Xạ trị ngực trái có ảnh hưởng đến tim, phổi không?

Tôi được chẩn đoán ung thư vú, khối u bên ngực trái, được chỉ định xạ trị. Phương pháp này có ảnh hưởng đến tim, phổi không, hạn chế tác động thế nào?

Trả lời:

Xạ trị là phương pháp sử dụng tia năng lượng cao để tiêu diệt tế bào ung thư. Với ung thư vú, xạ trị thường dùng sau phẫu thuật (bảo tồn, cắt bỏ tuyến vú, tái tạo...). Tuyến vú trái nằm trên tim, sát với bờ màng phổi trái. Xạ trị ở ngực trái tiềm ẩn nguy cơ phơi nhiễm bức xạ lên tim, màng phổi, phổi... dẫn đến các biến chứng muộn như bệnh mạch vành, viêm phổi. Nhiễm bức xạ vượt ngưỡng an toàn có thể gây xơ phổi, suy giảm chức năng hô hấp vĩnh viễn.

Với xạ trị cho người bệnh ung thư vú trái, bác sĩ thường sử dụng kỹ thuật xạ trị kiểm soát nhịp thở (DIBH). Khi người bệnh hít một hơi thật sâu, lồng ngực giãn nở đẩy tuyến vú ra phía trước, đẩy tim xuống dưới lùi về phía sau, tạo khoảng trống đưa tim và phần lớn mô phổi ra khỏi trường chiếu xạ. Sau đó, người bệnh nín thở khoảng 20 giây. Quá trình chiếu tia diễn ra trong 20 giây nín thở đó nhằm giảm liều bức xạ lên tim, màng phổi, phổi. Mỗi lần xạ trị, người bệnh phải hít sâu, nín thở vài lần.

Bác sĩ Lộc tư vấn cho khách hàng. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Trong suốt quá trình xạ trị, camera 3D quang học quét bề mặt lồng ngực người bệnh theo thời gian thực. Máy quét nhận diện hàng nghìn điểm tọa độ trên bề mặt da, đảm bảo biên độ hít thở sâu của người bệnh đạt đúng thể tích lồng ngực như lúc chụp cắt lớp mô phỏng. Nếu bệnh nhân mỏi, thở hắt ra hoặc cử động sai lệch chỉ 1-2 milimet, hệ thống sẽ tự động ngắt chùm tia xạ ngay lập tức, tránh rủi ro tia xạ chiếu nhầm vào tim do lỗi định vị hoặc sự xê dịch ngoài ý muốn của người bệnh. Kỹ thuật DIBH có thể giảm 50-70% liều bức xạ trung bình vào tim so với hít thở tự do.

Trong xạ trị ung thư vùng ngực, bụng như ung thư phổi, ung thư gan, các khối u có khả năng di chuyển theo chuyển động thở. Bác sĩ cũng dùng kỹ thuật DIBH để kiểm soát chuyển động khối u, đảm bảo điều trị trúng đích, an toàn.

Bạn nên chọn bệnh viện có hệ thống máy xạ trị gia tốc thực hiện được tất cả kỹ thuật xạ trị như điều biến liều (IMRT), điều biến thể tích cung quay (VMAT)... Hệ thống này có thể điều chỉnh hình dáng và cường độ của hàng nghìn chùm tia nhỏ trong suốt thời gian phát tia, giúp liều lượng tối đa được tập trung chính xác vào mô tuyến vú, đồng thời giảm liều ảnh hưởng đến mô lành xung quanh.

BS.CKI Nguyễn Huy Lộc
Khoa Xạ trị, Trung tâm Ung bướu
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM

Độc giả gửi câu hỏi về bệnh ung thư tại đây để bác sĩ giải đáp