rộng vẫn chưa rõ.

Sức khỏe lâu dài của Bailey và Alfie cũng cần tiếp tục được theo dõi. Nhóm nghiên cứu cho biết chưa phát hiện những thay đổi gene ngoài mục tiêu, song hai con chó mới chưa đầy hai tuổi khi nghiên cứu được công bố.

Công ty dự định thử nghiệm phương pháp trên các giống khác, kể cả chó hỗ trợ người khuyết tật, tiến tới tạo những dòng chó thừa hưởng đặc điểm ít gây dị ứng. Nghiên cứu do chính Can9 Bioengineering - đơn vị vận hành Kindred Companion Sciences - tài trợ.

Bên cạnh triển vọng, công nghệ cũng đặt ra câu hỏi đạo đức. 

Ông Arthur Caplan - chuyên gia đạo đức sinh học tại Trường Y khoa Grossman thuộc Đại học New York (Mỹ) - nói với AP rằng chó chỉnh sửa gene có thể giúp nhiều người được nuôi thú cưng hơn, nhưng cũng có nguy cơ khiến những con vật đang chờ nhận nuôi tại các trung tâm cứu hộ ít được quan tâm.