Ngắm nhật thực trực tiếp có thể hại mắt thế nào

Ngắm nhật thực trực tiếp trong thời gian dài mà không bảo vệ mắt có thể gây tổn thương võng mạc, dẫn đến nhìn mờ, rối loạn khả năng phân biệt màu sắc, giảm thị lực.

Nhật thực xảy ra khi mặt trăng đi qua giữa trái đất và mặt trời, tạo thành một đường thẳng. Khi đó mặt trăng che khuất một phần hoặc toàn bộ ánh sáng từ mặt trời khi quan sát từ trái đất.

ThS.BS Dương Minh Phúc, Trung tâm Mắt Công nghệ cao, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết tổn thương mắt do nhật thực nằm trong nhóm bệnh võng mạc do ánh sáng mặt trời. Đây là một trong những biến chứng phổ biến có thể xảy ra khi mắt tiếp xúc trực tiếp với ánh sáng cường độ cao.

Bác sĩ Phúc kiểm tra mắt cho một phụ nữ. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Khi ngắm nhật thực, dù mặt trời bị mặt trăng che khuất một phần, phần ánh sáng còn lại vẫn có cường độ rất mạnh. Năng lượng ánh sáng cùng tia cực tím (UV) có thể làm tổn thương các tế bào cảm thụ ánh sáng và biểu mô sắc tố võng mạc, đặc biệt là vùng hoàng điểm nằm ở trung tâm lớp võng mạc - nơi quyết định thị lực trung tâm và khả năng nhận biết màu sắc.

Tổn thương này không gây cảm giác ngay lập tức mà thường biểu hiện đau rát mắt, cộm xốn, đỏ mắt, nhìn méo hình, chảy nước mắt sau vài giờ đến vài ngày. Trường hợp nặng, người bệnh có thể rối loạn phân biệt màu sắc, suy giảm thị lực không phục hồi.

Bệnh võng mạc do ánh sáng mặt trời khó nhận thấy bằng mắt thường. Để xác định chính xác, bác sĩ kiểm tra bằng máy chụp cắt lớp quang học OCT để đánh giá chi tiết các lớp võng mạc. Theo bác sĩ Phúc, sau khi ngắm nhật thực hoặc các hiện tượng thiên văn, nếu nhận thấy mắt có dấu hiệu bất thường, mọi người cần đến bệnh viện có chuyên khoa Mắt để được khám và điều trị kịp thời.

Hiện chưa có phương pháp giúp phục hồi các tế bào võng mạc đã bị tổn thương do ánh sáng. Quá trình điều trị tập trung theo dõi, hỗ trợ giúp bảo tồn thị lực. Ở những trường hợp nhẹ, thị lực có thể cải thiện dần trong vài tuần đến vài tháng. Tuy nhiên, nếu các tế bào cảm thụ ánh sáng tại hoàng điểm bị tổn thương nghiêm trọng, người bệnh có thể suy giảm thị lực vĩnh viễn.

Bác sĩ khuyến cáo mọi người không nên nhìn trực tiếp các luồng ánh sáng mạnh trong thời gian dài. Khi quan sát hiện tượng thiên văn, làm việc trong môi trường có nguồn ánh sáng, tia UV cao, nên sử dụng kính bảo hộ chuyên dụng để bảo vệ mắt.

Ngọc Kim Thắm

Độc giả gửi câu hỏi về bệnh nhãn khoa tại đây để bác sĩ giải đáp