Vì sao Hà Nội chưa hút được nhà đầu tư chiến lược như Samsung, Nvidia?

Điểm nghẽn về thủ tục hành chính, yêu cầu chưa rõ ràng khiến Hà Nội vẫn chưa hút được nhà đầu tư chiến lược lớn như Samsung, Nvidia.

4 tháng đầu năm nay, vốn đầu tư nước ngoài đăng ký mới tại Hà Nội chỉ đạt khoảng 815 triệu USD, giảm gần 45% so với cùng kỳ 2025, theo số liệu của Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính). Vì vậy, Hà Nội cũng rời Top 5 địa phương hút vốn FDI của cả nước. 4/5 địa phương thuộc nhóm này đều đón dòng vốn hàng tỷ USD, như Thái Nguyên (6 tỷ USD), TP HCM (3,9 tỷ USD), Nghệ An (2,2 tỷ USD), Bắc Ninh (1,4 tỷ USD).

Đây có thể là một nghịch lý bởi HĐND TP Hà Nội đã ban hành Nghị quyết 17 nhằm tập trung thu hút nhà đầu tư chiến lược từ tháng 7/2025. Thành phố đặt ra 6 lĩnh vực ưu tiên doanh nghiệp lớn đầu tư, trong đó có cơ sở hạ tầng giao thông như đường sắt đô thị, đô thị vệ tinh hay sản xuất chip bán dẫn, năng lượng sạch...

Tại báo cáo mới đây, Sở Tài chính Hà Nội cũng nhìn nhận thực tế trong 9 tháng từ khi Nghị quyết 17 có hiệu lực đến nay, thành phố "chưa thu hút được" nhà đầu tư chiến lược trong các lĩnh vực ưu tiên.

Theo Sở Tài chính, một số nguyên nhân khiến doanh nghiệp chưa đầu tư vào các lĩnh vực mà Hà Nội ưu tiên thu hút. Một trong số đó, theo đơn vị này, là thủ tục hành chính còn rườm rà, chưa tạo thuận lợi với nhà đầu tư chiến lược.

Cùng với đó, Sở cho biết các nhà đầu tư chiến lược như Samsung, Nvidia hay nhiều tập đoàn công nghệ lớn thường mong muốn cơ chế đàm phán trực tiếp. Bởi những doanh nghiệp này cần được chấp thuận chủ trương đầu tư và được duyệt là nhà đầu tư đồng thời.

"Luật Thủ đô 2024 đã phân quyền mạnh mẽ, nhưng quy trình chọn nhà đầu tư vẫn phải tuân thủ nghiêm ngặt các bước về đấu thầu hoặc chấp thuận nhà đầu tư", Sở giải thích và cho biết hiện quy định về đấu thầu để chọn doanh nghiệp thực hiện dự án đã được đơn giản hóa hơn.

Tỷ phú Jensen Huang, CEO Nvidia trong chuyến công tác tại Hà Nội cuối 2024. Ảnh: Hoàng Giang

Nhà quản lý cũng đánh giá điều kiện với nhà đầu tư chiến lược còn chưa rõ ràng, không còn phù hợp với quy định pháp luật hiện hành. Về các ngành, lĩnh vực ưu tiên hút nhà đầu tư, Sở cho rằng chưa đầy đủ so với yêu cầu phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới.

TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, cho rằng việc chưa thu hút được nhà đầu tư chiến lược sau 9 tháng "không phản ánh tiêu cực" về môi trường đầu tư của Thủ đô. Bởi thực tế, năm ngoái, Hà Nội vẫn thuộc top 5 thu hút vốn FDI cả nước, với vốn đăng ký khoảng 4,36 tỷ USD.

Chuyên gia này lý giải các dự án đầu tư chiến lược theo Luật Thủ đô cùng các quy định hiện nay đều là những công trình có quy mô rất lớn, cần nguồn vốn từ 25.000 tỷ đồng (tương đương khoảng 1 tỷ USD thời điểm xây dựng Luật Thủ đô 2024). Các dự án trên cũng yêu cầu khắt khe về mặt kỹ thuật, công nghệ, hàm lượng tri thức cao như khu công nghiệp công nghệ cao hay đường sắt đô thị...

Vì vậy, ông Bình nhận định các nhà đầu tư chiến lược cũng cần thời gian để chuẩn bị kỹ lưỡng, thảo luận với chính quyền. "Rất hiếm dự án quy mô vốn lớn, với hàm lượng công nghệ cao có thể triển khai trong 6-9 tháng. Vì vậy, chúng ta cần kiên nhẫn chờ đợi", ông nói.

Theo Giám đốc Economica Việt Nam, thời gian qua, nhiều nhà đầu tư đang âm thầm chuẩn bị và sẽ công bố những dự án mang tính chiến lược này vào thời điểm phù hợp.

Tại dự thảo đang tham vấn ý kiến của HĐND về nhà đầu tư chiến lược, TP Hà Nội đề xuất mở rộng lên 17 nhóm ngành, lĩnh vực, cũng như nới lỏng hơn các điều kiện cho doanh nghiệp. Việc này cũng giúp các quy định được đồng bộ với Luật Thủ đô sửa đổi sẽ có hiệu lực từ 1/7.

Về lĩnh vực hạ tầng và kinh tế mới, thành phố muốn bổ sung khu kinh tế tự do, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế hay hạ tầng thoát nước để giải quyết tình trạng úng ngập - một điểm nghẽn cần giải quyết cấp thiết của Hà Nội.

Trong lĩnh vực công nghệ, ngoài các ngành đã có như bán dẫn hay năng lượng sạch, Hà Nội đề xuất thu hút thêm nhà đầu tư chiến lược về trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ robot và tự động hóa, hàng không vũ trụ để phát triển không gian kinh tế tầm thấp và tầm cao.

Xã hội và công nghiệp văn hóa là lĩnh vực lần đầu được đề xuất để thu hút nhà đầu tư chiến lược ở Thủ đô. Trong đó, Hà Nội muốn doanh nghiệp lớn đầu tư các khu liên hợp thể thao, trung tâm công nghiệp văn hóa và các khu phức hợp giải trí nghỉ dưỡng đạt chuẩn tối thiểu 5 sao.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố đề nghị giảm bớt các điều kiện về kinh nghiệm đầu tư để tạo cơ hội cho các doanh nghiệp công nghệ mới hoặc các quỹ đầu tư có tiềm lực tài chính mạnh.

Đồng thời, Hà Nội cũng có thể không quy định cứng nhắc tiêu chí vốn điều lệ theo ngành, nghề. Thay vào đó, cơ quan quản lý dự kiến xác định trên quy mô dự án và khả năng huy động vốn thực tế. Doanh nghiệp có thể được miễn hoặc giảm tiền thuê đất, thuê mặt nước theo tính chất của từng dự án.

Tuy nhiên, để đảm bảo nhà đầu tư chiến lược gắn kết lâu dài, Hà Nội đề xuất bổ sung quy định về thời hạn giải ngân và cấm chuyển nhượng dự án trong thời gian này.

Ông Lê Duy Bình cũng khuyến nghị Thủ đô cần quy định rõ ràng hơn, hấp dẫn hơn về các ưu đãi dành cho nhà đầu tư. Song song với việc hoàn thiện các quy định pháp luật, chuyên gia này cho rằng Hà Nội cũng cần trú trọng tới công tác truyền thông, xúc tiến đầu tư.

Cụ thể, thành phố có thể chuẩn bị thông tin đầy đủ hơn hơn để nhà đầu tư nắm rõ khi tham gia các dự án này. Thay vì chờ đợi doanh nghiệp tìm đến, ông đề xuất chính quyền cũng có thể chủ động tiếp cận các nhà đầu tư chiến lược cả trong nước và quốc tế.

Hà Nội muốn đẩy mạnh thu hút nhà đầu tư lớn trong bối cảnh đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế đạt trên 11% mỗi năm, và GRDP bình quân đầu người khoảng 45.000 USD vào 2045.

Từ nay đến 2035, thành phố lên kế hoạch huy động vốn đầu tư toàn xã hội 14,5 triệu tỷ đồng, trong đó vốn đầu tư hạ tầng từ tư nhân khoảng 2,68 triệu tỷ. Giai đoạn 2036-2045, tổng vốn đầu tư lên mức 50,3 triệu tỷ đồng.

Anh Tú