Vì sao BH Media sở hữu bản quyền mà tác giả nghệ sĩ, nhạc sĩ không hay biết?

BH Media hoàn toàn không liên hệ với nhạc sĩ, nghệ sĩ nhưng vẫn độc quyền bản ghi trên các nền tảng số. Một phần nguyên nhân do những tác giả không tường tận luật, lại không nắm bắt được các kiểu hợp đồng tréo ngoe.

Việc Bộ Công an ra quyết định khởi tố 5 vụ án hình sự về tội “Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan”, quy định tại Điều 225 Bộ luật Hình sự, trong đó có vụ án tại Công ty cổ phần thương mại và dịch vụ truyền thông Bihaco (BH Media) với bị can Nguyễn Hải Bình - Tổng Giám đốc công ty, cùng các công ty khác liên quan, đã khiến cho nhiều người cảm thấy vui mừng, đặc biệt là các nhạc sĩ, nghệ sĩ. 

Các nhạc sĩ, nghệ sĩ cần nắm vững quy định để không bị thiệt thòi quyền lợi trên các nền tảng số. Ảnh chụp màn hình

Tuy nhiên, vì sao BH Media độc quyền được bản ghi của các ca khúc trên các nền tảng như YouTube?

Theo một chuyên gia đang hoạt động trong lĩnh vực âm nhạc và độc lập phân phối các tác phẩm của mình trên các nền tảng số, việc BH Media không sở hữu tác phẩm âm nhạc, nhưng vẫn có thể độc quyền được trên các nền tảng số không khó để giải thích. 

Chẳng hạn như trường hợp nhạc sĩ Nguyễn Văn A bán bản quyền bài hát cụ thể nào đó cho ca sĩ XYZ. Ca sĩ XYZ đầu tư sản xuất bản ghi âm, nhưng lại không có khả năng phát hành album (đa phần trước đây là thế) mới uỷ quyền cho một đơn vị có chức năng là B Audio phát hành. 

Lúc này, theo quy định B Audio sẽ sở hữu bản quyền bản ghi, trong khi đó nhạc sĩ không sở hữu và ca sĩ thì cũng đã mất quyền này. 

Mấu chốt để BH Media sở hữu được bản quyền là ở đây, công ty này mua lại bản quyền bản ghi từ B Audio và đăng ký Content ID với YouTube và độc quyền phát hành trên nền tảng này. 

Trong khi đó, nếu nhạc sĩ Nguyễn Văn A bỏ tiền ra đầu tư bản ghi mới, thuê ca sĩ XYZ thu âm và tự phát hành độc lập trên các nền tảng số, thì không ai có thể đăng ký bản quyền tác phẩm này được. 

Theo vị chuyên gia này, tất cả các trường hợp tranh chấp bản quyền trên nền tảng số ở Việt Nam đều đang như vậy, kể cả bản ghi Quốc ca mà BH Media từng chiếm hữu.

Vị chuyên gia này cho biết thêm, đó mới chỉ là một trường hợp nghệ sĩ không hiểu luật nên mất quyền sở hữu bản ghi để cho các MCN chiếm đoạt và kiếm tiền từ đó. 

Minh hoạ: Trọng Hiếu

Trên các nền tảng số, còn một trường hợp nữa, đó là việc các nghệ sĩ sau khi phát hành ca khúc, tiến hành hợp tác với các bên trung gian chẳng hạn như Nhạc Của Tui, Zing MP3, POPS Music… để phát hành trên nền tảng số. Lúc này, bản quyền các ca khúc này sẽ do bên trung gian sở hữu và khi họ đưa lên các nền tảng số quốc tế để phát hành, thì mặc nhiên sẽ đăng ký bản quyền thuộc về mình. 

“Với việc các bên trung gian đã đăng ký bản quyền bản ghi trên các nền tảng số, thì tất nhiên họ sẽ độc quyền sở hữu và lúc này nó lại trở về như trường hợp BH Media ở trên, khi đó cả ca sĩ và nhạc sĩ đều không còn quyền gì ở bài hát này”, vị chuyên gia khẳng định.

Trường hợp cuối cùng là bán bản quyền trọn gói. Theo đó, khi nhạc sĩ sáng tác ra một ca khúc mới, một đơn vị sẽ tiến hành bỏ tiền mua bản quyền và sản xuất toàn bộ ca khúc đó. Sau khi làm xong, đơn vị này sẽ bán trọn gói ca khúc cho các tổ chức âm nhạc quốc tế và lấy một số tiền lớn. 

Lúc này, đơn vị quốc tế mua chính là người sở hữu bản quyền ca khúc này và phát hành trên nền tảng số, với trường hợp này thì nghệ sĩ hay ca sĩ không còn quyền sở hữu nữa. 

Chính vì thế, theo vị chuyên gia, điều quan trọng là các nhạc sĩ, nghệ sĩ phải tìm hiểu tường tận các quy định khi phát hành các tác phẩm âm nhạc trên các nền tảng số. Để tác phẩm của mình không bị chiếm đoạt thì nên phát hành một cách độc lập, khi đó các bên khác muốn sử dụng đều phải xin phép. 

Còn với các trường hợp đang xảy ra tranh chấp tại Việt Nam hiện nay và bị BH Media chiếm quyền sở hữu trên các nền tảng số; các nhạc sĩ và nghệ sĩ cần kiểm tra lại, liệu bản ghi mà bên BH Media đang sở hữu có phải là của mình hay không? Hoặc ai đã tự tiện lấy bản ghi của mình bán cho các bên phát hành trên nền tảng số nếu không được mình uỷ quyền? Khi tác giả có đủ chứng cứ và khởi kiện, toà án sẽ dễ dàng giải quyết tranh chấp.

Internet và những hiểm họa khôn lường Xem thêm