Bất ngờ mưa lớn kéo dài giữa mùa khô Nam bộ, vì sao?

Nhiều nơi mưa lớn hiếm thấy

Sáng ngày vía Thần tài mùng 10 tháng giêng (ngày 26.2), người dân TP.HCM và Nam bộ bất ngờ khi mây đen dày đặc, trời mưa từ sáng sớm, âm u kéo dài suốt cả ngày chẳng khác nào như đang mùa mưa. Đến ngày 27.2, mưa giảm nhưng mây đen vẫn xuất hiện thường xuyên, trời cứ ầng ậc nước, cảm giác mưa có thể xuất hiện bất cứ lúc nào. Mưa giải nhiệt cái oi bức kéo dài trong những ngày tết nhưng cũng gây ra nhiều bất lợi trong sinh hoạt và sản xuất đặc biệt là lĩnh vực nông nghiệp.

Mưa trái mùa với lượng lớn và kéo dài nhiều ngày qua trên khu vực Nam bộ

ẢNH: CHÍ NHÂN

Anh Nguyễn Văn Hùng (ở P.Minh Phụng) nói: Từ sáng sớm tới đêm mưa 4 - 5 đợt, đặc biệt là giữa trưa mưa rất to. "Mới mấy ngày trước vẫn còn nắng nóng nhưng lại bất chợt mưa như giữa mùa mưa, không hiểu vì sao thời tiết ngày càng thất thường đến vậy? Mưa khiến nhiệt độ giảm nhưng độ ẩm trong không khí gia tăng và bầu trời lại ngầu đục suốt cả ngày vì ô nhiễm không khí gia tăng", anh Hùng nhận xét.

Mưa lớn khiến nhiều vườn cà phê đang trổ bông cũng bị ảnh hưởng. Đặc biệt hơn là tại các tỉnh miền Đông, không ít nhà vườn trồng sầu riêng khổ sở vì mưa lớn giữa mùa khô. Anh Trần Thanh Hậu (ở Long Khánh, Đồng Nai) cho hay vườn sầu riêng của mình đang trổ bông lại gặp mưa giông bất thường nên khả năng tỷ lệ đậu trái giảm mạnh, ảnh hưởng lớn đến năng suất sắp tới. Mấy hôm nay anh phải "cầu cứu" khắp nơi tìm xem có biện pháp nào khắc phục sự cố bất ngờ này nhằm giảm thiểu thiệt hại xuống mức thấp nhất có thể. "Thời tiết ngày càng bất thường khiến nghề nông ngày càng đối mặt với nhiều rủi ro và thách thức", anh Hậu than thở.

Theo Cục Khí tượng thủy văn (Bộ NN-MT), trong ngày 26.2 nhiều nơi mưa lớn với lượng mưa cao như: Hòa Hiệp (Tây Ninh) 92 mm, Tân Hưng (Cà Mau) 51 mm, Đắk Buk So (Lâm Đồng) 47,8 mm, Long Sơn (TP.HCM) 36 mm. Đến đêm 26 và rạng sáng 27.2, nhiều nơi tiếp tục xuất hiện mưa rất to, lượng mưa trên 50 mm như: Bạc Liêu (Cà Mau) 127 mm, Lương Nghĩa (TP.Cần Thơ) 64 mm, Vĩnh Thuận (An Giang) 58,2 mm. Mưa lớn vẫn tiếp tục được ghi nhận trong ngày 27.2, ở Hiệp Hưng (TP.Cần Thơ) 130 mm, Hiệp Thành (Cà Mau) 84,8 mm...

Th.S Lê Thị Xuân Lan, chuyên gia khí tượng thủy văn, giải thích: Thường mưa trái mùa do các nhiễu động thời tiết kết hợp với không khí lạnh ở phía bắc về và phổ biến xuất hiện vào chiều tối. Mấy ngày gần đây mưa xuất hiện cả ngày và thậm chí nhiều nơi ghi nhận mưa to đến rất to, nguyên nhân do rãnh áp thấp xích đạo có trục 4 - 6 độ vĩ bắc kết hợp với nhiễu động trong đới gió đông trên cao. Vào thời điểm này các năm trước, rãnh thấp ở gần đường xích đạo nhưng vừa qua nó dịch chuyển lên phía bắc bán cầu và gần với Nam bộ hơn. Sự xuất hiện của nó vào giai đoạn này trên khu vực Nam bộ cũng là điều khá bất thường của thời tiết. Đây cũng có thể được xem là biểu hiện của sự biến đổi khí hậu đang diễn ra nhiều năm qua. Vào mùa mưa, khi rãnh thấp này vắt ngang Nam bộ cũng gây ra các đợt mưa lớn kéo dài. "Hiện các nhiễu động đang yếu đi nên mưa sẽ giảm trong 2 ngày cuối tuần về cả lượng và diện; cục bộ vài nơi có mưa vừa. Tuần sau, thời tiết TP.HCM nắng nóng trở lại với mức nhiệt cao nhất ngày phổ biến từ 33 - 34 độ C đến cuối tuần lại xuất hiện mưa trái mùa do không khí lạnh khuếch tán xuống phía nam tạo nên các nhiễu động gió đông", bà Lan dự báo.

Mùa nắng nóng ở Nam bộ năm nay ra sao?

Hiện tại, ENSO đang trong trạng thái La Nina với chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển khu vực trung tâm Thái Bình Dương trong tuần đầu tháng 2.2026 ở mức -0,9 độ C. Dự báo, trong khoảng 3 tháng tới, hiện tượng ENSO có khả năng chuyển dần sang trạng thái trung tính với xác suất khoảng từ 80 - 90%. Từ tháng 6 - 8.2026, hiện tượng ENSO có khả năng duy trì trạng thái trung tính với xác suất trong khoảng từ 55 - 65% và sau đó có khả năng chuyển dần sang pha nóng El Nino.

Nhiều người dân TP.HCM ra đường vào ngày 26.2 với cảm giác chẳng khác gì đang trong mùa mưa

ẢNH: CHÍ NHÂN

Dự báo, trong tháng 3 không khí lạnh vẫn còn hoạt động nhưng yếu hơn trung bình nhiều năm, chỉ ảnh hưởng đến khu vực vùng núi Bắc bộ với các đợt rét ngắn ngày. Trong khi đó, khu vực đông Bắc bộ và bắc Trung bộ vẫn còn xuất hiện một vài đợt mưa nhỏ, mưa phùn.

Khu vực Tây nguyên và Nam bộ mưa trái mùa vẫn xuất hiện rải rác trong tháng 3, đến tháng 4 có khả năng xuất hiện mưa chuyển mùa. Do vậy, khả năng ở Nam bộ năm nay nắng nóng không quá gay gắt. Trong tháng 3, nắng nóng xuất hiện diện rộng ở Đông Nam bộ và từ tháng 4 nắng nóng mở rộng ra khu vực Tây nguyên.

Từ đầu tháng 4, nắng nóng cũng bắt đầu xuất hiện ở khu vực tây Bắc bộ và từ Thanh Hóa đến Huế. Giai đoạn nửa cuối tháng 4, nắng nóng xuất hiện diện rộng tại Bắc bộ và Trung bộ. Từ tháng 6 - 8, nắng nóng tiếp tục mở rộng và gia tăng cường độ tại Bắc bộ và Trung bộ.

Các chuyên gia khuyến cáo, trong bối cảnh biến đổi khí hậu, thời tiết ngày càng diễn biến phức tạp với nhiều hình thái nguy hiểm, cực đoan như nắng nóng, mưa lớn trong thời gian ngắn, lũ quét, sạt lở đất… Do đó, mọi người cần thường xuyên cập nhật thông tin dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn hạn ngắn để kịp thời điều chỉnh các kế hoạch sản xuất, phương án ứng phó phù hợp, đặc biệt là phương án vận hành hồ chứa phù hợp, bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du, cùng với đó đảm bảo an toàn cho các hoạt động sản xuất và dân sinh.