Giới bảo tồn thương tiếc nhà Rùa học Hà Đình Đức

Chương trình Bảo tồn Rùa Châu Á (ATP) - tổ chức nhiều năm triển khai các chương trình tìm kiếm và bảo tồn loài rùa Hoàn Kiếm đăng bài tri ân PGS.TS Hà Đình Đức - người vừa qua đời ở tuổi 87.

Chia sẻ lại bức ảnh chụp từ năm 2004, khi PGS.TS Hà Đình Đức tham gia một chuyến khảo sát Rùa Hoàn Kiếm (Rafetus swinhoei), ATP khẳng định ông là một trong những người tiên phong nghiên cứu và bảo tồn rùa Hoàn Kiếm tại Việt Nam.

Những đóng góp của PGS.TS Hà Đình Đức đặt nền móng và thúc đẩy nhiều hoạt động bảo tồn loài rùa quý hiếm này, tạo tiền đề cho những nỗ lực đang được tiếp nối đến ngày nay.

“Trong suốt sự nghiệp của mình, ông đã dành trọn tâm huyết cho việc nghiên cứu Rùa Hoàn Kiếm, góp phần làm sáng tỏ nhiều giá trị khoa học của loài, đồng thời không ngừng lên tiếng bảo vệ hệ sinh thái Hồ Gươm”, ATP viết.

Với 6 công trình nghiên cứu cấp Nhà nước về Hồ Gươm cùng hơn 200 bài báo và công trình nghiên cứu về Rùa Hoàn Kiếm, ông để lại một di sản khoa học quý giá cho công tác bảo tồn.

Bức ảnh về PGS.TS Hà Đình Đức được ATP chia sẻ.

Đội ngũ cán bộ của ATP gửi lời chia buồn sâu sắc tới gia đình, bạn bè, đồng nghiệp và những người từng đồng hành cùng PGS.TS Hà Đình Đức, đồng thời nhấn mạnh sự ra đi của ông là một mất mát lớn đối với cộng đồng nghiên cứu và bảo tồn thiên nhiên.

Tuy nhiên, những giá trị ông để lại sẽ tiếp tục đồng hành cùng các nỗ lực bảo tồn Rùa Hoàn Kiếm, truyền cảm hứng cho các thế hệ hôm nay và mai sau trong hành trình bảo tồn loài rùa quý hiếm nhất thế giới.

Trung tâm Con người và Thiên nhiên (Pannature) trích đăng một bài báo gọi PGS.TS Hà Đình Đức là người lưu giữ ký ức về Rùa Hồ Gươm và bày tỏ thương tiếc trước sự ra đi của nhà khoa học tiên phong.

Anh Phạm Văn Thông, Phó Giám đốc Trung tâm Công nghệ và Bảo tồn thiên nhiên, người từng có nhiều năm nghiên cứu về rùa ở Việt Nam chia sẻ, nếu không có thầy Đức, chắc sẽ chẳng ai quan tâm đến "Cụ rùa" hồ Gươm, sẽ chẳng có vụ nạo vét, cải tạo hồ Gươm thành cái hồ trong xanh, sạch sẽ như bây giờ.

PGS.TS Hà Đình Đức có vai trò quan trọng trong việc cứu chữa Rùa Hoàn Kiếm tại Hồ Gươm khi cá thể này bị thương nặng vào năm 2011.

Anh Thông nhớ lại cách PGS.TS Hà Đình Đức luôn gọi rùa Hoàn Kiếm là “Cụ rùa” thay vì cách gọi của giới khoa học là Rafetus swinhoei và điều đó cũng ảnh hưởng đến chính anh.

“Sau này tôi cũng nhiễm một chút tính của thầy. Trong các bài báo khoa học của tôi ra thế giới, thay vì dùng cái tên Swinhoei softshell turtle, tôi gọi là Hoan Kiem turtle, và cái tên này trở thành cái tên chính thống hơn trong cộng đồng rùa thế giới. Mặc dù không phải lúc nào cũng có thể quyết định được việc này vì còn các đồng tác giả khác”, anh Thông nhớ lại.

Anh Thông cũng nhớ đến sự nhiệt tình của thầy, ngay cả khi tuổi tác đã cao. “Gần đây, tôi muốn phỏng vấn thầy để viết cuốn sách, mới chỉ nói mục tiêu, thầy gửi một loạt tài liệu thầy từng gửi tôi bao năm trước”, anh Thông nhớ lại.

Anh Nguyễn Tài Thắng, cán bộ có nhiều năm gắn bó với việc tìm kiếm và bảo tồn Rùa Hoàn Kiếm tri ân ngắn gọn nhưng xúc động: “Cả cuộc đời Thầy là sự miệt mài, bền bỉ và nặng lòng với biểu tượng thiêng liêng của Hồ Gươm, với những trăn trở không nguôi cho công tác bảo tồn. Sự dấn thân tiên phong của Thầy chính là ngọn lửa soi đường cho biết bao thế hệ nhà nghiên cứu đi sau”.

PGS.TS Hà Đình Đức nhiều lần lên tiếng về việc bảo vệ hệ sinh thái của Hồ Gươm.

PGS.TS Hà Đình Đức sinh ngày 23 tháng 3 năm 1940 tại xã Xuân Thành, huyện Thọ Xuân cũ, nay là xã Xuân Hồng, tỉnh Thanh Hoá.

Trước khi về hưu, ông là giảng viên cao cấp Khoa Sinh học, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, nay là Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội.

Tên tuổi của ông gắn liền với loài Rùa Hoàn Kiếm, được nhiều người gọi trìu mến là nhà Rùa học. Trong suốt nhiều thập kỷ, ông kiên trì quan sát, ghi chép, chụp ảnh, thu thập tư liệu về tập tính, môi trường sống và lịch sử của loài rùa này.

Những nghiên cứu của ông đã góp phần cung cấp nhiều dữ liệu khoa học quan trọng về cá thể rùa Hoàn Kiếm tại Hồ Gươm, đồng thời khơi dậy sự quan tâm của cộng đồng đối với công tác bảo tồn.

Không chỉ nghiên cứu, PGS.TS Hà Đình Đức còn là người nhiều lần lên tiếng trước những nguy cơ đe dọa môi trường sinh thái Hồ Gươm như ô nhiễm nguồn nước, suy giảm chất lượng môi trường sống hay những tác động từ quá trình đô thị hóa.