1 hour ago
2
Quảng Cáo
0943778078
TP HCM thiếu các tập đoàn tư nhân tầm cỡ quốc tế trong khi khả năng mở rộng của doanh nghiệp SME cũng "rất yếu", theo chuyên gia.
Nhận định được các chuyên gia nêu tại tọa đàm trực tuyến về "Bức tranh đa chiều về vị thế của doanh nghiệp tư nhân TP HCM" do tạp chí Doanh Nhân Sài Gòn và Viện Sáng kiến Việt Nam tổ chức sáng 26/5.
Ông Đỗ Thiên Anh Tuấn, Giảng viên Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, chỉ ra số liệu đăng ký kinh doanh cho thấy bình quân vốn của một doanh nghiệp tại TP HCM rất thấp, khoảng vài tỷ đồng.
Nơi đây là cái nôi tinh thần kinh doanh sau Đổi Mới, nhiều thương hiệu vang bóng nhưng hiện các tập đoàn kinh tế nhà nước lớn, ngân hàng nhóm "Big 4" và những tập đoàn tư nhân đầu đàn chủ yếu tập trung ở phía Bắc.
"TP HCM đang thiếu những 'nhà vô địch quốc gia', tức doanh nghiệp dẫn dắt có tầm vóc quốc tế", ông Tuấn nhận định. Thực tế, Top 500 Doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam (VNR500) của Vietnam Report ghi nhận Thành phố không có doanh nghiệp trong Top 10 doanh nghiệp lớn nhất và có 4 doanh nghiệp trong top 10 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất.
Ông Đinh Hồng Kỳ, Phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp (HUBA), nhận định thành phố có hệ sinh thái doanh nghiệp khá mạnh nhưng chưa đủ tạo các "sếu đầu đàn", còn ít doanh nghiệp tầm cỡ Đông Nam Á.
Trung tâm TP HCM ngày 17/2. Ảnh: Đình Văn
TP HCM có khoảng 350.000 doanh nghiệp, chiếm 30,6% cả nước. Nhưng 80% quy mô vừa, nhỏ và siêu nhỏ, khả năng mở rộng rất yếu, theo ông Kỳ. "Ngay cả những doanh nghiệp tư nhân lâu năm, tuổi đời 30-40 năm, cũng có tốc độ mở rộng thấp trong những năm gần đây", ông nói.
Chuyên gia chỉ ra loạt rào cản mở rộng quy mô của doanh nghiệp tại TP HCM. Theo ông Lê Phụng Hào, Chủ tịch công ty tư vấn Global AAA Consulting, nhiều doanh nghiệp nơi đây tập trung vào kinh tế số, công nghệ và dịch vụ cao cấp.
Họ chủ yếu sở hữu tài sản vô hình như thuật toán, dữ liệu khách hàng và giá trị thương hiệu thay vì hạ tầng vật lý, là "nút thắt" khi tìm kiếm vốn mở rộng. Bởi 93,5% khoản vay ngân hàng yêu cầu thế chấp bằng bất động sản, khiến doanh nghiệp sở hữu "chất xám" gần như không thể dùng tài sản trí tuệ để vay.
"Hệ quả là khi đạt quy mô tầm trung, họ thường chọn cách 'bán mình' cho các quỹ đầu tư ngoại vì thiếu vốn để thành 'gã khổng lồ'", ông nói. Riêng nhóm tư nhân từng vang bóng, nhiều nhà sáng lập sau 30-40 năm thành công cũng chọn bán cho nước ngoài vì khủng hoảng chuyển giao thế hệ trong gia đình.
Ông Đinh Hồng Kỳ dẫn chứng "Báo cáo Kinh tế tư nhân năm 2025" do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố gần đây cho thấy thách thức hàng đầu của doanh nghiệp hiện nay là tìm kiếm vốn và khách hàng.
Cộng đồng doanh nghiệp còn đối mặt với chi phí đất đai, logistics và hạ tầng cao. Bên ngoài, tình hình thế giới bất ổn khiến doanh nghiệp khó xây dựng chiến lược dài hạn, việc đầu tư vào các dự án lớn, mang tính đột phá trở nên rủi ro.
Dẫu vậy, TP HCM vẫn được đánh giá là trung tâm kinh tế năng động, môi trường thuận lợi phát triển cho các doanh nghiệp. Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam (BPI) 2025 của VCCI xếp hạng thành phố dẫn đầu hiệu quả điều hành kinh tế tư nhân cả nước nhờ quy mô thị trường và độ sâu của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Bình quân địa phương có 4,33 doanh nghiệp thành lập mới và 23,75 doanh nghiệp đang hoạt động trên 1.000 dân, cao nhất cả nước. "Đây là nơi có hệ sinh thái SME và startup năng động nhất, tinh thần kinh doanh và khả năng thích nghi cao", ông Kỳ nhận xét.
Các chuyên gia khuyến nghị có chính sách tốt hơn cho hình thức vay tín chấp dựa trên hợp đồng và dòng tiền để hỗ trợ những doanh nghiệp mạnh về công nghệ nhưng thiếu đất đai. Nhằm hạn chế việc "bán mình" quá sớm, cần cơ chế hỗ trợ tín dụng phù hợp cho doanh nghiệp tầm trung đang trên đà lớn mạnh.
Theo Đỗ Thiên Anh Tuấn, TP HCM cần tăng tốc cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước trực thuộc. "Nếu cổ phần hóa và niêm yết, quy mô của một số doanh nghiệp tại địa phương sẽ không nhỏ", ông nhận định. Chuyên gia khuyến nghị có chính sách đột phá, kết nối hệ sinh thái cho siêu đô thị sau sáp nhập, giúp doanh nghiệp có không gian và nguồn lực để cạnh tranh ở quy mô khu vực ASEAN và toàn cầu.
Với doanh nghiệp, ông Lê Phụng Hào khuyến nghị kiên định xây dựng năng lực lõi, tránh kinh doanh đa ngành theo phong trào; đồng thời, chủ động quản trị bằng dữ liệu, thâm nhập sâu vào hệ sinh thái liên vùng, chuỗi giá trị của FDI.
Riêng khủng hoảng thế hệ trong doanh nghiệp gia đình, chuyên gia Global AAA Consulting đề xuất cải tổ quản trị, theo hướng tách biệt quyền sở hữu và quyền điều hành thông qua mô hình "Hội đồng Gia tộc" đã phổ biến ở các nước. Hội đồng Gia tộc nên mạnh dạn thuê CEO, CFO chuyên nghiệp, minh bạch hóa tài chính qua mô hình holding để tách bạch vốn gia đình và vốn đầu tư kinh doanh.
Viễn Thông
