AI vào bệnh viện, bác sĩ có 'đồng nghiệp số'

Bệnh viện Ung bướu TP.HCM đã lập kế hoạch xạ trị ung thư bằng AI, đây là bước tiến vượt bậc giúp nâng cao hiệu quả điều trị, ít ảnh hưởng đến cơ quan lành của người bệnh - Ảnh: DUYÊN PHAN

Tham gia vào mạng lưới HealthAI, Việt Nam tiếp cận các bộ công cụ quản trị trí tuệ nhân tạo (AI) y tế theo chuẩn quốc tế, kết nối với Mạng lưới Quản lý toàn cầu (GRN) và tham gia Cộng đồng thực hành (CoP) để chia sẻ tri thức, dữ liệu nghiên cứu.

Hàng loạt giải pháp AI thiết yếu

Theo ông Nguyễn Trường Nam - Phó giám đốc Trung tâm Thông tin y tế quốc gia (Bộ Y tế), mạng lưới toàn cầu của HealthAI đóng vai trò thử nghiệm chính sách AI trong môi trường sandbox (là không gian kỹ thuật số cô lập, an toàn và được kiểm soát chặt chẽ được dùng để chạy thử nghiệm các chương trình, phần mềm...), từng bước xóa bỏ "ngăn cách dữ liệu" thông qua các chuẩn liên thông quốc tế, đồng thời kết nối hạ tầng tính toán hiệu năng cao từ các đối tác công nghệ lớn.

"Trong năm 2026, mạng lưới sẽ tập trung triển khai tại 3.321 trạm y tế xã, phường trên cả nước. Hàng loạt giải pháp AI thiết yếu dự kiến được đưa vào ứng dụng như tầm soát lao, tim mạch; tư vấn dinh dưỡng cộng đồng; hỗ trợ chẩn đoán các tình trạng nặng như suy thận cấp, suy hô hấp; cùng các trợ lý ảo giúp nhân viên y tế tuyến cơ sở quản trị và vận hành hiệu quả hơn", ông Nam nói.

Hiện nhiều bệnh viện, trạm y tế trên cả nước đã đưa AI vào hỗ trợ công tác điều trị. Nền tảng AI hỗ trợ sàng lọc và phân loại nguy cơ bệnh ngay từ những phút đầu bệnh nhân đến trạm y tế. Công nghệ này đặc biệt hữu ích trong đánh giá sớm các trường hợp đau ngực, nhóm bệnh liên quan đến tim mạch - đây vốn là vấn đề tiềm ẩn nguy cơ tử vong cao nếu phát hiện và xử trí chậm.

Ứng dụng AI để chẩn đoán ung thư

Mới đây, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) đã thí điểm sử dụng ứng dụng AI trong chẩn đoán sớm ung thư phổi. Đây được đánh giá là một bước tiến vượt bậc của y học Việt Nam.

Theo ông Đào Xuân Cơ - Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, ung thư phổi là một trong những bệnh lý ác tính nguy hiểm nhất với tỉ lệ tử vong cao. Việc phát hiện sớm có thể giúp tăng cơ hội điều trị thành công, nhưng trên thực tế bệnh thường được chẩn đoán muộn do triệu chứng mờ nhạt.

Các phương pháp hiện nay như chụp CT lồng ngực, nội soi phế quản hay xét nghiệm mô bệnh học đều đóng vai trò quan trọng, song vẫn phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm của bác sĩ và có nguy cơ bỏ sót tổn thương.

Xuất phát từ thực tiễn đó, Bệnh viện Bạch Mai đã phối hợp với Trường đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội) tiên phong phát triển phần mềm AI hỗ trợ chẩn đoán ung thư phổi.

"Điểm đặc biệt của phần mềm này là khả năng phân tích đồng thời cả ba loại hình ảnh chính: Trên ảnh CT lồng ngực, phần mềm tự động phát hiện các nốt bất thường, vùng nghi ngờ ung thư, giúp bác sĩ định hướng nhanh hơn trong quá trình đọc phim.

Trên ảnh nội soi phế quản, hệ thống nhận diện tổn thương trong lòng phế quản, kể cả ở những vị trí khó quan sát, đồng thời gợi ý vị trí cần sinh thiết.

Trên ảnh mô bệnh học, phần mềm hỗ trợ phân loại tế bào, giúp xác định loại ung thư phổi (như ung thư biểu mô tuyến, biểu mô vảy...) với độ chính xác cao", ông Cơ chỉ rõ.

Kết quả nghiên cứu và thử nghiệm cho thấy phần mềm hoạt động hiệu quả, giúp bác sĩ phát hiện tổn thương nhanh hơn, chính xác hơn và giảm bớt gánh nặng công việc. Đây cũng là lần đầu tiên tại Việt Nam, một bệnh viện phát triển ứng dụng AI đồng bộ trên cả ba loại hình ảnh chẩn đoán ung thư phổi.

Sáng kiến này không chỉ mang giá trị khoa học mà còn rất thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng chẩn đoán và hỗ trợ đắc lực cho đội ngũ y tế, đặc biệt ở tuyến cơ sở. Thành công bước đầu mở ra triển vọng lớn cho việc ứng dụng AI trong chẩn đoán và điều trị ung thư tại Việt Nam.

PGS Đào Xuân Cơ giới thiệu với Tổng Bí thư Tô Lâm, Thủ tướng Phạm Minh Chính và lãnh đạo Đảng, Nhà nước về thành tựu chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong khám chữa bệnh đang triển khai tại Bệnh viện Bạch Mai - Ảnh: BVCC

Hướng tới sử dụng AI y tế có trách nhiệm

Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức chia sẻ ứng dụng AI trong y tế là xu hướng tất yếu trong giai đoạn chuyển đổi số hiện nay. Thực tế cho thấy AI đã và đang được triển khai ngày càng sâu rộng, đặc biệt trong hỗ trợ chẩn đoán hình ảnh, tối ưu hóa phác đồ điều trị và nâng cao hiệu quả quản lý bệnh viện.

Một số bệnh viện tuyến trung ương đã ứng dụng AI hỗ trợ đọc phim X-quang, CT, MRI, giúp phát hiện sớm tổn thương và hỗ trợ bác sĩ ra quyết định nhanh hơn. AI cũng được sử dụng trong cá nhân hóa phác đồ điều trị ung thư, quản lý bệnh án điện tử, giảm tải thủ tục hành chính và tối ưu hóa vận hành bệnh viện.

Hiện đã có 130 cơ sở khám chữa bệnh triển khai bệnh án điện tử hoàn toàn, không sử dụng bệnh án giấy; hầu hết triển khai thanh toán không dùng tiền mặt.

"Để AI thực sự phát huy được tiềm năng trong y tế, cần phải giải quyết các thách thức liên quan đến bảo mật dữ liệu, tính minh bạch, và trách nhiệm pháp lý. Đồng thời, các hệ thống y tế cũng cần phải đầu tư vào việc nâng cao cơ sở hạ tầng công nghệ và đào tạo nhân lực, nhằm đảm bảo rằng AI có thể được triển khai một cách hiệu quả và bền vững.

Cuối cùng, AI sẽ không thay thế hoàn toàn vai trò của bác sĩ và chuyên gia y tế nhưng sẽ trở thành một công cụ hỗ trợ mạnh mẽ, giúp tăng cường khả năng chẩn đoán và điều trị, từ đó nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe của người dân", ông Thức nhấn mạnh.

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế, để AI thực sự trở thành công cụ hỗ trợ hiệu quả, Bộ Y tế xác định phải song hành giữa đổi mới công nghệ và hoàn thiện hành lang pháp lý. Ngành y tế sẽ tập trung xây dựng các quy định về kiểm định, cấp phép và giám sát chất lượng AI trong khám chữa bệnh; tăng cường bảo vệ dữ liệu người bệnh; đồng thời xây dựng hướng dẫn đạo đức khi sử dụng AI trong y tế.

Về chiến lược dài hạn, Bộ Y tế đang triển khai kế hoạch hành động thực hiện nghị quyết 57 của Bộ Chính trị với lộ trình ba giai đoạn từ 2025 đến 2045. Trong đó, giai đoạn 2026 - 2030 sẽ tập trung ứng dụng mạnh mẽ các thành tựu của Cách mạng công nghiệp 4.0 như AI, công nghệ số, 3D, tế bào gốc vào nghiên cứu và khám chữa bệnh; hướng tới mục tiêu y tế thông minh, y học chính xác và chăm sóc sức khỏe toàn dân.

Dữ liệu: D.Liễu - Đồ họa: TUẤN ANH

AI - "trợ thủ" đắc lực của bác sĩ TP.HCM

Tại TP.HCM, trí tuệ nhân tạo (AI) không còn là khái niệm tương lai mà đã hiện diện sâu rộng trong từng mắt xích của hệ thống y tế TP - từ phòng khám, bệnh viện đến khâu quản lý, điều hành và xử lý phản ánh của người dân.

Công nghệ này đang tái định hình cách ngành y tế vận hành như tinh gọn quy trình, giảm áp lực cho bác sĩ và chuẩn hóa chất lượng chuyên môn. Đặc biệt, AI cho phép phân tích dữ liệu chuyên sâu, hỗ trợ cá thể hóa phác đồ điều trị cho từng bệnh nhân, nâng cao độ chính xác trong chẩn đoán và tối ưu hóa hiệu quả chữa trị.

“AI robot tiếp tân” với nhiệm vụ hướng dẫn, chỉ đường, cung cấp thông tin cho người bệnh tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định - Ảnh: BVCC

TP.HCM đưa AI vào hoạt động mạnh mẽ

Hàng loạt bệnh viện tại TP.HCM đã phát triển và ứng dụng AI vào các khâu từ đăng ký khám bệnh đến phân tích hình ảnh xét nghiệm, chẩn đoán và lập kế hoạch điều trị, theo dõi tình trạng bệnh nhân, thậm chí là phẫu thuật bằng robot trong điều trị bệnh lý ung thư nặng.

Trong đăng ký khám chữa bệnh, nhiều bệnh viện lắp đặt hệ thống ki ốt y tế thông minh đăng ký khám bệnh và xác thực bằng nhận diện khuôn mặt hoặc QR code, giúp bệnh nhân đăng ký khám chỉ trong vài giây thay vì xếp hàng dài ở quầy thủ công. Bên cạnh đó là hệ thống đặt lịch khám trực tuyến và lấy số thứ tự điện tử giúp bệnh nhân tiết kiệm thời gian khi đến khám, hạn chế chờ đợi quá lâu.

Đối với lĩnh vực điều trị, hàng loạt ứng dụng AI tại các bệnh viện đa khoa, chuyên khoa khác nhau trên địa bàn TP cho thấy AI đã thật sự tạo thêm nhiều giá trị tích cực. Cụ thể như phẫu thuật bằng robot tại Bệnh viện Bình Dân, ứng dụng robot trong sinh thiết xương ở các vị trí khó tiếp cận tại Bệnh viện Quân y 175.

Ứng dụng AI trong chẩn đoán hình ảnh (X-quang, CT-Scanner, MRI) tại nhiều bệnh viện không chỉ cải tiến đáng kể chất lượng và tốc độ chụp mà còn giúp phát hiện các dấu hiệu bệnh sớm; ứng dụng AI trong lập kế hoạch xạ trị của Bệnh viện Ung bướu TP.HCM đã mang lại độ chính xác cao và giảm thời gian điều trị (RayStation)...

Ảnh: Cục thông tin khoa học và công nghệ quốc gia, Bộ Khoa học và công nghệ

Hàng loạt tiện ích công nghệ

Ngành y tế TP cũng đã triển khai hàng loạt tiện ích công nghệ nhằm giúp người dân tiếp cận dịch vụ y tế thuận tiện, nhanh chóng và an toàn hơn. Cổng tra cứu thông tin hành nghề y dược giúp người dân dễ dàng tìm kiếm cơ sở khám chữa bệnh phù hợp theo chuyên khoa, loại hình, chất lượng và chi phí.

Hệ thống ki ốt khảo sát ý kiến không hài lòng của người bệnh được lắp đặt tại 53 bệnh viện công lập, giúp Sở Y tế kịp thời tiếp nhận phản ánh của người dân, từ đó cải thiện chất lượng phục vụ. Ứng dụng "Y tế trực tuyến" cho phép người dân phản ánh vi phạm của cơ sở khám chữa bệnh trực tiếp đến Thanh tra Sở Y tế.

Ngành y tế TP.HCM đặt mục tiêu đến năm 2030 TP sẽ đạt tỉ lệ 95% người dân có hồ sơ sức khỏe điện tử, 100% văn bản và hồ sơ công việc trong ngành được xử lý hoàn toàn trên môi trường điện tử, 80% hoạt động thanh toán trực tuyến trong giải quyết thủ tục hành chính và dịch vụ công, đồng thời cắt giảm ít nhất 50% thủ tục hành chính nội bộ giữa các cơ quan nhà nước.