Nghệ thuật tranh kiếng Nam Bộ, cung đình Huế

Ngày 1/5, triển lãm Nam Sử Họa Kiếng khai mạc tại TP HCM. Hoạt động kỷ niệm 10 năm ra đời Sài Gòn Vi Vu - dự án nghiên cứu, lưu giữ và lan tỏa các giá trị văn hóa.

Tranh kiếng xuất hiện ở Việt Nam từ thế kỷ 19, do những di dân người Hoa truyền bá, xuất hiện trong cung đình Huế từ thời vua Minh Mạng. Đầu thế kỷ 20, dòng tranh này có mặt tại nhiều vùng miền cả nước. Trong hơn một thế kỷ phát triển loại hình nghệ thuật này đã hình thành nhiều dòng tranh nổi tiếng với phong cách và đặc điểm riêng biệt như Chợ Lớn (Sài Gòn), Lái Thiêu (Bình Dương), Khmer.

Tranh kiếng được chia thành nhiều thể loại như thờ cúng, trang trí, cung đình, ứng dụng. Trong ảnh khán giả theo dõi nhóm 10 tác phẩm về chủ đề thờ cúng của Nam Bộ.

Các đề tài thường về Phật, tiên thánh, tổ tiên được thể hiện bằng kỹ thuật vẽ ngược trên kính với màu sắc rực rỡ, bố cục trang nghiêm. Loại hình này phản ánh sự gắn bó giữa nghệ thuật và niềm tin trong văn hóa Nam Bộ truyền thống.

Bức 24 Vị Chư Thiên có chiều dài gần 2,5 m thuộc dòng tranh Chợ Lớn, thập niên 1960.

Bộ tranh thờ khắc họa hệ thống 24 vị thần hộ pháp trong Phật giáo, có chức năng bảo vệ chính pháp, trấn giữ phương vị và chi phối các lĩnh vực tự nhiên, xã hội. Trong tín ngưỡng Nam Bộ, thường được sử dụng ở các đàn tràng cầu an, cúng sao giải hạn.

Tranh Quần Kê Đồ, vẽ tại Chợ Lớn năm 1990.

Hình ảnh đàn gà sum vầy bên hoa cỏ không chỉ thể hiện sự sung túc mà còn biểu trưng cho gia đình hòa thuận, con cháu đông đúc. Tác phẩm mang ý nghĩa may mắn, được sử dụng như lời chúc tụng trong các dịp lễ, tân gia, năm mới.

Bức Tam Thanh thuộc dòng tranh kiếng Chợ Lớn, năm 1950.

Tác phẩm thể hiện hệ thống thần linh Đạo giáo theo bố cục phân tầng. Cao nhất là Tam Thanh (Nguyên Thủy, Linh Bảo, Đạo Đức Thiên Tôn), giữa là Ngọc Hoàng cùng các Quan Âm, Quan Thánh Đế Quân, thần quan, hộ pháp. Tầng dưới cùng phản ánh tín ngưỡng phổ biến là cầu tự và công danh.

Những hộp màu trong bộ dụng cụ là các vật liệu phổ biến mà người vẽ ở Nam Bộ sử dụng vào khoảng cuối thập niên 1970. Trong giai đoạn này, việc học thường bắt đầu từ chân dung, thực hành trên giấy trước khi chuyển sang kiếng.

Triển lãm diễn ra đến ngày 31/5, mở cửa từ 9h đến 20h mỗi ngày, giá vé 50.000 một người.