Tránh xây dựng quy hoạch chỉ chạy được trong kịch bản thuận lợi nhất

Tại hội nghị, các ý kiến đề nghị đơn vị tư vấn làm rõ hơn định hướng quy hoạch phát triển khu vực Cần Giờ, Côn Đảo, hành lang sông Sài Gòn, hạ tầng giao thông, chống ngập, nguồn vốn triển khai…

GS-TS Nguyễn Văn Phước, Chủ tịch Liên hiệp các hội Khoa học và kỹ thuật TP.HCM, cho rằng quy hoạch cần tính đến sự đa dạng về không gian lãnh thổ và khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu. Theo đó, những khu vực có khả năng chống chịu cao có thể bố trí các cực tăng trưởng và hạ tầng chiến lược. Ngược lại, những khu vực có mức độ rủi ro cao cần được kiểm soát, hạn chế mật độ và quy mô dân số.

Theo kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn, quy hoạch mới cần hình thành hệ thống logistics đa phương thức để kết nối mô hình đô thị đa cực, đa trung tâm. Hạ tầng giao thông đa phương thức, kết hợp nhiều loại hình vận tải, có vai trò quan trọng trong việc kết nối các đô thị trong vùng, các khu vực sản xuất với những đầu mối hạ tầng lớn như sân bay, cảng biển. Hiện chi phí logistics của TP.HCM thậm chí cao hơn chi phí sản xuất nên không hiệu quả. "Việc giảm đáng kể chi phí logistics sẽ là động lực quan trọng cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số", kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn nhận định. 

Mặt khác, việc quy hoạch mạng lưới logistics hiệu quả cũng góp phần chỉnh trang đô thị. Khi đó, TP.HCM có cơ hội di dời một phần cảng Cát Lái xuống Cái Mép, Cần Giờ, kết hợp với hệ thống cảng dọc sông Sài Gòn, kéo giảm tình trạng container chạy khắp thành phố như hiện nay.

Góp ý thêm về giao thông, ông Nguyễn Đức Lập, Phó chủ tịch Hội Kiến trúc sư TP.HCM, nhận định hiện quy hoạch đang tập trung phát triển giao thông công cộng ở vùng lõi mà chưa quan tâm đến các vùng lân cận, vùng du lịch. Theo ông Lập, đây mới là những vùng quan trọng bởi phát triển được giao thông xanh ở những vùng này thì tự khắc người dân sẽ đi theo. "TP.HCM nên phát triển giao thông xanh trên toàn thành phố, với Côn Đảo, Vũng Tàu, Hồ Tràm để phát triển du lịch xanh, người dân và du khách sẽ thấy được giá trị của giao thông xanh", ông Lập nói. Ngoài ra, bản quy hoạch phải tính toán được tác động của biến đổi khí hậu, xác định cốt cao độ để ngăn ngừa ngập lụt trong tương lai.

Bà Nguyễn Thị Lệ, nguyên Chủ tịch HĐND TP.HCM, cho rằng sông Sài Gòn là tài sản đặc biệt của TP.HCM nên cần có đề án như một nội dung độc lập trong quy hoạch tổng thể. Đề án sông Sài Gòn cần xác định toàn bộ không gian hành lang ven sông, mỗi bên ít nhất 50 m là không gian công cộng, không được xây công trình thương mại. Ngoài ra, bà Lệ đề nghị có phương án phát triển đặc khu Côn Đảo theo mô hình đảo xanh đẳng cấp quốc tế.

Về nguồn lực triển khai, TS Trần Văn, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội, góp ý hồ sơ quy hoạch cần củng cố luận chứng về nhu cầu và khả năng huy động nguồn lực đầu tư. Bởi lẽ, mục tiêu 8 - 9 triệu tỉ đồng trong giai đoạn 2026 - 2030 đòi hỏi tốc độ huy động vốn đầu tư toàn xã hội cao hơn hẳn kết quả thực hiện của cả 3 địa phương trước sáp nhập cộng lại trong các năm gần đây. 

Ông Văn nhìn nhận một bản quy hoạch tốt không chỉ nêu nhu cầu vốn mà phải chỉ ra được khoảng trống giữa nhu cầu và năng lực huy động hiện hữu cũng như dự phòng nguồn lực, cơ chế để lấp khoảng trống đó. "Nếu chỉ huy động được 60 - 70% nhu cầu, công trình nào làm trước, công trình nào phải giãn tiến độ, hoãn đầu tư. Quy hoạch chưa trả lời được câu hỏi này nghĩa là quy hoạch chỉ chạy được trong kịch bản thuận lợi nhất", ông Văn nói.

Tiếp thu các góp ý, đại diện đơn vị tư vấn cho biết bản quy hoạch tổng thể TP.HCM sẽ tích hợp giữa quy hoạch kinh tế - xã hội và quy hoạch chung xây dựng, trong đó đưa ra các định hướng lớn về phát triển kinh tế và không gian, cụ thể hóa các mục tiêu chiến lược của TP.HCM. Các giải pháp thực hiện sẽ được cụ thể hóa bằng quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết sau này.