Mức sinh TP.HCM: tín hiệu khởi sắc, bài toán vẫn còn dài

Trong bối cảnh Hàn Quốc, quốc gia từng chi hàng trăm tỉ USD cho khuyến sinh, vừa ghi nhận tín hiệu tích cực, TP.HCM đang nỗ lực xây dựng chiến lược dài hạn và đồng bộ để tìm lời giải bền vững cho bài toán sinh thấp kéo dài.

Năm 2024, tổng tỉ suất sinh của TP.HCM đạt khoảng 1,43 con/phụ nữ và ước đạt 1,51 con/phụ nữ vào năm 2025 - tín hiệu cho thấy mức sinh đang dần hồi phục. Tuy nhiên, con số này vẫn thấp hơn đáng kể so với mức sinh thay thế 2,1 con/phụ nữ.

Trước thực tế đó, TP.HCM đặt mục tiêu duy trì đà phục hồi và từng bước hoàn thiện các chính sách để ổn định cấu trúc dân số trong dài hạn.

Thành phố đang triển khai các chính sách theo hướng "khuyến khích có điều kiện": từ ngày 1-9-2025, theo nghị quyết số 32/2025/NQ-HĐND, phụ nữ cư trú tại thành phố (cả thường trú và tạm trú) sinh đủ hai con trước 35 tuổi được hỗ trợ một lần 5 triệu đồng.

Song song đó, quyết định số 2162/QĐ-UBND ngày 26-5-2025 phê duyệt Đề án Chăm sóc sức khỏe toàn diện giai đoạn 2025 - 2030 với các giải pháp hỗ trợ khám sức khỏe tiền hôn nhân, tiêm vắc xin trước mang thai và chăm sóc sức khỏe trẻ em.

Đặc biệt, nghị quyết 41/2025/NQ-HĐND ngày 29-9-2025 hỗ trợ 100% học phí cho trẻ mầm non, học sinh phổ thông công lập từ năm học 2025 - 2026 cũng góp phần giảm gánh nặng giáo dục cho gia đình.

Tuy nhiên, ông Phạm Chánh Trung, Chi cục trưởng Chi cục Dân số TP.HCM, thẳng thắn nhìn nhận: "Các chính sách hiện nay có ý nghĩa khích lệ và chia sẻ chi phí, nhưng chưa đủ để trở thành động lực quyết định. Quyết định sinh con chịu tác động bởi thu nhập, nhà ở, việc làm ổn định, quan điểm kết hôn và sinh con. Do đó, khuyến sinh phải đi kèm một gói chính sách đồng bộ về y tế, giáo dục, an sinh, việc làm và xuyên suốt là các hoạt động truyền thông".

Theo ông Phạm Chánh Trung, bài học cốt lõi từ Hàn Quốc là cách tiếp cận đồng bộ: cải thiện điều kiện nuôi dạy con, bảo đảm cơ hội việc làm cho phụ nữ sau sinh, mở rộng dịch vụ giữ trẻ và thay đổi văn hóa doanh nghiệp để cân bằng công việc - gia đình.

Với TP.HCM, không nên kỳ vọng giải pháp ngắn hạn đảo ngược xu hướng ngay lập tức. Bên cạnh đó, một trong những yếu tố then chốt là sự tham gia đồng bộ của tất cả các bên, bao gồm cả các hoạt động truyền thông đại chúng, phim ảnh và giải trí.

Thành phố đang tiếp tục rà soát các giải pháp đặc thù trong thẩm quyền, tập trung vào hỗ trợ sức khỏe sinh sản, điều trị hiếm muộn, chăm sóc phụ nữ mang thai và nuôi con nhỏ. Đối với các chính sách vượt thẩm quyền, đặc biệt là nhà ở xã hội và bảo hiểm chăm sóc dài hạn, thành phố sẽ tổng hợp thực tiễn để kiến nghị trung ương.

"Trong 5 - 10 năm tới, mục tiêu của TP.HCM là ổn định cấu trúc dân số theo hướng bền vững: từng bước đưa mức sinh tiệm cận mức sinh thay thế, nâng cao chất lượng dân số và chủ động thích ứng với già hóa dân số.

Thành phố không đặt mục tiêu tăng sinh bằng mọi giá, mà hướng tới tạo điều kiện để người dân có thể sinh đủ số con mong muốn và trẻ em được chăm sóc, giáo dục toàn diện. Chính sách dân số phải gắn với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội dài hạn của đô thị đặc biệt", ông Trung nhấn mạnh.