Ông nông dân hỏi một câu hỏi khiến Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan trăn trở suốt 8 năm

Tại tọa đàm “Người nông dân chuyên nghiệp: Làm nghề nông bằng tri thức – Đi xa bằng hợp tác”, Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan đã có một bài phát biểu đầy tâm huyết, đan xen trải nghiệm thực tiễn và những suy tư kéo dài suốt nhiều năm. Ông không nói bằng những khái niệm học thuật khô khan, mà bắt đầu bằng nhiều câu chuyện nhỏ nhưng ấn tượng.

Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan mở đầu phần chia sẻ của mình tại tọa đàm chuyên đề: “Người nông dân chuyên nghiệp: Làm nghề nông bằng tri thức – Đi xa bằng hợp tác” tổ chức tại Đồng Tháp, ngày 28/2 bằng một câu nói rất thật: “Tôi nói trước là tôi không phải chuyên nghiệp, mà cũng không phải nông dân".

Chúng ta đừng tự hài lòng!

Theo ông Lê Minh Hoan, nông dân chuyên nghiệp trước hết phải biết học và chịu học. Bởi nếu chỉ ngồi trong mảnh vườn của mình, nhìn trái xoài của mình và tin rằng mình đã làm tốt, rất dễ rơi vào “hiệu ứng quyền sở hữu” – cái gì của mình cũng thấy giá trị hơn người khác. Khi đó, người nông dân sẽ không biết bên ngoài thế giới đang thay đổi ra sao.

Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan nhấn mạnh nông nghiệp của thế giới đã và đang phát triển rất mạnh. Ảnh: Quang Dương

Trong hành trình đi nhiều nơi, từ trong nước ra nước ngoài, Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan từng gặp những nông dân là tiến sĩ, giáo sư đại học về hưu làm nông trại, hay những chủ trang trại nghiên cứu giảm phát thải từ đàn bò. Có người đang điều chỉnh khẩu phần ăn để bò ợ ít hơn, giảm khí metan, rồi gắn nhãn “bò giảm phát thải” vào sản phẩm. Những trải nghiệm đó khiến ông “vỡ ra rất nhiều điều” về tư duy làm nông hiện đại.

Tại Thái Lan, ông chứng kiến hợp tác xã sầu riêng ghi chép đầy đủ quy trình sản xuất, ngày xuống giống, ngày tỉa cành, ngày ra hoa… Tất cả được chuẩn hóa, công khai. Khách hàng chỉ cần nhìn là biết mức độ chuyên nghiệp. Trong khi đó, ở Việt Nam, nhiều nơi vẫn dừng ở lời khẳng định “mình ngon, mình làm đúng quy trình” nhưng quy trình lại không được hệ thống hóa và cam kết rõ ràng.

Ông cũng kể về chuyến đi Malaysia, nơi người ta không chỉ bán trái sầu riêng mà phát triển 100–200 sản phẩm chế biến để gia tăng giá trị. Sầu riêng không chỉ là nông sản mà còn trở thành sản phẩm du lịch.

“Mấy ông Tây đâu ôm trái sầu riêng về được, nhưng mua sản phẩm chế biến thì bỏ vali về được”, ông Hoan nói.

Ông Lê Minh Hoan tặng khăn rằn cho khách mời tham dự tọa đàm. Ảnh: Quang Dương

Và từ đó, ông Hoan nhấn mạnh một thực tế: "Chúng ta còn nhiều việc phải làm. Đừng tự hài lòng. Thế giới không thiếu cam, thiếu quýt, thiếu sầu riêng. Nhưng người ta thiếu câu chuyện. Người ta ăn câu chuyện chứ không chỉ ăn ngon".

Theo ông, câu chuyện nông dân Đồng Tháp đoàn kết, làm nghề nông bằng tri thức, đi xa bằng hợp tác chính là nền tảng để xây dựng thương hiệu địa phương. Khi có thương hiệu, nhà đầu tư sẽ tìm đến, người trẻ sẽ quay về khởi nghiệp, giá trị nông sản được nâng lên không chỉ nhờ sản lượng mà nhờ hình ảnh và uy tín.

Một câu hỏi khiến Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan trăn trở suốt 8 năm

Trong phần phát biểu tại tọa đàm, ông Lê Minh Hoan phân biệt rõ giữa “làm nông” và “làm nghề nông”. Nông dân chuyên nghiệp là làm nghề nông, tức là quản trị rủi ro, hiểu khoa học đất, sinh học cây trồng, kinh tế nông nghiệp, văn hóa sản phẩm và thương hiệu.

Ông cho rằng phát triển nông dân không chỉ là hỗ trợ, mà là đào tạo kỹ năng, tạo môi trường học tập và trao quyền. Nếu tiếp tục nhìn nông dân là nhóm yếu thế cần trợ giúp, họ sẽ mãi yếu thế. Nhưng nếu nhìn họ như đối tác phát triển, họ sẽ trở thành động lực của nền kinh tế nông nghiệp.

Muốn chuyển đổi nông nghiệp phải chuyển đổi người nông dân. Người nông dân thay đổi, nông trại thay đổi; nhiều nông trại thay đổi, nền nông nghiệp thay đổi.

"Tám năm trước, một bác nông dân hỏi: Làm nông mà cũng gọi là nghề hả anh? Câu hỏi đó theo tôi tám năm", ông Hoan nói.

Tọa đàm “Người nông dân chuyên nghiệp: Làm nghề nông bằng tri thức – Đi xa bằng hợp tác” diễn ra tại tỉnh Đồng Tháp ngày 28/2. Ảnh: Quang Dương

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan, hình ảnh người nông dân lâu nay thường gắn với sự lam lũ, phụ thuộc vào may rủi của thời tiết và thị trường. Nếu tiếp tục giữ cách nhìn đó, chúng ta vô tình đóng khung tương lai của chính nền nông nghiệp.

Làm nông trước hết phải được nhìn nhận là một nghề, mà đã là nghề thì cần tri thức. Người nông dân không chỉ gieo trồng, thu hoạch mà còn quản lý đất đai, nguồn nước, sinh học, thị trường, rủi ro và cả biến động khí hậu. Trong bối cảnh mới, họ phải hiểu đất đang thiếu gì, thị trường cần gì, tiêu chuẩn quốc tế ra sao, phải tiếp cận chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc và thương mại điện tử.

Sự chuyên nghiệp không nằm ở tấm bằng cấp mà ở tư duy làm nghề, làm nông là quản trị rủi ro, là khoa học đất và cây trồng, là kinh tế nông nghiệp, là xây dựng văn hóa sản phẩm và thương hiệu.

"Tám năm trước là ý tưởng, hôm nay là hành trình, ngày mai tôi tin sẽ là phong trào. Mỗi nông dân có tên riêng, thương hiệu riêng, niềm tự hào riêng. Xin được đồng hành trên con đường chuyên nghiệp hóa, không chỉ để tăng trưởng mà để nâng tầm người nông dân", Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan gửi gắm đến nông dân.