Điểm yếu khiến Vòm Sắt dễ tổn thương trước drone Hezbollah

Tổ hợp Vòm Sắt của Israel được thiết kế để chặn mục tiêu có quỹ đạo bay ổn định, nên khó đối phó drone FPV mà Hezbollah sử dụng.

Nhóm vũ trang Hezbollah ở Lebanon hôm 21/5 công bố video cuộc tập kích nhằm vào trận địa phòng không Iron Dome (Vòm Sắt) gần khu dân cư Shomera, miền bắc Israel, trước đó 3 ngày. Trong video, thiết bị bay không người lái góc nhìn thứ nhất (drone FPV) vượt quãng đường tương đối xa, tiếp cận khu vực mục tiêu rồi lao vào bệ phóng đã nạp đạn.

Đây là lần thứ ba Hezbollah công bố bằng chứng về đòn tập kích bằng drone FPV nhằm vào trận địa Vòm Sắt của Israel trong vòng 2 tuần qua. Sự việc nghiêm trọng nhất xảy ra hồi đầu tháng, khi Hezbollah tập kích một bệ phóng trực chiến và sau đó nhắm mục tiêu vào binh sĩ Israel đang thay thế khí tài hư hỏng.

Trong các video, không có dấu hiệu nào cho thấy hệ thống Vòm Sắt của Israel khai hỏa đánh chặn mục tiêu để tự bảo vệ.

Trung tâm Nghiên cứu và Giáo dục Alma, viện nghiên cứu của Israel chuyên tập trung vào thách thức an ninh ở phía bắc đất nước, hồi tháng 9/2024 từng cảnh báo mối đe dọa từ drone FPV của Hezbollah.

Trong báo cáo công bố gần đây, Trung tâm Alma nhận định các loại drone, đặc biệt là thiết bị điều khiển bằng cáp quang, đang trở thành vũ khí chủ lực được Hezbollah dùng để tấn công lực lượng Israel. "Hezbollah đang nhanh chóng chuyển đổi sang drone FPV. Họ trước đây chủ yếu sử dụng rocket và máy bay không người lái (UAV) cánh bằng", tài liệu có đoạn.

Vòm Sắt thuộc lớp trong cùng trong hệ thống phòng không đa tầng của Israel, chuyên bắn hạ mục tiêu tốc độ chậm, có quỹ đạo dễ đoán như rocket, đạn cối và UAV tầm thấp. Nhà sản xuất tuyên bố hệ thống có tỷ lệ đánh chặn thành công lên đến 90%.

Phần lớn rocket và UAV Hezbollah đều bị Vòm Sắt đánh chặn. Ngoài ra, vũ khí laser mà Israel mới triển khai ở biên giới phía bắc và phần còn lại của lưới phòng không đa tầng, trong đó có các hệ thống tác chiến điện tử, cũng giúp đối phó những khí tài kiểu cũ của nhóm vũ trang Lebanon.

Tuy nhiên, drone FPV tạo ra thách thức mới vì chúng bay chậm và thấp hơn, có khả năng cơ động và tiếp cận theo hướng khó dự đoán. Drone FPV cũng thường hoạt động trong môi trường phức tạp, gồm nhiễu địa vật và các vật thể bay như chim, khiến radar cảnh giới thông thường càng khó phân biệt mục tiêu.

Drone cáp quang (trái) và drone điều khiển bằng sóng vô tuyến (phải). Đồ họa: Alma

Stephen Bryen, chuyên gia cấp cao tại Trung tâm Chính sách An ninh (CSP) có trụ sở tại Mỹ, nói rằng đây là điểm yếu khiến những hệ thống phòng không truyền thống như Vòm Sắt không thể phát hiện và đánh chặn drone FPV, đòi hỏi triển khai khí tài chuyên chống drone để đối phó.

"Radar chống drone tập trung vào vật thể bay thấp và chậm, có thể bị những hệ thống thông thường bỏ qua. Một số tổ hợp có cơ sở dữ liệu tích hợp, cho phép đánh giá mục tiêu là drone hay chim hoặc vật thể khác. Chúng có thể loại bỏ nhiễu tạp và nhiễu địa vật", ông giải thích.

Nhược điểm lớn nhất của loại radar này là tầm hoạt động ngắn, chỉ được tối ưu để phát hiện và bám bắt mục tiêu trong bán kính dưới 2 km, cũng chưa có dấu hiệu nào cho thấy IDF triển khai chúng cùng các khẩu đội Vòm Sắt ở biên giới.

Một phương án khác để phát hiện drone FPV là dùng cảm biến quang - điện tử, hồng ngoại hoặc âm thanh, song tầm hoạt động và thời gian cảnh báo của chúng còn ngắn hơn nhiều so với dùng radar.

Sử dụng cáp quang để điều khiển giúp drone FPV không bị lộ diện bởi tín hiệu điện từ và miễn nhiễm với các thiết bị gây nhiễu của IDF. Chúng cũng có thể bay rất thấp mà vẫn duy trì được kết nối và truyền hình ảnh độ nét cao về người điều khiển, cho phép tiếp cận trận địa Vòm Sắt từ dưới tầm phát hiện của radar và khiến đối phương không kịp trở tay.

Theo Trung tâm Alma, có một số giải pháp đối phó drone FPV của Hezbollah như chăng lưới, triển khai drone đánh chặn, trang bị kính ngắm hỗ trợ hạ drone cho súng bộ binh và vũ khí laser. Biện pháp dùng tên lửa đánh chặn rất khó thành công, do đây là loại mục tiêu nhỏ, giá rẻ và có tính cơ động cao.

"Nếu không nhanh chóng thu hẹp khoảng cách hiện tại, những chiếc drone vài trăm USD sẽ đánh bại các tổ hợp phòng không trị giá hàng triệu USD. Thành công chiến thuật của Hezbollah sẽ dẫn tới hạn chế chiến lược và ảnh hưởng đến khả năng tự do hành động của IDF", tổ chức này cảnh báo.

Nguyễn Tiến (Theo AP, Times of Israel, Al Jazeera, Asia Times)