9,5 tỉ USD thay đổi diện mạo đô thị TP.HCM

Đây là cú hích cực mạnh tạo động lực tăng trưởng cho đầu tàu kinh tế cả nước những tháng cuối năm, đồng thời mở rộng không gian đô thị và cải thiện chất lượng sống của người dân TP.

Khởi công loạt tuyến đường được mong chờ nhất

UBND TP.HCM vừa chính thức ban hành quyết định phê duyệt dự án nâng cấp, mở rộng QL1 (đoạn từ Kinh Dương Vương đến ranh tỉnh Long An cũ). Tuyến đường hiện hữu chỉ rộng 20 - 25 m sẽ được đầu tư hơn 6.670 tỉ đồng để mở rộng gấp 3 lần, lên 60 m với 10 - 12 làn xe, xây thêm loạt cầu vượt, hầm chui hiện đại tại các nút giao Kinh Dương Vương, Bình Thuận nhằm giải quyết dứt điểm nạn kẹt xe kéo dài triệt hạ sức lưu thông cửa ngõ phía Tây Nam.

Quyết định được ban hành nhằm chuẩn bị sẵn sàng về thủ tục để QL1 có thể chính thức khởi công mở rộng vào ngày 2.9 tới đây. Đây cũng là 1 trong 4 dự án mở rộng cửa ngõ bằng hình thức BOT được trông chờ nhất của TP.HCM dịp Quốc khánh năm nay. Trong đó, cái tên có lẽ phải được nhắc tới đầu tiên chính là tuyến QL13 (đoạn từ cầu Bình Triệu đến ranh tỉnh Bình Dương cũ) với tổng vốn hơn 6.270 tỉ đồng. Công trình được người dân TP trông chờ suốt gần 3 thập niên để giải tỏa "chốt chặn" nghẽn mạch giao thương phía Đông Bắc, cuối cùng cũng chính thức được thực hiện.

Dự án cải tạo, chỉnh trang Bảo tàng Hồ Chí Minh - chi nhánh TP.HCM sẽ khánh thành dịp Quốc khánh năm nay

ẢNH: NHẬT THỊNH

Theo phương án được duyệt, đoạn tuyến QL13 dài gần 6 km này sẽ được mở rộng lộ giới từ 20 m hiện hữu lên 60 m với quy mô 10 làn xe, kết hợp xây dựng thêm cầu cạn dài 3,2 km đi ở giữa và hệ thống hầm chui tại các nút giao trọng điểm. Khi hoàn thành, dự án không chỉ giải tỏa hoàn toàn "nút cổ chai" cửa ngõ Đông Bắc đã kéo dài nhiều thập niên, mà còn kết nối đồng bộ với đoạn QL13 đã mở rộng phía P.Bình Dương, tối ưu hóa thời gian di chuyển, tạo mạch giao thương thông suốt kết nối TP.HCM với các tỉnh Đông Nam bộ và Tây nguyên, đồng thời đóng vai trò là trục hạ tầng chiến lược thúc đẩy thương mại, dịch vụ và chỉnh trang bộ mặt đô thị dọc tuyến.

Song song với các trục cửa ngõ, chiến dịch hạ tầng đợt Quốc khánh 2.9 này còn đánh dấu bước khởi động chiến lược của hai dự án thành phần trọng điểm thuộc tuyến đường Vành đai 4: đoạn từ ngã tư Tóc Tiên - Châu Pha đến cầu Châu Đức (hơn 4.770 tỉ đồng) và đoạn từ sông Sài Gòn đến kênh Thầy Cai bao gồm cầu Phú Thuận, cầu Thầy Cai (hơn 7.050 tỉ đồng). Chuỗi dự án không chỉ nhằm giải quyết triệt để tình trạng ùn tắc tại các cửa ngõ giao thoa mà còn siết chặt tính kết nối đồng bộ giữa mạng lưới đường cao tốc với hệ thống vành đai liên vùng. Việc đưa các mảnh ghép Vành đai 4 này vào vận hành sẽ hình thành hành lang vận tải liên hoàn, tạo thế chân kiềng hạ tầng vững chắc để đẩy nhanh tốc độ lưu thông hàng hóa và mở rộng không gian phát triển kinh tế cho toàn vùng đô thị TP.HCM.

Phối cảnh tuyến metro Thủ Thiêm - Long Thành, khởi công ngày 2.9 tới

ẢNH TẠO BỞI GEMINI

Là dự án đường sắt duy nhất, cũng là công trình có tổng mức đầu tư cao nhất, được mong chờ nhiều nhất trong danh mục các dự án giao thông sẽ khởi công chào mừng Quốc khánh 2026, chính là tuyến metro Thủ Thiêm - Long Thành. Dự án có tổng mức đầu tư khoảng 134.000 tỉ đồng, do Công ty CP Đầu tư địa ốc Đại Quang Minh thực hiện. Đây là tuyến metro đầu tiên đóng vai trò mạch máu giao thông chiến lược kết nối trực tiếp từ trung tâm TP.HCM tới sân bay quốc tế Long Thành đang chuẩn bị đưa vào khai thác chính thức vào tháng 12 tới.

Tuyến metro Thủ Thiêm - Long Thành có tổng chiều dài khoảng 47,7 km, đi qua 7 phường, xã thuộc TP.HCM và TP.Đồng Nai, được thiết kế quy mô 18 ga, gồm 2 ga ngầm và 16 ga trên cao. Công trình không chỉ giải quyết triệt để áp lực vận tải hành khách đường bộ đang quá tải trầm trọng giữa TP.HCM và TP.Đồng Nai mà còn mở ra nền tảng vận tải hiện đại, tạo khả năng tổ chức các đoàn tàu tốc hành hoặc liên thông chạy thẳng từ trung tâm Bến Thành - Thủ Thiêm, kết nối hai sân bay Tân Sơn Nhất và Long Thành với thời gian di chuyển rút ngắn chỉ còn khoảng 30 phút. Ngoài ra, việc sớm bấm nút khởi công công trình kỷ lục này tạo động lực đột phá hình thành hành lang kinh tế đô thị theo mô hình TOD dọc tuyến, tạo đòn bẩy kích hoạt toàn bộ không gian phát triển mới cho cả vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Quốc lộ 13 đoạn qua TP.HCM thường xuyên ùn tắc hàng chục năm nay

ẢNH: NHẬT THỊNH

Phối cảnh Quốc lộ 13 mở rộng, đoạn hầm chui tại nút Bình Lợi (Phạm Văn Đồng)

Nguồn: Sở Xây dựng TP.HCM

Tái thiết cuộc sống cho hàng vạn người dân

Nếu trong lĩnh vực giao thông, TP.HCM đang thúc đẩy kết nối liên vùng thì ở lĩnh vực hạ tầng, chiếm tỷ trọng lớn trong danh sách dự án khởi công, khánh thành dịp này là những công trình ảnh hưởng trực tiếp đến việc giải quyết nhu cầu an cư, cải thiện điều kiện sống của người dân và chỉnh trang bộ mặt đô thị.

Cụ thể, TP.HCM tập trung đẩy mạnh chuỗi 5 dự án nhà ở xã hội (NƠXH) với quy mô khoảng 10.000 căn hộ. Đây là nguồn cung quan trọng giúp công nhân, viên chức, người có thu nhập thấp sớm hiện thực hóa giấc mơ an cư. Bên cạnh đó, các dự án còn chú trọng phát triển quỹ nhà ở chuyển đổi sang phân khúc cho thuê, nhằm hỗ trợ trực tiếp cho nhóm đối tượng yếu thế chưa đủ tiềm lực tài chính mua nhà, tạo dựng nền tảng an sinh bền vững.

Mang ý nghĩa đặc biệt nhất là các dự án NƠXH gắn liền với chỉnh trang đô thị tại khu vực Chợ Gà - Gạo và khu Mả Lạng (Q.1 cũ). Nhiều năm qua, giữa lõi trung tâm sầm uất, hàng trăm hộ dân phải sống chen chúc trong những căn nhà, sạp gỗ chỉ vỏn vẹn 10 m², hạ tầng xuống cấp trầm trọng, điều kiện sinh hoạt rơi xuống dưới mức bình thường. Việc triển khai dự án đợt này không chỉ giải quyết triệt để các khu vực lụp xụp tồn tại lâu năm mà còn biến đổi hoàn toàn diện mạo đô thị trung tâm. Quan trọng hơn, dự án trả lại quyền lợi đất đai hợp pháp, đảm bảo cho người dân được tái định cư tại chỗ và tạo công ăn việc làm để họ yên tâm ổn định cuộc sống mới.

Một mô hình đáng chú ý khác là các dự án NƠXH tại xã Bà Điểm hay Lê Thành Tân Kiên. Đây là các dự án được triển khai trên quỹ đất do doanh nghiệp tự thương lượng mua lại, sau đó đầu tư hạ tầng bài bản.

Cùng chung mục tiêu cải thiện chất lượng đời sống người dân, đợt này TP.HCM và vùng lân cận cũng triển khai các dự án hạ tầng môi trường và văn hóa - xã hội quan trọng. Trong đó có Dự án cải thiện môi trường nước Bình Dương (7.211 tỉ đồng); Dự án cải tạo, chỉnh trang Bảo tàng Hồ Chí Minh - Chi nhánh TP.HCM (dự kiến khánh thành dịp 2.9 tới) với tổng mức đầu tư gần 69 tỉ đồng, góp phần nâng cao không gian sống và giá trị văn hóa cho cộng đồng.

TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường, đánh giá việc đồng loạt khởi công hàng loạt dự án hạ tầng và NƠXH mang lại tác động mang tính chiến lược, đóng vai trò như một động cơ mạnh mẽ đẩy nhanh tốc độ phục hồi kinh tế và nâng cao chất lượng an sinh. Việc cung ứng ngay hàng chục nghìn căn hộ cho người thu nhập thấp không chỉ giải quyết trực tiếp bài toán chỗ ở mà còn giúp "hồi sinh" các khu vực quy hoạch kéo dài, giải tỏa những dự án "treo" qua nhiều năm.

Đồng quan điểm, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA), nhận định việc chính quyền TP.HCM lựa chọn danh mục đầu tư đợt này thể hiện rõ tư duy có trọng tâm, trọng điểm. Chuỗi dự án NƠXH quy mô 10.000 căn chính là nguồn cung then chốt giúp TP hoàn thành chỉ tiêu phát triển NƠXH được giao đến năm 2030, đặc biệt là các mục tiêu cụ thể đến năm 2027.

Đặc biệt đối với khu vực Chợ Gà - Gạo và Mả Lạng, ông Lê Hoàng Châu nhấn mạnh: Tại khu vực này, nhiều căn nhà, sạp có diện tích chỉ khoảng 10 m² đã trở thành nơi ở của hàng trăm hộ dân, hay khu Mả Lạng với những căn nhà diện tích chật chội, hạ tầng xuống cấp nhưng bên trong đó là nơi sinh sống của nhiều thế hệ. Sau nhiều năm trăn trở và tìm hướng đi, đến nay TP mới lựa chọn được nhà đầu tư có tâm, có tầm là Công ty Khang Điền làm với mục tiêu ổn định cuộc sống, chỉnh trang đô thị mà không vì mục tiêu kinh doanh.

"Khi dự án được triển khai sẽ không chỉ cải thiện diện mạo đô thị mà quan trọng hơn là giúp người dân đang sinh sống tại đây có điều kiện ở tốt hơn, từng bước thay đổi cuộc sống khi họ được tái định cư tại chỗ và được tạo công ăn việc làm để ổn định cuộc sống mới", ông Lê Hoàng Châu nói.

Đối với các dự án như NƠXH Bà Điểm hay Lê Thành Tân Kiên, Chủ tịch HoREA cho rằng những mô hình doanh nghiệp tự chủ động quỹ đất cho thấy nếu có cơ chế phù hợp, nguồn cung NƠXH sẽ được đẩy nhanh hơn rất nhiều để giải quyết bài toán an cư thực tế.