'Nhiều người trẻ thu nhập 100 triệu nhưng tài sản thua xa cha mẹ'

Nhiều người kiếm được vài chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng mỗi tháng nhưng vẫn rơi vào tình trạng 'giàu thu nhập nhưng nghèo tài sản'.

Tôi từng gặp không ít người trẻ có mức thu nhập khiến thế hệ trước phải ao ước. Họ kiếm được nhiều tiền hơn cha mẹ mình khi ở cùng độ tuổi, có nhiều cơ hội nghề nghiệp hơn, tiếp cận nhiều kiến thức hơn và sở hữu vô số công cụ hỗ trợ kiếm tiền. Nhưng sau nhiều năm đi làm, khi nhìn lại, tài sản tích lũy được lại không nhiều như họ kỳ vọng.

Tôi nhận ra một điều: vấn đề không nằm ở thu nhập, mà nằm ở tư duy tích lũy. Chúng ta đang sống trong thời đại mà mọi thứ đều diễn ra rất nhanh. Từ đồ ăn, video giải trí, mua sắm cho đến việc kiếm tiền. Sự thuận tiện khiến nhiều người quen với việc nhận kết quả tức thì. Một công việc phải cho thấy thành quả trong vài tháng, một khoản đầu tư phải sinh lời trong vài tuần. Nếu không thấy kết quả ngay, chúng ta dễ nản lòng và bỏ cuộc.

Nhưng tài sản không được tạo ra theo cách đó. Càng trải nghiệm, tôi càng tin rằng giàu có bền vững là cuộc chơi của thời gian. Một cái cây lớn cần nhiều năm để trưởng thành. Một doanh nghiệp tốt cần nhiều năm để xây dựng. Một khối tài sản đáng kể cũng vậy.

Điều tôi thường thấy ở nhiều người trẻ là tâm lý muốn "chắc thắng" trước khi hành động. Họ muốn đầu tư khi biết chắc có lãi, muốn kinh doanh khi biết chắc thành công. Nhưng cuộc sống vốn không có gì chắc chắn. Không có doanh nghiệp nào chỉ đi lên, không có nhà đầu tư nào chưa từng sai lầm. Nếu cứ chờ sự chắc chắn tuyệt đối, có lẽ chúng ta sẽ bỏ lỡ rất nhiều cơ hội.

Một nghịch lý khác khiến tôi suy nghĩ là tình trạng "giàu thu nhập nhưng nghèo tài sản". Nhiều người kiếm được vài chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng mỗi tháng nhưng nếu mất việc nửa năm, cuộc sống lập tức bị đảo lộn. Điều đó cho thấy thu nhập cao không đồng nghĩa với giàu có. Thu nhập là dòng tiền. Tài sản mới là sự giàu có thực sự.

>> Tâm sự của sếp 26 năm mang cơm đi làm

Tôi cũng nhận thấy ngày nay việc tiêu dùng trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Điện thoại trả góp, xe máy trả góp, ôtô trả góp, thẻ tín dụng, vay tiêu dùng... Mọi thứ đều khuyến khích chúng ta mua trước và trả tiền sau. Nhiều người trẻ vì thế rơi vào vòng lặp quen thuộc: làm việc để trả góp, rồi tiếp tục làm việc để trả góp cho món đồ tiếp theo.

Tôi không phản đối việc tận hưởng thành quả lao động. Nhưng tôi luôn tự hỏi: điều gì quan trọng hơn trong dài hạn, một chiếc xe đẹp hay một nền tảng tài chính vững chắc cho gia đình? Theo tôi, nhiều khi chúng ta đang dùng tương lai để tài trợ cho hình ảnh của hiện tại.

Mạng xã hội khiến việc so sánh trở nên phổ biến. Người ta dễ nhìn thấy những chiếc xe mới, điện thoại mới, đồng hồ đắt tiền. Nhưng rất hiếm ai nhìn thấy bảng cân đối tài sản phía sau những hình ảnh đó. Giàu có là những gì bạn sở hữu. Hào nhoáng là những gì người khác nhìn thấy. Hai điều này hoàn toàn khác nhau.

Bản thân tôi cũng cho rằng tài sản đầu tiên người trẻ cần tích lũy không phải là tiền. Đó là kiến thức, kỹ năng, trải nghiệm, uy tín và các mối quan hệ chất lượng. Một kỹ năng học được ở tuổi 25 có thể tạo ra giá trị trong hàng chục năm sau. Một cuốn sách đúng thời điểm có thể thay đổi cả cách nhìn về cuộc sống. Một người cố vấn tốt có thể giúp chúng ta tránh những sai lầm phải trả giá bằng nhiều năm tuổi trẻ. Những năm đầu đi làm, khoản đầu tư hiệu quả nhất thường là đầu tư cho chính mình.

Tôi cũng từng chứng kiến làn sóng khởi nghiệp rầm rộ trong giới trẻ. Ai cũng muốn làm chủ, muốn trở thành CEO càng sớm càng tốt. Nhưng theo quan sát của tôi, điều đáng ngưỡng mộ không phải là làm chủ sớm, mà là xây dựng được một tổ chức có thể tồn tại lâu dài.

Khởi nghiệp không phải một danh hiệu. Đó là quá trình tích lũy rất dài về kinh nghiệm, năng lực, uy tín, nguồn vốn và khả năng chịu áp lực. Ai cũng muốn giỏi nhanh, nhưng rất ít người chấp nhận giỏi từ từ. Ai cũng muốn giàu nhanh, nhưng rất ít người chấp nhận giàu từ từ.

Trong hành trình tích lũy của mình, tôi nhận ra một nguyên lý rất đơn giản: tiền bạc chỉ thực sự phát huy sức mạnh khi nó có thể tiếp tục làm việc ngay cả lúc chúng ta nghỉ ngơi. Thu nhập luôn đòi hỏi thời gian và công sức của bản thân. Tài sản thì khác. Khi được xây dựng đúng cách, tài sản có thể tiếp tục tạo ra giá trị ngay cả khi chúng ta ngủ, đi du lịch hay nghỉ lễ. Điều đó khiến tôi hiểu sâu sắc hơn sự khác biệt giữa kiếm tiền và tích lũy tài sản.

Bài học lớn nhất tôi rút ra không phải là tìm cách giàu nhanh, mà là học cách kiên trì đủ lâu. Trong đầu tư cũng như trong cuộc sống, thành quả lớn thường không đến từ những quyết định hào nhoáng, mà đến từ việc bền bỉ theo đuổi một hướng đi đúng trong thời gian dài.

Nhiều người nói về tự do tài chính như một đích đến rất xa, gắn với biệt thự, siêu xe hay khối tài sản khổng lồ. Còn với tôi, tự do tài chính đơn giản hơn nhiều. Đó là trạng thái "đủ". Đủ để không hoảng loạn khi kinh tế khó khăn. Đủ để có quyền lựa chọn công việc mình muốn làm. Đủ để dành thời gian cho gia đình, cho sức khỏe và cho những điều thực sự quan trọng.

Sau cùng, điều quý giá nhất mà tiền bạc mang lại không phải là sự giàu sang, mà là quyền được chủ động với cuộc đời mình. Tài sản là cuộc chơi của nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ. Những món đồ hôm nay khiến chúng ta tự hào rồi sẽ cũ đi theo thời gian. Nhưng những tài sản được tích lũy từ tuổi trẻ có thể tiếp tục sinh sôi trong nhiều năm sau đó.

Vì thế, tôi không nghĩ người trẻ cần giàu thật nhanh. Điều họ cần là sự kiên nhẫn để giàu bền vững. Bởi thứ đáng giá nhất mà tài sản mang lại không phải là tiền, mà là sự tự do.

Nguyễn Trung Thành