Radar kém tin cậy, siêu tàu sân bay Mỹ phải dùng thiết bị thời Chiến tranh Lạnh

Tàu sân bay USS John F. Kennedy được lắp radar thiết kế từ thời Chiến tranh Lạnh, do những cảm biến tối tân không đủ độ tin cậy.

Dựa trên ảnh chụp tàu sân bay USS John F. Kennedy rời cảng ở bang Virginia, chuyên trang quân sự Mỹ War Zone hôm 19/8 chỉ ra rằng chiến hạm được lắp radar điều khiển hỏa lực Mk 95 chuyên dùng để dẫn đường tên lửa phòng không tầm trung RIM-162 ESSM.

USS John F. Kennedy là chiếc thứ hai thuộc lớp siêu tàu sân bay Gerald R. Ford của Mỹ, được khởi đóng năm 2015, hạ thủy sau đó 4 năm và dự kiến bàn giao năm 2027. Trong khi đó, radar Mk 95 được Mỹ phát triển từ thập niên 1970 và trang bị trên các tàu sân bay thời Chiến tranh Lạnh, trong đó có lớp Nimitz.

Hai radar Mk 95 trên tàu sân bay USS John F. Kennedy rời cảng tại Newport News, Virginia hôm 12/8. Ảnh: HII

Mk 95 ban đầu được thiết kế để hỗ trợ biến thể phòng không RIM-7 Sea Sparrow của tên lửa đối không tầm trung AIM-7 trang bị trên tiêm kích Mỹ. Tất cả phiên bản RIM-7 đều sử dụng đầu dò radar bán chủ động, đòi hỏi phương tiện phóng có đài radar chiếu xạ để dẫn đường cho tên lửa đến mục tiêu.

RIM-162 ESSM là phiên bản nâng cấp sâu của dòng RIM-7. Biến thể RIM-162 Block 1 vẫn dùng đầu dò radar bán chủ động, trong khi mẫu Block 2 dùng cả đầu dò chủ động và bán chủ động.

Radar Mk 95 hiện được trang bị trên nhiều tàu hải quân Mỹ và các nước đồng minh. Một số phiên bản còn trang bị thêm kênh camera để hỗ trợ quá trình phát hiện, bám bắt mục tiêu trong điều kiện phức tạp và bị chế áp điện tử.

Các tàu sân bay lớp Ford vẫn trang bị radar chiếu xạ để sử dụng tên lửa RIM-162 Block 1, vì kho dự trữ của hải quân Mỹ còn nhiều, cũng như bổ sung phương án dẫn bắn cho các quả đạn Block 2 khi cần thiết.

Nhiệm vụ trên ban đầu được giao cho Radar Băng tần Kép (DBR), cảm biến chủ chốt của tất cả tàu sân bay lớp Ford. DBR được cấu thành từ hai cụm radar riêng biệt, gồm radar mảng pha quét điện tử chủ động AN/SPY-3 băng tần X và radar mảng pha AN/SPY-4 băng tần S.

Trong kịch bản phòng thủ, AN/SPY-3 sẽ rà quét đường chân trời, theo dõi mục tiêu với độ chính xác cao và dẫn đường cho tên lửa đánh chặn RIM-162. Trong khi đó, radar AN/SPY-4 có thể bao quát vùng không gian rộng, giúp tăng cường khả năng tìm kiếm và bám bắt mục tiêu ở khoảng cách xa.

Radar Mk 95 trên tàu sân bay USS John F. Kennedy khi chiến hạm rời cảng tại Newport News, Virginia hôm 12/8. Ảnh: HII

DBR cũng đảm nhiệm nhiều chức năng như kiểm soát không lưu, giúp cắt giảm số lượng radar riêng biệt so với tàu sân bay lớp Nimitz và cho phép thu nhỏ đáng kể kích thước tháp chỉ huy trên các hàng không mẫu hạm lớp Ford.

Bất chấp các lợi ích trên, cũng như đã được tích hợp sâu vào thiết kế của chiến hạm lớp Ford, DBR đã cho thấy nó là hệ thống quá phức tạp và thiếu độ tin cậy.

"Tôi nghĩ mình đã mắc sai lầm và phải chịu trách nhiệm cho ít nhất một tỷ USD chi phí vượt dự toán vì muốn giảm số lượng radar", đại tá về hưu Tal Manvel, người từng giữ chức Giám đốc Chương trình Tàu sân bay Tương lai của hải quân Mỹ, thừa nhận hồi năm 2015.

Hai mảng ăng-ten thuộc DBR trên tàu sân bay USS Gerald R. Ford. Ảnh: US Navy

Hải quân Mỹ sau đó quyết định thay thế DBR trên tàu sân bay lớp Ford, chủ yếu bằng radar AN/SPY-6(V)3 với 3 mảng ăng-ten thay vì 6 như DBR. Ngoài ra, các chiến hạm lớp Ford còn được lắp radar cảnh giới AN/SPQ-9B và Hệ thống Chiếu xạ Theo dõi Mk 9 tích hợp radar chiếu xạ Mk 95, nhằm cung cấp thêm một số chức năng vốn dự định giao cho DBR.

Tập đoàn công nghiệp HII của Mỹ ngày 15/8 thông báo nhà máy đóng tàu Newport News đã hoàn thành toàn bộ quá trình thử nghiệm trên biển với tàu sân bay USS John F. Kennedy. Chiến hạm sau đó sẽ tiếp tục trải qua các đợt nghiệm thu của hải quân Mỹ trước khi được biên chế.

Phạm Giang (Theo War Zone)