Những câu chuyện ở 'trạm dừng sinh tử'

Điều dưỡng Mỹ Hadley Vlahos kể lại những cuộc gặp giữa cô và bệnh nhân sắp qua đời trong sách "Trạm dừng sinh tử".

Hadley Vlahos là một điều dưỡng chăm sóc cuối đời tại Mỹ, bắt đầu sự nghiệp ở tuổi 24. Nhiệm vụ của cô là thăm nom, kiểm tra sức khỏe của các bệnh nhân để những tháng ngày còn lại của họ trôi qua nhẹ nhàng. Làm nghề gắn liền mất mát và đau thương, Vlahos thường đối diện nhiều ánh nhìn e ngại từ người đời và cả người thân ruột thịt. Đôi lúc, cô tự hỏi đây có phải công việc cho mình khi phải chịu nhiều áp lực, nghi ngờ năng lực của bản thân.

Theo thời gian, Vlahos dần nhận ra ý nghĩa của nghề này, cảm thấy mỗi người bệnh cho cô một bài học về cuộc đời qua cách họ đón nhận cái chết. Ở tuổi 30, cô quyết định viết hồi ký, kể lại những kỷ niệm khi làm người chăm sóc cuối đời. Năm 2023, quyển sách ra mắt với tên The In-Between, lọt vào danh sách các tác phẩm bán chạy của New York Times. Nội dung gồm có 12 phần tương ứng 12 câu chuyện về các bệnh nhân cho cô ấn tượng khó phai suốt 6 năm. Đan xen đó là chuyện đời của Vlahos, các bước ngoặt mang tính định mệnh cho thấy cuộc sống thay đổi lớn khi cô bước vào lĩnh vực này.

Bản Việt do dịch giả Minh An chuyển ngữ, nhà xuất bản Dân Trí kết hợp First News phát hành hồi tháng 6. Ảnh: First News

Theo Hadley Vlahos, cái chết không phải đề tài cấm kỵ của gia đình cô bởi ông bà ngoại là chuyên viên ướp xác, làm trong ngành tang lễ. Tuổi thơ của cô lớn lên cùng những cuộc trò chuyện về thi thể, cùng quan niệm chết là điều không đáng sợ. Gia đình Vlahos theo đạo nên những gì cô hiểu về cuộc đời đều qua Kinh Thánh. Năm 15 tuổi, thế giới quan của cô tưởng chừng sụp đổ khi một người bạn qua đời, bởi cách cậu ấy ra đi khác những gì cô hiểu về cõi người. Sự kiện này ảnh hưởng đức tin của Vlahos, khiến cô đặt lại câu hỏi: Chết là gì?

19 tuổi, cuộc đời Hadley Vlahos thay đổi khi cô mang thai ngoài ý muốn, phải tìm kế sinh nhai để nuôi con và từ bỏ cuộc sống đại học. Đó cũng là lúc cô quyết định theo học điều dưỡng vì nghề này chỉ cần hai năm học, có mức lương ổn đủ cho hai mẹ con. Hơn hết, nơi Vlahos sống có trường dạy nghề này. Sau khi tốt nghiệp, cô làm việc ở khoa cấp cứu vài tháng sau đó chuyển sang công việc hiện tại.

Thời gian đầu làm việc, Vlahos cảm thấy ngạc nhiên khi các đồng nghiệp không cố kéo dài sự sống cho bệnh nhân sắp mất, chỉ quan tâm họ muốn sống những ngày cuối cùng thế nào. Đôi khi, cô chứng kiến vài việc kỳ lạ như người sắp qua đời nói thấy thân nhân đã khuất, tiên đoán một số việc trong tương lai. Có người cố gắng đợi gặp mặt, lắng nghe giọng nói của con cái lần cuối mới có thể nhắm mắt. Các tình huống này thường xuyên diễn ra, dù họ có niềm tin tôn giáo khác nhau. Dần dà, cô chấp nhận đó là một hiện tượng thường thấy, hiểu rằng con người không thể lý giải mọi thứ trên đời.

Tác giả Hadley Vlahos bên chồng sách bản Anh được cô ký tên tại một nhà sách ở New Orleans, Mỹ năm 2023. Ảnh: Instagram Hadley Vlahos

12 bệnh nhân trong hồi ký có số phận khác nhau, nhưng phần lớn kết cục của họ giống nhau: ra đi thanh thản. Với một số người, Hadley Vlahos không chỉ là điều dưỡng mà còn là một phần quan trọng trên đoạn đường cuối cùng của họ. Ở đó, cô vừa chăm sóc, vừa trò chuyện, vừa học cách báo tin dữ và xoa dịu nỗi đau của người ở lại. Với một số bệnh nhân, Vlahos buộc phải làm thân, cố vượt qua những hiểu lầm ban đầu để người bệnh, gia đình của họ chịu mở lòng. Đôi lúc, hai bên có những cuộc trò chuyện sâu sắc, thay đổi góc nhìn của cô về cuộc đời.

Bản chất công việc khiến Hadley Vlahos gần như túc trực điện thoại 24/7, sẵn sàng lao ra khỏi nhà bất chấp giờ giấc nếu người nhà bệnh nhân gọi đến. Tuy khổ cực, Vlahos chứng kiến nhiều câu chuyện về tình người, tình bạn và tình yêu. Trong một chương, cô kể về ca tiếp nhận một ông lão vô gia cư sống dưới gầm cầu. Dù điều kiện khó khăn, ông được những người sống cùng khu vực yêu thương, chăm sóc và theo dõi bệnh tình. Trong phút lâm chung, họ quây quần bên người bạn già, nắm tay cầu nguyện khi Vlahos xác nhận thời điểm qua đời. Điều đó làm cô cảm thấy hạnh phúc vì người đàn ông cơ nhỡ này được ở bên những người ông xem là gia đình đến phút cuối cùng.

Trên Amazon và Goodreads, tác phẩm lần lượt nhận 4,8/5 và 4,5/5 sao. Nhiều bạn đọc nhận xét nội dung xúc động, mang đến niềm an ủi cho những ai đang chăm sóc người thân sắp mất. Vài người nhận xét văn phong của Hadley Vlahos dễ đọc, giàu lòng trắc ẩn. Một tài khoản Amazon tên Sun B. cho biết từng làm việc với các trung tâm chăm sóc người sắp qua đời tại Mỹ, đánh giá cao góc nhìn của tác giả. Tuy cuốn sách không bàn sâu về nhiều vấn đề, độc giả cho rằng vẫn có thể giới thiệu nó cho các bệnh nhân đồng cảnh ngộ hoặc những ai đang trải qua nỗi đau mất mát.

"Đây là một cuốn sách hay theo kiểu để bạn 'xả hết buồn đau và khóc thật thoải mái'. Chúng ta cần nhiều quyển về giai đoạn cuối đời hơn để xóa bỏ định kiến cái chết là đề tài cấm kỵ", Sun B. viết.

Hadley Vlahos hiện vừa là điều dưỡng, vừa là người nổi tiếng trên mạng. Trên Instagram và TikTok, cô tự gọi mình là Nurse Hadley (Y tá Hadley), thường quay video kể những câu chuyện cảm động trong nghề. Năm 2027, cô dự kiến ra mắt hồi ký mới - How to Let Go: A Memoir of Finding Peace in Endings (Làm sao để buông bỏ: Hồi ký đi tìm bình yên sau những cuộc chia ly - về quá trình chữa lành bản thân sau khi hôn nhân tan vỡ.

Phương Thảo