'Robot hình người giỏi nhảy múa, làm việc kém'

Những video robot đi lại, bê đồ, rửa bát rất ấn tượng, nhưng thứ con người cần cuối cùng không phải một màn trình diễn công nghệ.

Xem những video robot hình người đi lại, nhặt đồ, rửa bát hay làm việc nhà, thậm chí làm việc trong các xưởng sản xuất, nhiều người từng lo ngại về một tương lai chúng cạnh tranh trực tiếp và thay thế các công việc của con người. Nhưng càng theo dõi, tôi càng nhận ra robot hình người đang được nói đến nhiều hơn ở khả năng biểu diễn, thay vì những ứng dụng thực tế của chúng.

Mới đây, startup Tau Robotics của Mỹ triển khai dịch vụ dọn dẹp nhà cửa bằng robot hình người tại San Francisco. Khách hàng phải trả khoảng 30 USD mỗi giờ, tương đương gần 800.000 đồng. Mức giá này gần như ngang với thuê một người dọn nhà chuyên nghiệp tại địa phương, khi dữ liệu Care.com công bố tháng 7/2026 cho thấy chi phí lao động khoảng 27,28-34,03 USD mỗi giờ.

Điều đáng nói hơn là robot vẫn chưa thể hoàn toàn tự làm việc. AI hiện chủ yếu hỗ trợ nhận diện môi trường và thực hiện những thao tác cơ bản, còn phía sau vẫn có nhân viên điều khiển từ xa thông qua camera trên robot. Trong một số trường hợp, nhân viên kỹ thuật thậm chí phải đi cùng robot tới nhà khách hàng để hỗ trợ di chuyển hoặc xử lý tình huống bất ngờ. Như vậy, cái gọi là "robot giúp việc" thực tế vẫn đang dựa khá nhiều vào sức người.

>> Điên tiết vì gọi hotline hãng hàng không chỉ thấy chatbot AI trả lời vô hồn

Tôi không phủ nhận tiềm năng của công nghệ này. Robot có thể hút bụi, lau bàn bếp, rửa bát, thu gom rác hay nhặt đồ vật trên sàn. Những công việc đơn giản, lặp đi lặp lại chính là nơi robot có thể phát huy lợi thế. Nhưng một căn nhà không phải là nhà máy. Ở nhà, mọi thứ thường thay đổi liên tục. Một chiếc cốc có thể nằm trên sàn, đồ chơi trẻ em vương vãi, quần áo đặt nhầm chỗ, nước đổ ra nền, con vật chạy ngang qua hoặc một vật dụng nằm chắn đường... Con người chỉ cần nhìn qua là có thể hiểu nên xử lý mớ hỗn độn ấy thế nào? Còn robot thì không.

Tôi cho rằng đây mới là bài toán khó nhất của robot hình người: không phải làm được một động tác, mà là tự hiểu phải làm gì trong một môi trường luôn thay đổi. Một robot có thể cúi xuống nhặt chiếc cốc không có nghĩa nó đã có thể làm người giúp việc. Một cỗ máy biết cầm chổi cũng chưa đồng nghĩa nó có thể đảm nhận công việc nhà một cách độc lập. Những video robot đi lại, bê đồ, rửa bát rất ấn tượng, nhưng thứ người dùng cần cuối cùng không phải một màn trình diễn công nghệ. Họ cần một thiết bị giải quyết được vấn đề với chi phí hợp lý, ổn định và ít phải giám sát.

Tôi chưa thấy đây là một cuộc cách mạng về lao động. Nó mới giống một bước thử nghiệm để kiểm chứng xem robot có thể tiến gần đến công việc của con người đến đâu? Một chiếc máy hút bụi tự động có thể không có hai chân, hai tay nhưng nếu nó tự hoạt động tốt, ít lỗi và giá hợp lý thì vẫn hữu ích hơn một robot hình người đẹp mắt nhưng thường xuyên cần con người hỗ trợ.

Robot hình người có thể đang tiến rất nhanh, nhưng hiện tại, chúng vẫn chưa thể thay thế con người. Bởi điều khó nhất không phải là làm được một vài động tác giống người, mà là tự suy nghĩ, thích ứng và xử lý những tình huống bất ngờ như một con người thực sự.

Bảo Nam