Trong điều kiện giao thông đô thị đông đúc, việc người lái phải giảm tốc hoặc phanh để tránh tình huống bất ngờ là khó tránh khỏi. Một cú đạp phanh gấp trong trường hợp cần thiết không gây hại cho ô tô, bởi hệ thống phanh vốn được thiết kế để chịu những tình huống như vậy.
Vấn đề nằm ở thói quen lái xe liên tục tăng tốc, sau đó đạp phanh mạnh dù phía trước vẫn còn đủ khoảng trống. Tình trạng này nếu lặp lại thường xuyên không chỉ khiến người ngồi trên xe cảm thấy khó chịu mà còn làm gia tăng mức độ hao mòn của hệ thống phanh, lốp và các chi tiết liên quan.

Việc bám quá sát xe phía trước rồi liên tục phanh để duy trì khoảng cách là một kiểu lái xe thiếu chủ động
Ảnh: Hoàng Cường
Đặc biệt, việc bám quá sát xe phía trước rồi liên tục phanh để duy trì khoảng cách là một kiểu lái xe thiếu chủ động. Người lái nên duy trì khoảng cách an toàn để có thể giảm tốc từ từ thay vì chờ đến khi khoảng cách quá ngắn mới đạp phanh.
Má phanh bị mòn nhanh hơn bình thường
Má phanh là bộ phận trực tiếp tạo ma sát với đĩa hoặc tang trống để giúp ô tô giảm tốc. Do đó, đây cũng là chi tiết chịu hao mòn tự nhiên trong quá trình sử dụng. Khi người lái thường xuyên phanh gấp, má phanh phải tạo lực ma sát lớn trong thời gian ngắn. Tần suất phanh càng cao, tốc độ mòn của má phanh càng nhanh. Với những xe thường xuyên di chuyển trong đô thị đông đúc, tình trạng này càng dễ xảy ra do phải giảm tốc liên tục.
Khi má phanh mòn quá mức, hiệu quả phanh có thể giảm, quãng đường phanh tăng và trong một số trường hợp có thể xuất hiện tiếng kêu hoặc cảm giác bất thường khi đạp phanh. Vì vậy, thay má phanh đúng thời điểm và kiểm tra hệ thống phanh định kỳ là điều người sử dụng ô tô không nên bỏ qua.

Khi người lái thường xuyên phanh gấp, má phanh phải tạo lực ma sát lớn trong thời gian ngắn
Ảnh: Hoàng Cường
Đĩa phanh phải chịu nhiệt độ cao hơn
Không chỉ má phanh, đĩa phanh cũng chịu ảnh hưởng khi tài xế có thói quen phanh gấp thường xuyên. Mỗi lần phanh, ma sát giữa má phanh và đĩa phanh biến động năng của xe thành nhiệt năng. Khi xe liên tục tăng tốc rồi giảm tốc bằng những cú phanh mạnh, lượng nhiệt sinh ra nhiều hơn và hệ thống phanh khó có đủ thời gian để tản nhiệt.
Nhiệt độ quá cao lặp đi lặp lại có thể làm tăng tốc độ xuống cấp của các chi tiết phanh. Trong trường hợp hệ thống phanh bị quá nhiệt nghiêm trọng, hiệu quả phanh còn có thể suy giảm tạm thời. Do đó, thay vì tăng tốc mạnh rồi phanh gấp, người lái nên quan sát từ xa, chủ động nhả chân ga và để xe giảm tốc tự nhiên trước khi sử dụng phanh khi cần thiết.

Không chỉ má phanh, đĩa phanh cũng chịu ảnh hưởng khi tài xế có thói quen phanh gấp thường xuyên
Ảnh: Hoàng Cường
Lốp ô tô mòn nhanh hơn
Không ít người cho rằng phanh chỉ ảnh hưởng đến hệ thống phanh mà bỏ qua tác động đối với lốp xe. Trên thực tế, những cú phanh gấp có thể làm tăng lực tác động giữa lốp và mặt đường.
Nếu thường xuyên phanh mạnh, đặc biệt khi bánh xe gần hoặc rơi vào trạng thái trượt, bề mặt lốp có thể bị mài mòn nhanh hơn. Lốp không chỉ hao mòn nhanh mà còn có nguy cơ xuất hiện tình trạng mòn không đều nếu xe thường xuyên vận hành với thao tác tăng tốc, phanh đột ngột.

Nếu thường xuyên phanh mạnh, đặc biệt khi bánh xe gần hoặc rơi vào trạng thái trượt, bề mặt lốp có thể bị mài mòn nhanh hơn
Ảnh: Hoàng Cường
Vì vậy, bên cạnh kiểm tra má phanh và đĩa phanh, chủ xe cũng nên thường xuyên kiểm tra áp suất lốp, độ sâu gai lốp và tình trạng mòn của từng bánh.
Tăng tốc rồi phanh liên tục gây lãng phí nhiên liệu, điện năng
Một tác động dễ nhận thấy khác của thói quen này là làm tăng mức tiêu hao nhiên liệu trên xe động cơ đốt trong. Khi xe tăng tốc, động cơ phải sử dụng thêm năng lượng để đưa chiếc xe lên tốc độ cao. Nếu ngay sau đó người lái phanh, phần lớn năng lượng vừa tạo ra sẽ bị chuyển thành nhiệt tại hệ thống phanh.

Thói quen đạp phanh gấp cũng làm tăng mức tiêu hao nhiên liệu trên xe động cơ đốt trong
Ảnh: Hoàng Cường
Với ô tô điện, tình trạng này cũng làm tiêu hao năng lượng không cần thiết, dù nhiều mẫu xe có hệ thống phanh tái sinh giúp thu hồi một phần năng lượng khi giảm tốc. Nói cách khác, tăng tốc rồi phanh liên tục là cách vận hành kém hiệu quả hơn so với duy trì tốc độ ổn định và chủ động giảm tốc bằng cách nhả chân ga khi điều kiện giao thông cho phép.
Làm sao để hạn chế phanh gấp khi lái ô tô?
Để hạn chế phanh gấp và giảm hao mòn xe, người lái nên tập trung quan sát diễn biến giao thông ở xa thay vì chỉ chú ý chiếc xe ngay phía trước. Khi phát hiện dòng xe đang giảm tốc, có đèn đỏ hoặc chướng ngại vật, hãy chủ động nhả chân ga sớm.
Bên cạnh đó, duy trì khoảng cách an toàn cũng giúp người lái có thêm thời gian xử lý và giảm nhu cầu đạp phanh đột ngột. Khi di chuyển trong phố, nên tăng tốc vừa phải, giữ tốc độ ổn định và tránh kiểu lái "ga mạnh, phanh gấp". Trong những tình huống bắt buộc phải phanh khẩn cấp, người lái vẫn cần đạp phanh dứt khoát để đảm bảo an toàn. Mục tiêu không phải là hạn chế sử dụng phanh bằng mọi giá, mà là tránh những lần phanh gấp không cần thiết.
Một phong cách lái xe chủ động, dự đoán tốt tình huống và duy trì khoảng cách hợp lý không chỉ giúp giảm mòn má phanh, đĩa phanh và lốp ô tô, mà còn góp phần tiết kiệm nhiên liệu, điện năng và mang lại cảm giác vận hành êm ái, an toàn hơn.

56 minutes ago
3







