Thái độ quyết định cơ hội

Trong bối cảnh thị trường lao động cạnh tranh ngày càng gay gắt, nhiều sinh viên (SV) vẫn cho rằng một CV (hồ sơ ứng tuyển) đẹp và thành tích học tập tốt là chìa khóa để chinh phục nhà tuyển dụng. Nhưng theo các chuyên gia nhân sự, kiến thức chuyên môn chỉ là nền tảng. Điều giúp ứng viên trẻ tạo khác biệt và gia tăng cơ hội việc làm chính là thái độ, khả năng học hỏi, thích nghi và tinh thần tạo giá trị cho doanh nghiệp (DN).

CV chưa phải tất cả

Theo ông Trần Bá Duy, Giám đốc Tư vấn đầu tư Phòng Tư vấn đầu tư số 17 - TP HCM, tại Công ty CP Chứng khoán VPS có khoảng 80% nhân sự sinh từ năm 2000 - 2009. Sự năng động, khả năng thích nghi nhanh cùng nguồn năng lượng dồi dào là những điểm nổi bật của lực lượng lao động trẻ (LĐT).

Nhưng điều DN kỳ vọng ở SV mới tốt nghiệp không phải khả năng đáp ứng công việc ngay lập tức mà là tinh thần chủ động và thái độ cầu thị. Theo ông Duy, DN sẵn sàng đào tạo nhưng ứng viên cần thể hiện tinh thần học hỏi và mong muốn phát triển bản thân.

"Một bản CV chỉn chu, đầy đủ thông tin chỉ đóng vai trò như "tấm vé vào cửa", giúp ứng viên có cơ hội bước tiếp vào vòng phỏng vấn. Điều tạo nên sự khác biệt lại nằm ở tác phong làm việc, tinh thần cầu tiến và sự chủ động tìm hiểu về DN cũng như vị trí ứng tuyển" - ông Duy nhận định.

Từ thực tế tuyển dụng, bà Lê Ngọc Kim Ngân, Giám đốc Phòng Kinh doanh Khách đoàn Công ty CP Vietluxtour (TP HCM), cho rằng nhiều hồ sơ của SV mới tốt nghiệp vẫn chưa tạo được dấu ấn vì quá chú trọng liệt kê thông tin mà chưa thể hiện rõ năng lực thực chất.

Theo bà Ngân, mỗi tháng DN tiếp nhận rất nhiều hồ sơ ứng tuyển, phần lớn đến từ SV mới ra trường. Song, không ít CV có cách trình bày tương tự nhau với những cụm từ quen thuộc như "ham học hỏi", "chịu được áp lực", "có kỹ năng làm việc nhóm" hay "từng tham gia tổ chức sự kiện" nhưng chỉ dừng ở mức liệt kê mà chưa cho thấy ứng viên thực sự có thể làm gì. "Điều DN quan tâm không phải ứng viên ghi gì trong CV mà là làm được gì" - bà Ngân nhấn mạnh.

Theo bà, những trải nghiệm cụ thể, vai trò đảm nhận và kết quả đạt được có sức thuyết phục hơn nhiều so với các từ khóa mang tính khuôn mẫu. Chính những trải nghiệm thực tế giúp nhà tuyển dụng (NTD) đánh giá chính xác hơn mức độ phù hợp của ứng viên với vị trí tuyển dụng.

Bên cạnh đó, DN cũng không quá đặt nặng điểm số tốt nghiệp mà đánh giá cao khả năng thích nghi, tinh thần học hỏi, sự chủ động và cách ứng viên giải quyết các vấn đề trong thực tế.

Tạo giá trị trước đãi ngộ

Nếu CV giúp ứng viên bước qua cánh cửa đầu tiên thì vòng phỏng vấn là lúc DN đánh giá sâu hơn về tư duy, thái độ và mức độ phù hợp của LĐT với tổ chức. Đây cũng là giai đoạn những khác biệt giữa kỳ vọng của SV mới ra trường và nhu cầu thực tế của DN bộc lộ rõ hơn.

Theo ông Nguyễn Cường Thịnh, Giám đốc Phòng Giao dịch Nguyễn Thị Tú - Ngân hàng ACB, trong khi nhiều LĐT quan tâm đến mức lương, chế độ đãi ngộ hay môi trường làm việc linh hoạt thì DN lại ưu tiên những ứng viên có khả năng thích nghi, tinh thần trách nhiệm, sự kiên trì và ý chí cầu tiến.

Ông Thịnh cho rằng dù kinh nghiệm là một trong những yếu tố được xem xét, điều NTD thực sự muốn đánh giá trong buổi phỏng vấn không chỉ là kiến thức hay số năm làm việc mà còn là cách ứng viên phản ứng, giao tiếp và thể hiện bản thân. Những câu hỏi tưởng chừng đơn giản lại giúp DN đánh giá tư duy, cách ứng xử và tiềm năng phát triển lâu dài của họ. "Trước khi quan tâm đến quyền lợi nhận được, LĐT cần cho NTD thấy bản thân là ai, có thể đáp ứng được gì và mang lại giá trị gì cho DN" - ông Thịnh nói.

Tinh thần học hỏi, khả năng thích nghi là những yếu tố giúp ứng viên tạo khác biệt trên thị trường lao động

Ông Nguyễn Thanh Nhã, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Phát triển nguồn nhân lực Tân Cảng - STC, cho biết không ít SV vượt qua vòng sàng lọc hồ sơ nhưng lại đánh mất cơ hội ở vòng phỏng vấn do thiếu tự tin. Những câu hỏi DN đặt ra không nhằm đánh đố ứng viên mà chủ yếu để đánh giá mức độ phù hợp với công việc và văn hóa DN. Việc tìm hiểu kỹ về DN cũng như vị trí ứng tuyển sẽ giúp ứng viên tự tin hơn khi tham gia phỏng vấn.

DN hiểu tâm lý của SV mới tốt nghiệp và không kỳ vọng họ phải biết tất cả ngay từ đầu. Điều được đề cao hơn cả là sự chân thành, tinh thần cầu thị, ý chí vươn lên cùng những năng lực được tích lũy qua quá trình học tập, thực tập và tham gia các hoạt động xã hội.

Nhiều LĐT quan tâm nhiều đến mức lương và chế độ đãi ngộ nhưng lại chưa đầu tư đúng mức cho việc tìm hiểu DN và chuẩn bị kỹ cho quá trình phỏng vấn. Trong khi đó, NTD muốn thấy những giá trị ứng viên có thể đóng góp thay vì chỉ tập trung vào quyền lợi mong muốn nhận được.

"Bên cạnh chuyên môn, các kỹ năng như giải quyết vấn đề, tư duy phản biện, khả năng tự học, quản lý thời gian, tư duy sáng tạo và ngoại ngữ là những yếu tố được nhiều DN đánh giá cao nhưng chưa được thể hiện rõ trong hồ sơ của không ít LĐT" - ông Nhã nhận xét.