42 minutes ago
5
Không còn tập trung vào biện pháp thuế quan, thương chiến Mỹ - Trung đang tập trung vào các khía cạnh khác.
Thương chiến Mỹ - Trung đang âm thầm leo thang
Ảnh: Reuters
Cuộc chiến vẫn tiếp diễn
Hôm qua 5.8, Bộ Thương mại Trung Quốc thông báo cấm các tổ chức và cá nhân nước này làm ăn với 7 thực thể của Mỹ, thắt chặt kiểm soát xuất khẩu đối với máy bay không người lái và công nghệ liên quan Mỹ, và hạn chế vai trò của các cơ quan Mỹ trong việc kiểm tra chứng nhận sản xuất bắt buộc với hàng hóa Trung Quốc.
Bắc Kinh thông báo động thái vừa nêu nhằm phản ứng với các hạn chế gần đây của Mỹ ảnh hưởng đến các doanh nghiệp viễn thông, cơ sở thử nghiệm, sản phẩm máy bay không người lái, bộ định tuyến viễn thông, cáp ngầm, thiết bị robotics tiên tiến và bộ biến tần điện của Trung Quốc.
Trong nhóm 7 thực thể Mỹ, Trung Quốc đã đưa Công ty Kiểm định tuân thủ có trụ sở tại bang Arizona vào danh sách các biện pháp đối phó, cấm các tổ chức và cá nhân Trung Quốc giao dịch hoặc hợp tác với công ty này. Nguyên nhân là theo Bắc Kinh công ty trên đã hỗ trợ các biện pháp gần đây của Ủy ban Truyền thông liên bang Mỹ (FCC) nhằm vào Trung Quốc gây nhiều thiệt hại hợp pháp cho các công ty Trung Quốc. Hồi tháng 4, FCC đã đưa ra một số quy định khiến các thiết bị viễn thông, thông tin của Trung Quốc khó được cấp phép để bán ra tại Mỹ.
Không chỉ vậy, Bắc Kinh thừa nhận các biện pháp trừng phạt được đưa ra vào ngày 5.8 còn nhằm đáp trả việc Washington hồi tuần trước đã thêm hơn 40 doanh nghiệp, tổ chức Trung Quốc vào danh sách bị trừng phạt theo Đạo luật Ngăn chặn lao động cưỡng bức người Duy Ngô Nhĩ mà Mỹ đưa ra. Động thái của Trung Quốc cũng diễn ra sau khi có thông tin cho rằng chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump đang soạn thảo biện pháp an ninh quốc gia để cấm nhập khẩu các dòng linh kiện mới sử dụng cho trung tâm dữ liệu do Trung Quốc phát triển, bao gồm cả các bộ thu phát quang học.
Những diễn biến vừa nêu mở ra bước ngoặt leo thang mới trong cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc.
Tâm điểm là công nghệ
Hơn 1 năm trước, Washington và Bắc Kinh không ngừng leo thang trong cuộc chiến thuế quan khi có thời điểm Mỹ áp đặt mức thuế lên đến 145% đối với hàng hóa Trung Quốc. Nhưng giờ đây cuộc chiến thuế quan giữa hai bên gần như hạ nhiệt xuống mức rất thấp. Theo mức thuế mà Tổng thống Trump công bố hồi cuối tháng 6, thuế suất đối với hàng hóa Trung Quốc chỉ ở mức 12,5%.
Như vậy, tính cả các khoản thuế được áp dụng trước đó và vẫn còn hiệu lực, theo phân tích của tờ The New York Times, thuế suất trung bình của Mỹ đối với hàng hóa Trung Quốc hiện chỉ vào khoảng 23,1%. Mức thuế này được đánh giá không gây nhiều khó khăn cho Bắc Kinh.
Đây được xem là kết quả từ sự thỏa hiệp qua các cuộc thảo luận giữa Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình với Tổng thống Trump. Bên cạnh đó, việc Bắc Kinh đáp trả Washington bằng biện pháp thắt chặt xuất khẩu đất hiếm cũng được đánh giá là nguyên nhân khiến Tổng thống Trump phải lùi bước.
Tuy nhiên, thương chiến giữa hai bên tiếp tục leo thang bằng những biện pháp trừng phạt xoay quanh các lĩnh vực công nghệ như đã nói. Không những vậy, hai bên còn đang tăng cường cạnh tranh trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI). Phát biểu tại sự kiện về AI ở Thượng Hải hồi tháng trước, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình tuyên bố nước này dẫn đầu một trật tự AI toàn cầu mới, thúc đẩy công nghệ mã nguồn mở và thách thức ảnh hưởng của Mỹ.
Theo phân tích của hai chuyên gia Benjamin Jensen và Yasir Atalan thuộc Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ), cuộc cạnh tranh về AI giữa Mỹ và Trung Quốc không đơn thuần về thương mại, mà thậm chí định nghĩa lại quyền lực và quan hệ quốc tế thông qua các trung tâm dữ liệu, nhà máy điện và mô hình AI.
Về hình thức, đây là cuộc cạnh tranh giữa các mô hình với những sản phẩm rõ ràng nhất, với các mô hình tương tự từ nhiều công ty như Google, OpenAI và Anthropic của Mỹ với mô hình trọng số mở từ Trung Quốc như Kimi, DeepSeek, Qwen và GLM... Tuy nhiên, cuộc đấu tranh sâu sắc hơn liên quan hệ thống nhiều lớp bao gồm năng lượng, chip, cơ sở hạ tầng và ứng dụng. Khi cuộc cạnh tranh AI trở nên quyết liệt hơn, gần như chắc chắn thương chiến Mỹ - Trung sẽ leo thang ở mức cao hơn.
