Lý do tên lửa Flamingo gần như biến mất khỏi các đòn tập kích Nga

Tên lửa Flamingo ít được Ukraine đề cập trong những cuộc tập kích Nga, có thể do sản lượng quá thấp và liên tục bị bắn hạ.

AMK Mapping, tài khoản X chuyên theo dõi dữ liệu tình báo nguồn mở về chiến sự Ukraine, hôm 8/8 cho biết quân đội Ukraine đã khai hỏa 5 tên lửa hành trình FP-5 Flamingo từ tỉnh Sumy và Chernihiv nhằm vào mục tiêu nằm trong lãnh thổ Nga. Tuy nhiên, phòng không Nga đã bắn hạ toàn bộ trên vùng trời tỉnh Tambov và Penza, cách biên giới lần lượt là 430 và 630 km.

"Quân đội Ukraine đã tiến hành 10 cuộc tấn công bằng tên lửa Flamingo nhằm vào lãnh thổ Nga kể từ ngày 1/7, sử dụng tổng cộng 60 quả đạn. Trong số này, chỉ 2 tên lửa đến được mục tiêu là một cơ sở tại tỉnh Kirov, khiến tỷ lệ bị đánh chặn là 96,7%", AMK Mapping cho hay.

Trong chiến dịch "40 ngày gây sức ép" nhằm vào Nga, Ukraine đã nhắm đến nhiều mục tiêu như hạ tầng năng lượng, sân bay chiến lược và các kho hàng của hãng bán lẻ Wildberries. Tuy nhiên, vũ khí chủ lực trong chiến dịch là máy bay không người lái (UAV), hiếm khi có sự xuất hiện của Flamingo, dù nó từng được ca ngợi là vũ khí có uy lực và tầm bắn xa nhất trong biên chế Ukraine.

Nhà sản xuất và giới chuyên gia đã chỉ ra hàng loạt nguyên nhân khiến tên lửa Flamingo không đạt kỳ vọng, thậm chí có nguy cơ biến mất hoàn toàn khỏi chiến trường.

Những điểm nghẽn ở dây chuyền sản xuất

Trong cuộc phỏng vấn được chuyên trang quân sự Mỹ War Zone công bố ngày 3/8, CEO Iryna Terekh cho biết công ty Fire Point đang đối mặt "mọi loại tình trạng nghẽn cổ chai" khi sản xuất loạt UAV và tên lửa nội địa.

Fire Point từng tuyên bố mục tiêu đạt sản lượng 7 quả Flamingo mỗi ngày vào tháng 10, tương đương 2.555 tên lửa mỗi năm. Theo bà Terekh, đây là năng suất tối đa của dây chuyền mà Fire Point đã xây dựng, không phải lộ trình nâng sản lượng của hãng.

"Đáng tiếc là Ukraine phải chờ giải ngân khoản vay từ Liên minh châu Âu (EU), do đó đơn đặt hàng không tương xứng với công suất tối đa, dẫn đến sản lượng bị cắt giảm xuống thấp hơn nhiều so với khả năng cung ứng. Chúng tôi dự kiến nâng số lượng thành phẩm lên mức đã nêu vào cuối năm nay hoặc đầu năm sau, tùy vào tiến độ ký hợp đồng", bà nói.

Một trong những nút thắt khác khiến Ukraine không thể tăng tốc sản xuất Flamingo là nguồn cung động cơ. Các tên lửa Flamingo đời đầu sử dụng động cơ tua-bin phản lực Ivchenko AI-25 sản xuất từ thời Liên Xô, vốn được lắp cho phi cơ hạng nhẹ như máy bay huấn luyện Aero L-39.

Trang tin quân sự Defense Express của Ukraine nhận định nguồn cung hạn chế của động cơ AI-25 là một trong những điểm yếu chính của chương trình Flamingo, cảnh báo lượng khí tài có sẵn sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng của Fire Point.

Các kỹ sư Ukraine dường như đã tính trước điều này và quyết định đặt động cơ bên ngoài, phía trên thân chính của tên lửa để có thể thay thế AI-25 bằng loại khác mà không cần thiết kế lại toàn bộ quả đạn. Theo Defense Express, Fire Point gần đây đã sử dụng động cơ do Anh chế tạo cho một số tên lửa Flamingo, nhưng chưa rõ phương án này có thể giải quyết dứt điểm vấn đề hay không.

Nhà máy Fire Point liên tục trúng đòn tấn công của Nga

Một yếu tố khác khiến Ukraine không thể sản xuất lượng lớn tên lửa Flamingo là do Nga thường xuyên tập kích các cơ sở chế tạo của Fire Point, cũng như nhà máy cung ứng linh kiện và bảo dưỡng thiết bị cho loại tên lửa này.

Bộ Quốc phòng Nga hôm 8/8 tiến hành cuộc tấn công hiệp đồng nhằm vào hàng loạt mục tiêu ở thủ đô Kiev, trong đó có nhà máy công nghiệp Kiev-111, nơi được cho là cơ sở sản xuất đầu đạn, linh kiện cho tên lửa Flamingo và cất trữ thiết bị dùng trong tầng đẩy sơ tốc nhiên liệu rắn.

Bộ tư lệnh không quân Ukraine tuyên bố hạ được 135 trong 157 UAV Nga triển khai, nhưng không chặn được mục tiêu nào trong 6 tên lửa đạn đạo Iskander-M.

"Trên thực tế, cơ sở này đã trúng tới 8 quả đạn Iskander-M trong đòn tập kích ngày 8/8. Nó cũng từng phải hứng hàng loạt tên lửa Iskander-M và siêu vượt âm Zircon trong cuộc tấn công quy mô lớn ngày 1/8", AMK Mapping cho hay.

Mô hình tên lửa Flamingo tại một sự kiện gây quỹ ở Ukraine tháng 11/2025. Ảnh: AP

Serhiy Leshchenko, cựu cố vấn Chánh văn phòng Tổng thống Ukraine, tháng 9/2025 thừa nhận nước này không thể phóng tên lửa Flamingo mỗi ngày do đây là "vũ khí chính xác cao, cực kỳ phức tạp" và phụ thuộc vào nhiều loại linh kiện, trong đó có những thiết bị đặt mua từ nước ngoài.

"Những ai đặt câu hỏi tại sao Flamingo chưa được triển khai hãy tìm hiểu xem tên lửa này có cấu tạo thế nào, quy trình sản xuất ra sao và liệu Ukraine có đầy đủ linh kiện hay không. Quan trọng nhất là vũ khí này cần phải được dùng một cách chuẩn xác để đạt hiệu quả tối đa", ông nói.

Hồi tháng 2, Tổng thống Zelensky cũng xác nhận một dây chuyền sản xuất lớn của dự án Flamingo đã bị Nga phá hủy trong đòn tập kích tên lửa, nhưng không nêu chi tiết.

Phòng không Nga nhanh chóng thích nghi

Bà Terekh tuyên bố Ukraine "đã triển khai biện pháp đối phó hiệu quả" với hệ thống phòng không tầm ngắn như Pantsir và Tor của Nga. "Mối đe dọa duy nhất đối với Flamingo là không quân Nga, đây là yếu tố chúng tôi thật sự không thể khắc chế", bà nói.

Đề cập con số 96,7% quả đạn Flamingo bị Nga bắn hạ, AMK Mapping so sánh với tỷ lệ tên lửa hành trình Kalibr và Kh-101 bị Ukraine đánh chặn từ ngày 24/5 đến 8/8, lần lượt là 57% và 36%.

Chuyên trang quân sự Top War của Nga đánh giá những ưu điểm hiếm hoi của Flamingo là tầm bắn xa và đầu đạn nặng hơn 1,1 tấn, cho rằng điều này tạo nên khác biệt so với nhiều loại tên lửa mà Ukraine đang sử dụng.

Thông số của tên lửa Flamingo mà Ukraine phát triển. Đồ họa: WSJ

"Tuy nhiên, những yếu tố thiết kế còn lại đã ngăn cản Flamingo phát huy tiềm năng tối đa. Để đạt được tầm bắn và tải trọng như vậy, Flamingo phải đánh đổi bằng kích thước và khối lượng lớn. Thiết kế của nó cũng tương đối đơn giản, không có biện pháp giảm tín hiệu radar nào", Top War đánh giá.

Flamingo sử dụng hệ thống lái tự động theo chương trình đã lập sẵn, dựa trên hệ thống dẫn đường quán tính kết hợp định vị vệ tinh với khả năng kháng nhiễu. Với cơ chế này, Flamingo chỉ tấn công được mục tiêu cỡ lớn và đã biết trước tọa độ.

Kích thước lớn, tốc độ chậm và hệ thống định vị hạn chế khiến Flamingo thường xuyên phải bay thấp, bám theo các con sông để tiếp cận mục tiêu và tránh bị radar Nga phát hiện.

"Dù quân đội Ukraine đã cố gắng thay đổi hướng tiếp cận, Flamingo vẫn phải bám theo các sông lớn như Don và Voronezh, cho phép Nga bố trí sẵn hàng loạt khẩu đội phòng không để đón lõng mục tiêu", AMK Mapping cho hay.

Olena Kryzhanivska, chuyên gia thuộc Viện nghiên cứu Các vấn đề toàn cầu Canada (CGAI), nhận định tên lửa Flamingo đạt hiệu quả thấp còn do hệ thống dẫn đường quán tính thiếu chính xác và định vị vệ tinh dễ bị gây nhiễu. "Kết quả mà chúng ta thấy không phải điều mà Ukraine mong muốn", bà nói.

"Rõ ràng Nga đã nhanh chóng thích nghi với vũ khí mới, Flamingo sẽ sớm trở nên vô dụng nếu nhà sản xuất không tìm ra cách cải tiến. Đây lại là một ví dụ khác về 'vũ khí kỳ diệu' của Ukraine ngày càng trở nên bình thường khi đối mặt với những biện pháp đối phó trên chiến trường", AMK Mapping nêu quan điểm.

Nguyễn Tiến (Theo UNN, War Zone, Top War)