Xây dựng Công đoàn vững mạnh toàn diện

Sáng 3-6, tại TP Hà Nội, Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam, nhiệm kỳ 2026-2031, chính thức khai mạc. Đây là sự kiện chính trị quan trọng của giai cấp công nhân (CN) và tổ chức Công đoàn Việt Nam, đánh dấu bước phát triển mới trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển với nhiều thời cơ và thách thức.

Hướng mạnh về cơ sở

Tại phiên làm việc thứ nhất, ông Ngọ Duy Hiểu - Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam - trình bày Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Tổng LĐLĐ Việt Nam khóa XIII trình đại hội. Báo cáo đánh giá toàn diện kết quả thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII Công đoàn Việt Nam giai đoạn 2023-2026, đồng thời xác định phương hướng, nhiệm vụ và các chỉ tiêu chủ yếu cho nhiệm kỳ mới.

Theo đó, hoạt động Công đoàn tiếp tục hướng mạnh về cơ sở, khơi dậy và phát huy sức sáng tạo, tinh thần cống hiến của đoàn viên, người lao động (NLĐ) trong thực hiện khát vọng phát triển đất nước. Đây cũng là nhiệm kỳ có ý nghĩa đặc biệt khi hướng tới kỷ niệm 100 năm thành lập Công đoàn Việt Nam. Đồng thời, góp phần thực hiện các mục tiêu chiến lược nhân dịp 100 năm thành lập Đảng và 100 năm thành lập nước.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được xác định là tiếp tục phát triển đoàn viên, hoàn thiện mô hình tổ chức và nâng cao chất lượng hoạt động Công đoàn. Bên cạnh đó, tổ chức Công đoàn sẽ tập trung thực hiện tốt vai trò đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, NLĐ; đẩy mạnh tuyên truyền, vận động CN - lao động đổi mới sáng tạo, tiên phong ứng dụng khoa học - công nghệ nhằm nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh.

Những mục tiêu đáng chú ý

Đại hội đề ra nhiều chỉ tiêu cụ thể. Đến hết nhiệm kỳ, toàn hệ thống phấn đấu phát triển thực tăng ít nhất 4 triệu đoàn viên; ít nhất 90% doanh nghiệp (DN) có từ 20 lao động trở lên thành lập tổ chức Công đoàn. Các cấp Công đoàn sẽ giới thiệu ít nhất 300.000 đoàn viên ưu tú cho Đảng xem xét, bồi dưỡng kết nạp.

Trong lĩnh vực quan hệ lao động, mục tiêu đặt ra là ít nhất 87% DN, đơn vị có Công đoàn được bao phủ bởi thỏa ước lao động tập thể; 85% tổ chức đối thoại tại nơi làm việc. Công đoàn cơ sở khu vực nhà nước và ít nhất 85% Công đoàn cơ sở ngoài khu vực nhà nước tham gia cùng người sử dụng lao động xây dựng, thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở.

Đáng chú ý, Công đoàn Việt Nam sẽ tham gia thúc đẩy để ít nhất 65% CN trong DN được học tập, nâng cao trình độ và kỹ năng nghề nghiệp. Phong trào lao động sáng tạo tiếp tục được đẩy mạnh với mục tiêu có ít nhất 2 triệu sáng kiến được ứng dụng trong sản xuất - kinh doanh và công tác; xét tặng tối thiểu 2.500 bằng lao động sáng tạo.

Các đại biểu dự Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam. Ảnh: HẢI NGUYỄN

Nhằm hiện thực hóa các mục tiêu trên, đại hội xác định 2 khâu đột phá gồm: nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Công đoàn, nhất là cán bộ chuyên trách và chủ tịch Công đoàn cơ sở; đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số trong hoạt động Công đoàn và sản xuất - kinh doanh.

Cùng với đó, Tổng LĐLĐ Việt Nam phát động phong trào thi đua mới "Lao động giỏi, năng suất cao, thu nhập tốt", kế thừa và phát triển từ phong trào "Lao động giỏi - Lao động sáng tạo".

Bảo vệ từ sớm, từ xa

Chiều cùng ngày, các đại biểu tham gia thảo luận tại 5 trung tâm chuyên đề nhằm đóng góp ý kiến vào Báo cáo chính trị, sửa đổi, bổ sung Điều lệ Công đoàn Việt Nam và các nhiệm vụ trọng tâm của nhiệm kỳ 2026-2031.

Tại Trung tâm thảo luận số 1, nhiều ý kiến tập trung vào vai trò của Công đoàn trong tham gia xây dựng chính sách, pháp luật; kinh nghiệm đối thoại, thương lượng tập thể; cũng như các giải pháp chăm lo, bảo vệ NLĐ trong bối cảnh mới.

Đại diện cho hơn 2,4 triệu đoàn viên và 7,2 triệu NLĐ tại TP HCM, ông Nguyễn Thành Đô - Giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp luật LĐLĐ TP HCM - trình bày tham luận với chủ đề: "Chủ động phòng ngừa tranh chấp lao động tập thể từ sớm, từ xa - Giải pháp cốt lõi xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ tại TP HCM trong tình hình mới".

Theo ông Đô, trong bối cảnh quan hệ lao động ngày càng phức tạp, tổ chức Công đoàn TP HCM đã chủ động đổi mới tư duy hoạt động. Một trong những kết quả nổi bật là các cấp Công đoàn thành phố chủ động thực hiện các thủ tục pháp lý, khởi kiện những DN cố tình chây ì, vi phạm nghĩa vụ đối với NLĐ theo quy định pháp luật và trên cơ sở được tập thể lao động ủy quyền.

Những vụ việc này không chỉ góp phần khôi phục quyền lợi chính đáng cho hàng ngàn CN và gia đình họ mà còn tạo hiệu ứng răn đe, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của người sử dụng lao động, qua đó hạn chế các vụ ngừng việc tập thể tự phát.

Từ thực tiễn hoạt động, LĐLĐ TP HCM đề xuất 5 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ NLĐ trong giai đoạn tới. Trước hết là tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức hoạt động; chuẩn hóa và nâng cao năng lực đại diện của đội ngũ cán bộ Công đoàn các cấp. Mọi hoạt động cần lấy NLĐ làm trung tâm, bảo đảm Công đoàn thực sự là chỗ dựa tin cậy và đủ năng lực bảo vệ quyền lợi đoàn viên trong tình hình mới.

Cùng với đó, tổ chức Công đoàn cần đa dạng hóa các mô hình tập hợp đoàn viên, phát huy lực lượng nòng cốt tại cơ sở, đồng thời gắn công tác phát triển đoàn viên với việc nâng cao phúc lợi thiết thực.

Một giải pháp quan trọng khác là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý đoàn viên và phát triển tổ chức, từng bước thu hẹp các "khoảng trắng" Công đoàn tại DN ngoài khu vực nhà nước.

LĐLĐ TP HCM cũng kiến nghị tiếp tục mở rộng "Chương trình phúc lợi đoàn viên", đầu tư các thiết chế Công đoàn phục vụ nhu cầu về nhà ở, chăm sóc sức khỏe, giáo dục và các dịch vụ thiết yếu. Theo đó, chăm lo tốt an sinh xã hội không chỉ là nhiệm vụ thường xuyên mà còn là giải pháp căn cơ để phòng ngừa tranh chấp lao động...