Tỉnh ban hành công văn trái luật: Cần thu hồi, đừng để dân gánh hậu quả

Đó là công văn số 12721/UBND-XDNĐ ngày 11-11-2024 của UBND tỉnh Khánh Hòa liên quan đến việc áp dụng bảng giá đất trong giai đoạn thực hiện Luật Đất đai năm 2024.

Theo nhận định của Tòa án nhân dân khu vực 3, công văn này không có giá trị pháp lý để làm căn cứ tính thuế, không làm thay đổi nội dung tính nghĩa vụ tài chính về đất đai mà Luật Đất đai năm 2024 đã quy định. Tòa án đã tuyên hủy toàn bộ hai thông báo nộp tiền bổ sung của cơ quan thuế được ban hành trên cơ sở công văn này đối với 1 hộ dân.

Công văn không thể thay đổi quy định của luật

Mới đây, 1 hộ dân khác cũng được ngành thuế chủ động trả lại tiền đã thu bổ sung. 118 trường hợp tương tự đang được ngành thuế chủ động rà soát và có kiến nghị hủy bỏ thông báo thu tiền đất bổ sung.

Vấn đề đặt ra hiện nay là cần xử lý không chỉ các thông báo cụ thể, mà cả văn bản được xác định là nguyên nhân dẫn đến việc áp dụng sai.

Công văn thể hiện chủ trương sử dụng bảng giá đất được ban hành theo Luật Đất đai năm 2013, kết hợp với hệ số điều chỉnh giá đất để giải quyết nghĩa vụ tài chính, thuế về đất đai trong giai đoạn từ ngày 1-8-2024 đến 31-12-2024.

Tòa án khu vực 3 - Khánh Hòa nhận định: Công văn số 12721/UBND-XDNĐ chỉ là văn bản chỉ đạo, điều hành hành chính, không phải văn bản quy phạm pháp luật. 

Tuy nhiên, công văn lại quy định cách tính bằng việc lấy bảng giá đất nhân với hệ số điều chỉnh giá đất (hệ số K) để áp dụng chung trong một khoảng thời gian. 

Việc đưa nội dung có tính chất quy phạm pháp luật vào một văn bản hành chính như vậy là vi phạm khoản 2 Điều 14 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015.

Đây là điểm có ý nghĩa quan trọng: hướng dẫn thực hiện pháp luật không đồng nghĩa với quyền đặt ra một quy tắc mới để người dân phải thực hiện nghĩa vụ tài chính.

Cũng theo nhận định của tòa án, công văn đã nêu được ban hành sau khi công dân đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính, nhưng lại được sử dụng để áp dụng hệ số điều chỉnh bảng giá đất theo Quyết định số 31/2023/QĐ-UBND ngày 15-12-2023 nhằm thu bổ sung tiền.

Tòa án cho rằng Quyết định số 31/2023/QĐ-UBND đã hết hiệu lực từ ngày 1-8-2024 theo Luật Đất đai năm 2024. 

Việc sử dụng công văn ban hành sau đó để làm căn cứ thu bổ sung đối với nghĩa vụ đã hoàn thành, làm phát sinh và tăng nghĩa vụ tài chính của công dân, bị xác định là trái với nguyên tắc hiệu lực trở về trước theo Điều 152 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Cần xử lý từ gốc để chấm dứt khiếu kiện

Trường hợp này cho thấy một văn bản chỉ đạo nếu được áp dụng không đúng có thể tạo ra cả một chuỗi hệ quả: từ công văn của UBND tỉnh đến việc các cơ quan thuế ban hành hàng loạt thông báo bổ sung tiền, rồi phát sinh khiếu nại, khởi kiện kéo dài.

Theo nhận định của tòa án, việc Chi cục Thuế khu vực Tây Khánh Hòa (nay là Thuế Cơ sở 3 tỉnh Khánh Hòa) căn cứ Công văn số 12721/UBND-XDNĐ để ban hành hai thông báo ngày 15-1-2025 yêu cầu công dân nộp bổ sung tiền sử dụng đất và lệ phí trước bạ là không có căn cứ pháp luật, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất. Vì vậy, hội đồng xét xử đã tuyên hủy toàn bộ hai thông báo này.

Do đó, nếu cùng một cách áp dụng đã được sử dụng đối với các hồ sơ khác thì cần được rà soát, không nên để từng người dân phải tiếp tục khiếu nại, khởi kiện riêng lẻ.

Đề xuất của cơ sở thuế về việc thu hồi các thông báo bổ sung tiền là cần thiết, nhưng chưa giải quyết tận gốc nếu công văn bị xác định trái pháp luật vẫn tiếp tục được viện dẫn trong các hồ sơ khác.

Từ nhận định của tòa án, kiến nghị của cơ quan thuế và kết luận tiếp công dân của Bí thư Tỉnh ủy Khánh Hòa, thiết nghĩ UBND tỉnh này cần "giải quyết từ gốc" là xem xét thu hồi Công văn số 12721/UBND-XDNĐ, đồng thời chỉ đạo rà soát các hồ sơ đã giải quyết trên cơ sở văn bản này.

Đối với những trường hợp đã phát sinh nghĩa vụ bổ sung, cần xác định cụ thể căn cứ pháp lý, tình trạng thực hiện và số tiền đã thu để có biện pháp xử lý theo quy định.

Thượng tôn pháp luật không chỉ là ban hành văn bản đúng pháp luật, mà còn là chủ động sửa chữa khi phát hiện văn bản không phù hợp pháp luật. 

Người dân không thể phải gánh chịu thời gian, chi phí và hậu quả từ một cách áp dụng pháp luật đã được tòa án xác định là không có căn cứ.