Lý do nam giới Gen Z Mỹ ồ ạt rời thị trường lao động

Sự lan rộng của trí tuệ nhân tạo và tâm lý buông xuôi trước áp lực là hai nguyên nhân đẩy nhanh xu hướng rời thị trường lao động của nam giới Gen Z ở Mỹ.

Tháng trước, tỷ lệ thất nghiệp tại Mỹ đã giảm xuống còn 4,1%; đây là mức thấp nhất trong năm và thấp hơn nhiều so với mức trung bình 5,6% kể từ khi Thế chiến II kết thúc.

Tuy nhiên, đằng sau những con số có vẻ khả quan này lại là một thực tế ảm đạm: cũng trong tháng 7, lực lượng lao động đã giảm hơn 250.000 người so với cùng kỳ năm ngoái, chạm mức thấp nhất kể từ khi đại dịch bùng phát. Nghịch lý này xuất phát từ cách tính của giới chức Mỹ: một người chỉ được coi là "thất nghiệp" khi vẫn đang tích cực tìm việc. Khi người lao động nản lòng và từ bỏ hoàn toàn việc tìm kiếm cơ hội, họ bị loại khỏi lực lượng lao động, vô tình khiến tỷ lệ thất nghiệp trên giấy tờ giảm xuống dù bức tranh thực tế lại ảm đạm hơn.

Điểm đáng lo ngại là tỷ lệ nam giới trong độ tuổi 16-24 tham gia thị trường lao động đã giảm xuống còn 56,1% - sụt giảm gần 13 điểm % so với mức 69% vào năm 2000, theo dữ liệu từ Cục Thống kê Lao động Mỹ.

Một hội chợ ngành công nghệ ở California hồi năm 2017. Ảnh: Reuters

Bên cạnh đó, theo ông Ben Smith, trưởng bộ phận nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu về Nam giới và Trẻ em trai Mỹ, tỷ lệ nam giới trẻ thất nghiệp nhưng hoàn toàn không tìm kiếm việc làm đã tăng gấp đôi kể từ những năm 1990, lên mức 8%.

Con số này làm dấy lên lo ngại rằng ngày càng nhiều nam giới trẻ tại Mỹ gặp khó khăn trong việc tự lập và bước vào đời, đồng thời đặt ra câu hỏi về nguyên nhân.

Theo công ty tư vấn việc làm Challenger, Gray & Christmas, trí tuệ nhân tạo đã được đề cập đến trong 184.538 thông báo cắt giảm nhân sự kể từ năm 2023. Mặc dù các lãnh đạo ngành công nghệ lập luận rằng AI sẽ tạo ra việc làm mới trong dài hạn, nhưng công nghệ mới này được dự báo sẽ gây xáo trộn các vị trí việc làm cấp độ đầu vào trong các lĩnh vực như công nghệ, tài chính và sản xuất.

Ông Smith cảnh báo rằng chưa thể xác định chính xác tác động của AI, nhưng nếu nó thay thế hoàn toàn các công việc, thì nam giới và những ngành nghề mà họ thường đảm nhiệm sẽ dễ bị AI thay thế hơn cả.

Sự chênh lệch này bắt nguồn từ sự chuyển dịch của thị trường việc làm, khi phần lớn các công việc mới tạo ra thuộc ngành chăm sóc y tế và trợ cấp xã hội - lĩnh vực vốn do phụ nữ áp đảo. Ngược lại, các ngành truyền thống của nam giới như sản xuất, kho bãi hay vị trí văn phòng khởi điểm lại suy giảm mạnh dưới tác động của tự động hóa và AI. Tình hình càng bất lợi hơn khi nam thanh niên ngày càng vắng bóng trên giảng đường đại học, khiến họ thua thiệt về bằng cấp lẫn kỹ năng chuyên môn trước nữ giới.

Maria Flynn, giám đốc điều hành tổ chức phi lợi nhuận Jobs for the Future, cho biết nhu cầu tuyển dụng người mới bắt đầu đi làm đang sụt giảm tại các chuỗi bán lẻ, nhà máy và hàng loạt công việc bàn giấy - những nơi từng là điểm đến quen thuộc của đông đảo nam thanh niên.

Cá nhân càng rời xa thị trường lao động lâu, đặc biệt là ở giai đoạn đầu sự nghiệp, thì họ càng gặp khó khăn trong việc tích lũy kỹ năng, xây dựng mạng lưới quan hệ và kinh nghiệm làm việc, những yếu tố thực sự quyết định thu nhập trong nhiều thập kỷ tới, bà Flynn chia sẻ.

Số liệu thống kê về nam giới trẻ tuổi cho thấy một bức tranh ảm đạm so với các nhóm nhân khẩu học quan trọng khác: Trong cùng khoảng thời gian 26 năm, tỷ lệ tham gia lực lượng lao động của nhóm người từ 65 tuổi trở lên thực tế lại tăng - từ mức 12,5% vào năm 2000 lên 19,2% vào tháng 7. Nam giới trong độ tuổi 25-54 chỉ ghi nhận mức giảm 2,9 điểm % trong cùng kỳ, trong khi nam giới từ 55 tuổi trở lên lại có sự gia tăng nhẹ.

Phụ nữ trong độ tuổi từ 16-24 cũng ghi nhận mức giảm, dù không mạnh như nam giới, trong khi các nhóm tuổi khác của phụ nữ đều có sự gia tăng.

Trong khi đó, đối với nam giới 16-24 tuổi, tỷ lệ NEET (Not in Education, Employment, or Training) - nhóm người không đi học, không có việc làm và không tham gia đào tạo nghề - đã tăng lên mức 12% so với con số 10% của những năm 1990.

Một số người thuộc Gen Z đang chuyển hướng sang các công việc lao động kỹ thuật/nghề thủ công do lo ngại rằng AI sẽ xóa sổ các công việc văn phòng. Paul Iaccarino, người thuộc thế hệ Millennials điều hành Quỹ Hỗ trợ Đào tạo Nghề Xây dựng tại New York, cho biết Gen Z hiện chiếm 66% số học viên trong chương trình học nghề miễn phí kéo dài 5 năm của ông tại khu vực Đông New York. Độ tuổi trung bình của học viên trong khóa gần nhất là 26,2 tuổi, giảm so với mức 30,9 tuổi vào năm 2021.

Mặc dù giới trẻ Gen Z tỏ ra hào hứng với các công việc lao động chân tay khi tìm kiếm việc làm ổn định và lộ trình sự nghiệp vững chắc, ông Iaccarino cũng nhận thấy một "sự phân hóa rõ rệt" khi ngày càng nhiều nam thanh niên từ bỏ hoàn toàn thị trường lao động.

"Nhiều bạn trẻ gặp khó khăn ngay từ những bước khởi đầu", ông Iaccarino chia sẻ.

"Họ thường nghĩ kiểu như: Ôi, sẽ mất cả đời mới kiếm được mức lương 6 con số hay số tiền cần thiết để mua được nhà", ông nói. "Tôi nghĩ rằng áp lực đang đè nặng lên giới trẻ, đặc biệt là nam giới, và họ chưa biết làm thế nào để vượt qua những rào cản đó".

Hoàng Lan (Theo NYPost, AFP)