'Phơi lúa trên đường: Đáng thương hơn đáng trách'

Cực chẳng đã bà con mới phải mang thóc ra đường phơi, và những tai nạn xảy ra, xuất phát từ một mặt bằng nhận thức còn hạn chế.

Năm nào cũng vậy, cứ mỗi khi nắng nóng rát mặt nhất, là lúc mối bất hòa xã hội giữa người tham gia giao thông và người nông dân lại nổi lên. Có khi chỉ là chuyện bất đồng cãi vã, có khi một tai nạn xước sát chân tay, có khi đau xót nhất, một tai nạn chết người. Năm này qua năm khác, mọi chuyện cứ thế đến kỳ lại lên, và chưa khi nào nó được xử lý triệt để.

Không có gì cần bàn về việc đúng/sai khi phơi lúa trên đường, vì đó là hành vi bị cấm theo luật, và ta không dùng bất cứ lý lẽ hay "tình cảm" gì để chống chế cho việc sai luật cả, vì sai là sai. Cái ở đây tôi muốn độc giả có thể cùng thảo luận là biện pháp nào để việc này không còn tiếp diễn, và thấu hiểu người nông dân.

Video phía trên của một người phụ nữ cao tuổi tỏ ra rất bức xúc, cầm chiếc cào đang cào lúa để tấn công tài xế chiếc xe tải vì đã đi vào đường làng, chèn lên một khoanh lúa mà bà đang phơi, chiếm hết làn đường. Bà sai, nhưng vì sao bà làm vậy?

Tôi, xuất phát từ nông dân, từng phơi hàng tạ thóc giữa trưa nắng trên sân bê tông, từng bơi trong những cơn mưa bất chợt để cứu từng hạt lúa, từng bị bố mẹ mắng là "phải tội" khi để vài hạt cơm dính lại trong bát, hiểu rõ với người nông dân, hạt lúa trồng ra không đơn thuần là một cây lương thực, mà nó còn như một tôn giáo, một thứ chúng ta cần nâng niu và tôn thờ.

Bởi tầm quan trọng của hạt lúa, người nông dân có thể "xù lông" nếu ai đó lái xe chèn lên lúa của họ, làm hạt bị vỡ, hoặc đơn thuần để lái những thứ không sạch sẽ từ bánh xe. Tuy vậy, người nông dân đã sai khi mang lúa ra đường phơi, và từ cái sai đó mới dẫn tới mâu thuẫn.

Vậy cần làm gì để chấm dứt tình trạng này? Theo tôi phải xuất phát từ chính quyền địa phương. Nếu ở các vựa lúa, người nông dân thường bán trực tiếp lúa tươi cho thương lái, thì ở các vùng quê khác, những người trồng lúa đơn thuần để làm lương thực, nếu thừa thì bán, sẽ vẫn phơi lúa thật khô trên sân bê tông, trên đường quốc lộ. Chính quyền thừa hiểu điều này, nên cần tạo ra những biện pháp để người nông dân có thể phơi lúa thuận lợi mà không ảnh hưởng giao thông. Ví dụ tận dụng sân nhà văn hóa, sân vận động, các khu vực rộng ít sử dụng để làm sân phơi dã chiến. Nếu đã bố trí được chỗ phơi mà người nông dân vẫn tái phạm thì cần có hình thức xử phạt nặng đủ sức răn đe.

Sẽ là nghịch lý khi lúa bị cấm phơi ở đường, nhưng nhà thì không có một khoảng sân để phơi. Vậy nên, muốn một điều luật được thực thi hiệu quả trong cuộc sống, chúng ta không thể giải quyết phần ngọn, mà phải từ gốc. Giải quyết được vấn đề này, tôi nghĩ người nông dân sẽ không còn những hành động đáng thương hơn đáng trách như vậy nữa.

Độc giả Hải Đường