Nhiều ngành cần nhân lực đang chờ thí sinh

Chiều 18-6, Báo Người Lao Động tổ chức talkshow với chủ đề "Ngành học "khát" nhân lực, nhiều cơ hội trúng tuyển" thuộc chương trình "Đưa trường học đến thí sinh" lần thứ 25 - năm 2026.

Không chỉ "khát" nhân lực công nghệ

Tại talkshow, các khách mời nhận định thị trường lao động đang thay đổi mạnh do tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi số. Nhiều lĩnh vực được dự báo thiếu nhân lực trong những năm tới, mở ra cơ hội lớn cho thí sinh biết chọn đúng ngành, đúng trường và xây dựng chiến lược nguyện vọng đại học (ĐH) phù hợp.

Nhiều lời khuyên thiết thực dành cho thí sinh trước thời điểm đăng ký nguyện vọng vào đại học .Ảnh: QUANG LIÊM

Từ góc độ doanh nghiệp, bà Chu Thị Thương, đại diện Bộ phận Thu hút nhân tài và Thương hiệu nhà tuyển dụng - Tập đoàn De Heus Việt Nam, cho biết nhu cầu nhân lực trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, nhất là chăn nuôi hiện đại, đang tăng mạnh. "Các vị trí như kỹ thuật chăn nuôi, quản lý trang trại công nghệ cao hay tư vấn xây dựng hệ thống trang trại hiện gặp nhiều khó khăn trong tuyển dụng, dù nhu cầu sử dụng lao động rất lớn" - bà thông tin.

Ở góc nhìn tuyển sinh, TS Phạm Tấn Hạ, nguyên Phó Hiệu trưởng, Trưởng Trung tâm Tư vấn tuyển sinh - Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQG TP HCM), cho rằng những năm gần đây, thí sinh đặc biệt quan tâm đến các ngành AI, dữ liệu số, bán dẫn, tự động hóa, logistics, năng lượng, y tế và chăm sóc sức khỏe.

Tuy nhiên, TS Phạm Tấn Hạ lưu ý xã hội không chỉ cần đội ngũ kỹ sư hay chuyên gia công nghệ. "Những người làm công việc kết nối con người, góp phần xây dựng xã hội tốt đẹp hơn cũng rất cần. Một số lĩnh vực như công tác xã hội, quản trị và dữ liệu thông tin, văn hóa - công nghiệp sáng tạo hay nghiên cứu xã hội học vẫn chưa nhận được sự quan tâm tương xứng" - ông nhận định. Riêng với logistics, dù là ngành được nhiều thí sinh lựa chọn, nguồn nhân lực ở các mảng chuyên sâu như thiết kế và vận hành hệ thống logistics vẫn còn thiếu hụt.

ThS Lê Trọng Tuyến, Phó trưởng Phòng Quản lý Đào tạo Trường ĐH Tài chính - Marketing, cho rằng AI đang tác động sâu rộng đến hầu hết lĩnh vực kinh tế - xã hội, làm thay đổi yêu cầu về nguồn nhân lực. "Doanh nghiệp không chỉ cần người có chuyên môn mà còn đòi hỏi khả năng thích ứng với công nghệ mới. Vì vậy, chương trình đào tạo phải tích hợp kiến thức liên ngành để sinh viên có tư duy đa chiều và thích nghi với thị trường lao động" - ông nhận xét.

Theo ThS Tuyến, các ngành tài chính, kinh doanh quốc tế, marketing, quản trị kinh doanh vẫn duy trì nhu cầu nhân lực lớn nhưng người học phải được trang bị thêm năng lực số. Trong bối cảnh công nghệ thay thế dần các công việc mang tính lặp lại, sinh viên cần có khả năng thu thập, phân tích và đánh giá dữ liệu để hỗ trợ quá trình ra quyết định.

Nền tảng vững chắc để thích ứng

ThS Chung Quốc Phong, Trưởng Phòng Tuyển sinh Trường ĐH Ngoại ngữ - Tin học TP HCM (HUFLIT), cho rằng sinh viên hiện nay cần xây dựng đồng thời 3 năng lực cốt lõi, gồm chuyên môn, ngoại ngữ và kỹ năng số. Đây được xem là "kiềng 3 chân" tạo nền tảng vững chắc để người học thích ứng với môi trường làm việc ngày càng biến động và mang tính toàn cầu.

Đối với các lĩnh vực công nghệ thông tin, thương mại điện tử và ngoại ngữ, các chuyên gia đánh giá cơ hội việc làm vẫn rất rộng mở khi nền kinh tế số Việt Nam tiếp tục phát triển nhanh. "Tuy nhiên, đây đều là những ngành có tốc độ thay đổi rất cao. Người học phải liên tục tự học và cập nhật kiến thức nếu không muốn bị tụt lại phía sau" - ThS Chung Quốc Phong lưu ý.

TS Phạm Tấn Hạ cho biết nhiều ngành thuộc khối khoa học xã hội và nhân văn hiện không chỉ được đào tạo tại Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn mà còn được nhiều cơ sở giáo dục ĐH khác mở ngành, cho thấy nhu cầu nhân lực của thị trường vẫn hiện hữu. Dù AI đang phát triển mạnh và có thể hỗ trợ hiệu quả trong nhiều công việc, công nghệ này khó có thể thay thế hoàn toàn con người ở những lĩnh vực đòi hỏi sự tương tác, thấu hiểu và khả năng xử lý ngữ cảnh.

"AI có thể hỗ trợ rất tốt trong dịch thuật nhưng không thể thay thế hoàn toàn con người trong công việc thông dịch - phiên dịch. Nếu các em yêu thích và có năng lực thì hoàn toàn có thể theo học các ngành thuộc lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn" - TS Hạ khẳng định.

Lưu ý đăng ký xét tuyển trên hệ thống

Một trong những vấn đề được nhiều thí sinh quan tâm là việc hàng loạt trường ĐH mở cổng tiếp nhận thông tin tuyển sinh trước khi Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) mở hệ thống đăng ký nguyện vọng.

ThS Lê Trọng Tuyến lưu ý tất cả nguyện vọng xét tuyển chính thức đều phải đăng ký trên hệ thống tuyển sinh chung của Bộ GD-ĐT. "Các đợt tiếp nhận thông tin trước đó chủ yếu phục vụ khảo sát nhu cầu hoặc công tác tư vấn tuyển sinh, không phải căn cứ để xác định trúng tuyển" - ông cho hay.

Theo quy chế tuyển sinh năm 2026, thí sinh được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng. ThS Tuyến khuyên thí sinh nên chia thành 3 nhóm, gồm nguyện vọng mơ ước, nhóm có khả năng trúng tuyển cao và nhóm an toàn.

Tại HUFLIT, năm 2026 nhà trường áp dụng 4 phương thức tuyển sinh, gồm xét học bạ, xét điểm thi tốt nghiệp THPT, xét kết quả kỳ thi đánh giá năng lực của ĐHQG TP HCM và xét tuyển thẳng. Đối với phương thức học bạ, trường chỉ sử dụng kết quả học tập của cả 3 năm THPT theo quy định mới. "Điểm đáng lưu ý là dù sử dụng phương thức nào thì thí sinh vẫn phải đăng ký tất cả nguyện vọng trên hệ thống chung của Bộ GD-ĐT từ ngày 2 đến 14-7" - ThS Phong nhắc nhở.

Đối với nhóm ngành sư phạm, thí sinh cần đặc biệt lưu ý quy định của Bộ GD-ĐT về thứ tự nguyện vọng. Cụ thể, các nguyện vọng đăng ký vào ngành sư phạm phải được sắp xếp trong nhóm từ nguyện vọng 1 đến 5 mới đủ điều kiện xét tuyển. Quy định này không áp dụng đối với các ngành ngôn ngữ có chuyên ngành hoặc định hướng giảng dạy. Do đó, thí sinh cần phân biệt rõ để tránh ảnh hưởng đến cơ hội trúng tuyển.

Ở Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn TP HCM, TS Phạm Tấn Hạ cho biết năm 2026, nhà trường áp dụng phương thức xét tuyển tổng hợp với 3 thành phần gồm: điểm thi tốt nghiệp THPT, kết quả đánh giá năng lực và học bạ. "Trọng số của trường gồm 45% điểm đánh giá năng lực, 45% điểm thi tốt nghiệp THPT và 10% điểm học bạ. Thí sinh cần theo dõi kỹ quy định của từng trường vì mỗi đơn vị có cách tính khác nhau" - ông lưu ý.

Các chuyên gia thống nhất rằng sai lầm phổ biến của nhiều thí sinh là chọn ngành theo phong trào hoặc theo bạn bè mà chưa tìm hiểu kỹ về nghề nghiệp tương lai. Trong bối cảnh thị trường lao động liên tục thay đổi, việc lựa chọn ngành học cần xuất phát từ sở thích, năng lực bản thân và nhu cầu nhân lực thực tế. Đây cũng là chìa khóa giúp người học theo đuổi được con đường nghề nghiệp bền vững sau khi bước vào giảng đường ĐH.