Thế hệ nữ nghệ sĩ nổi loạn chống lại sự hoàn hảo

Các nữ ca sĩ này hát về sự hỗn loạn, phô bày những góc tính cách "xấu xí", nổi loạn và thậm chí biến sự vụng về, lệch chuẩn thành một tuyên ngôn thẩm mỹ mới. Truyền thông quốc tế gọi hiện tượng này bằng cái tên "trash-pop".

Một làn sóng văn hóa mới

Mới đây, The Guardian đăng tải bài phân tích về hiện tượng "trash-pop" - dòng nhạc pop mang tinh thần nổi loạn, phản chuẩn và cố tình đi ngược lại hình ảnh nữ nghệ sĩ hoàn hảo vốn thống trị mạng xã hội nhiều năm qua.

Ở trung tâm của làn sóng này là Charli XCX, nữ nghệ sĩ vừa tạo nên cơn sốt toàn cầu với album Brat. Từ màu xanh "xấu có chủ đích", thiết kế thô ráp cho đến tinh thần bất cần, Brat nhanh chóng trở thành một hiện tượng văn hóa mạng.

Không còn cố gắng trở nên thanh lịch hay "đẹp đúng chuẩn", Charli XCX xuất hiện với hình ảnh tiệc tùng quá đà, ăn mặc phản thời trang, phát ngôn bất cần, sẵn sàng thừa nhận những cảm xúc tiêu cực và sự bất an của bản thân.

Làn sóng "trash-pop" càng trở nên nóng hơn những ngày gần đây sau khi Charli XCX gây tranh cãi với câu hát "dance music is dead" (nhạc dance đã chết) trong ca khúc mới Rock music khiến "nữ hoàng nhạc pop" Madonna phải lên tiếng đáp trả.

Phát ngôn của Charli XCX nhanh chóng tạo nên tranh luận trên mạng xã hội. Nhiều khán giả cho rằng Charli XCX đang tuyên bố thời kỳ hoàng kim của dance-pop và "văn hóa hộp đêm" đã kết thúc sau nhiều năm bị TikTok hóa và thương mại hóa quá mức.

Ngoài Charli XCX, các nghệ sĩ như Slayyyter, Cobrah hay Kim Petras cũng đang theo đuổi hình ảnh pop gai góc, nổi loạn và có phần "lộn xộn".

Tại Việt Nam, dù chưa hình thành một làn sóng rõ rệt như Âu - Mỹ, V-pop vài năm gần đây cũng bắt đầu xuất hiện những nữ nghệ sĩ theo đuổi hình ảnh ít hoàn hảo hơn trước. tlinh là một ví dụ tiêu biểu. 

Nữ rapper thường xuất hiện với hình ảnh tự nhiên, không né tránh các chủ đề về cảm xúc, tình dục, sự bất ổn hay những tổn thương cá nhân trong âm nhạc. Chính sự "không cố gồng để hoàn hảo" giúp cô tạo được kết nối mạnh với khán giả trẻ.

Trong khi đó, Phùng Khánh Linh, Pháo hay Liu Grace cũng đại diện cho lớp nghệ sĩ nữ trẻ mang tinh thần nổi loạn, gai góc và ít bị ràng buộc bởi hình tượng nữ tính truyền thống. 

Dù vậy khác với thị trường Âu - Mỹ, nghệ sĩ Việt vẫn chịu áp lực lớn từ dư luận mạng và định kiến về hình tượng công chúng. Vì thế nhiều người mới chỉ dừng ở mức thử nghiệm thay vì theo đuổi hoàn toàn tinh thần "trash-pop".

Sự hỗn loạn chân thật

Trong vài năm qua, mạng xã hội tràn ngập hình tượng "cô gái thanh lịch": da đẹp, nhà sạch, cuộc sống tối giản, ăn uống lành mạnh, phát ngôn chuẩn mực, luôn kiểm soát cảm xúc. Đó từng được xem là hình mẫu phụ nữ lý tưởng của thời Instagram và TikTok. Nhưng cùng lúc, nó cũng tạo ra áp lực vô hình khiến nhiều người trẻ cảm thấy mệt mỏi vì phải liên tục duy trì một phiên bản hoàn hảo của bản thân trên mạng xã hội.

The Guardian nhận định "brat culture" xuất hiện như phản ứng ngược với thời kỳ "sống lành mạnh" kéo dài nhiều năm. Sự nổi loạn ấy không chỉ nằm ở âm nhạc mà còn ở thời trang, hình ảnh và thái độ sống qua ảnh chụp flash thô ráp, trang điểm lem nhem, gu thẩm mỹ "xộc xệch có chủ đích", tinh thần tiệc tùng và sống theo cảm xúc.

Nhiều nhà nghiên cứu văn hóa cho rằng đây là phản ứng tự nhiên của thế hệ lớn lên giữa áp lực ngoại hình, thuật toán mạng xã hội, văn hóa đánh giá liên tục trên Internet. Điều đáng chú ý là "trash-pop" không chỉ là một trào lưu âm nhạc nhất thời mà phản ánh sự thay đổi trong cách công chúng nhìn về nghệ sĩ nổi tiếng.

Nếu trước đây các ngôi sao nhạc pop thường được xây dựng như những biểu tượng gần như không tì vết thì khán giả hiện nay lại dễ đồng cảm hơn với sự bất an, tổn thương, tính cách thất thường, những góc đời rất người.

Vậy nên The Guardian cho rằng sức hút của Charli XCX nằm ở việc cô đại diện cho "sự hỗn loạn chân thật" trong thời đại mà mọi thứ đều bị chỉnh sửa quá mức trên mạng xã hội.

Trong một thế giới nơi các "bộ lọc", trí tuệ nhân tạo và thuật toán có thể khiến mọi thứ trở nên quá hoàn hảo, sự không hoàn hảo đang dần trở thành một dạng "xa xỉ cảm xúc" mới của văn hóa đại chúng. Đó cũng là lý do "trash-pop" đang vượt khỏi phạm vi âm nhạc để trở thành tuyên ngôn của một thế hệ muốn thoát khỏi áp lực phải luôn hoàn hảo trên Internet.