Quảng bá đất nước với 'ngân hàng câu chuyện Việt Nam'

Bộ VH-TT-DL vừa ban hành Quyết định Ban hành Kế hoạch thực hiện Chiến lược truyền thông quảng bá hình ảnh Việt Nam ra nước ngoài giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Trong đó có nhắc đến việc xây dựng kho "Ngân hàng câu chuyện Việt Nam" và khai thác nội dung này trên nền tảng đa phương tiện.

Câu chuyện ẩm thực với bún ngũ sắc

ẢNH: LÊ HUY

Một quốc gia của tương lai

PGS-TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, hình dung ngân hàng nói trên trước hết phải là một hệ thống câu chuyện có cấu trúc. Trong đó gồm câu chuyện về lịch sử dựng nước và giữ nước; câu chuyện về văn hóa, di sản, lễ hội, ẩm thực…; câu chuyện về con người Việt Nam bình dị mà phi thường. Cũng có câu chuyện về các vùng đất, mỗi đô thị với bản sắc riêng. Đặc biệt, theo PGS-TS Bùi Hoài Sơn, phải có câu chuyện về Việt Nam hôm nay - một đất nước hòa bình, đổi mới, sáng tạo, hội nhập, phát triển xanh, chuyển đổi số và có trách nhiệm với cộng đồng quốc tế.

"Chúng ta cần kể rộng hơn, sâu hơn: về người nông dân thích ứng với biến đổi khí hậu, người trẻ khởi nghiệp sáng tạo, nghệ nhân giữ nghề truyền thống, nhà khoa học, doanh nhân, kiều bào, những cộng đồng đang làm cho hình ảnh Việt Nam trở nên sống động và đương đại", ông nói.

Têm trầu cánh phượng - một câu chuyện truyền thống vẫn còn lưu giữ đến nay

ẢNH: LÊ HUY

Cách kể chuyện, theo PGS-TS Bùi Hoài Sơn, cần chân thực, cụ thể với nhân vật thật, bối cảnh thật, cảm xúc thật, dữ liệu thật và giá trị thật. "Chúng ta có thể kể về thành tựu, nhưng cũng cần kể về nỗ lực vượt khó. Có thể kể về vẻ đẹp, nhưng cũng cần kể về hành trình gìn giữ vẻ đẹp ấy", ông đề nghị. Thêm vào đó, theo ông: "Ngân hàng câu chuyện phải giúp hình ảnh Việt Nam hiện lên như một quốc gia của tương lai, chứ không chỉ là một đất nước của quá khứ".

PGS-TS Bùi Hoài Sơn cho rằng ngân hàng câu chuyện Việt Nam cần bảo đảm 6 chữ: "đúng, hay, đẹp, thật, mới, lan tỏa". Đúng về lịch sử và dữ liệu; hay về cách kể; đẹp về giá trị; thật về cảm xúc; mới về góc nhìn; và đủ sức lan tỏa trong môi trường truyền thông toàn cầu. "Khi làm được điều đó, chúng ta không chỉ quảng bá Việt Nam ra thế giới, mà còn giúp chính người Việt hiểu sâu hơn, tự hào hơn và tự tin hơn về câu chuyện của dân tộc mình", Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội nhấn mạnh.

Hệ thống biểu tượng, thông điệp

Để quảng bá Việt Nam - quốc gia của tương lai, theo PGS-TS Bùi Hoài Sơn, bên cạnh những biểu tượng quen thuộc như áo dài, nón lá, phở, Hạ Long, Hội An… cần có thêm những thông điệp, hệ biểu tượng mới hay được làm mới. "Việt Nam hôm nay cần được nhận diện thêm bằng những biểu tượng của hòa bình, sáng tạo, đổi mới, phát triển xanh, chuyển đổi số, công nghiệp văn hóa, đô thị sáng tạo và trách nhiệm quốc tế. Một quốc gia muốn bước vào tương lai thì hệ biểu tượng của quốc gia ấy cũng phải được làm mới", ông chia sẻ.

Rất nên có trong ngân hàng câu chuyện người nông dân và Việt Nam xanh

ẢNH: LÊ HUY

Hệ biểu tượng đó có thể là: Việt Nam - quốc gia của hòa bình và hòa giải; Việt Nam - điểm đến của sáng tạo và cơ hội; Việt Nam - đất nước của di sản sống; Việt Nam - bếp ăn của thế giới với văn hóa ẩm thực đa dạng… "Biểu tượng ấy không phủ định biểu tượng cũ, mà làm cho chúng có đời sống mới trong bối cảnh mới", theo PGS-TS Bùi Hoài Sơn.

TS Nguyễn Thu Thủy (Trường Khoa học nghệ thuật và liên ngành, ĐH Quốc gia Hà Nội) thì rất chú ý đến ngôn ngữ đa phương tiện của ngân hàng câu chuyện Việt Nam. Theo đó, ngân hàng nên có đa dạng chất liệu thể hiện. Chẳng hạn, về hình ảnh có thể gồm hình chụp, hình hoạt hình, hay hình dạng vecto đối với các hoa văn trang trí cổ đậm dấu ấn Việt… Trong một câu chuyện, chẳng hạn về ẩm thực Việt, cũng nên có những mục khác nhau: tư liệu ảnh, tư liệu phim, tư liệu game… Điều này giúp việc tra cứu, ứng dụng linh hoạt hơn.

Về cách vận hành, TS Nguyễn Thu Thủy cho rằng ngân hàng có thể chia làm nhiều lớp: phần cho khai thác miễn phí, phần khai thác có thu phí. Trong đó, những đơn vị ngoại giao có thể khai thác miễn phí. "Tôi nghĩ đây sẽ là một ngân hàng mà các nhà ngoại giao rất cần, giúp họ thuận lợi trong công việc giới thiệu hình ảnh quốc gia", TS Nguyễn Thu Thủy nói.

Chuyên gia cũng cho rằng hoàn toàn có thể học hỏi kinh nghiệm xúc tiến hình ảnh của Thái Lan. Ở đó, doanh nghiệp cùng nhà nước chi trả cho việc xây dựng kho tư liệu hình ảnh để quảng bá. "Điều này vừa là hợp tác công tư, vừa có tác dụng với doanh nghiệp khi họ có cơ hội quảng bá hình ảnh theo nhu cầu của mình", TS Nguyễn Thu Thủy nhìn nhận.