Năm 2026, một phần Windows 11 vẫn mắc kẹt ở 2009, Microsoft cuối cùng cũng giải thích vì sao

Windows 11 đã trải qua nhiều đợt thay đổi giao diện kể từ khi ra mắt, từ thanh tác vụ, menu Start đến ứng dụng Settings. Tuy nhiên, chỉ cần đi sâu thêm vài mục cài đặt trong hệ điều hành, người dùng vẫn dễ dàng bắt gặp những cửa sổ có thiết kế gần như không thay đổi từ thời Windows 7 ra mắt năm 2009.

Control Panel là ví dụ rõ ràng nhất. Công cụ này vẫn tồn tại song song với Settings, sử dụng hệ thống biểu tượng, menu và hộp thoại gợi nhớ những thế hệ Windows cũ. File Explorer hay Registry Editor cũng còn không ít khu vực chưa đồng nhất với ngôn ngữ thiết kế hiện đại của Windows 11.

Việc một hệ điều hành phát hành trong thập niên 2020 vẫn chứa những thành phần trông như đến từ năm 2009 thường khiến Microsoft bị chỉ trích là hiện đại hóa quá chậm. Tuy nhiên, theo hãng, trở ngại không chỉ nằm ở việc thay màu sắc, biểu tượng hay bo tròn các góc cửa sổ.

Phía sau những công cụ cũ là lượng lớn phần mềm, driver và quy trình làm việc đã được xây dựng trong hàng chục năm. Thay đổi một thành phần tưởng như nhỏ cũng có thể khiến thiết bị hoặc ứng dụng vốn hoạt động ổn định gặp sự cố.

Marcus Ash, Phó chủ tịch phụ trách Thiết kế và Nghiên cứu tại Microsoft, mới đây đã giải thích vấn đề trong một podcast của Windows Central. Ông cho biết Microsoft muốn hiện đại hóa những phần còn sót lại từ các thế hệ Windows trước, nhưng không thể đánh đổi khả năng tương thích vốn là một trong những thế mạnh lớn nhất của hệ điều hành.

Control Panel cũ kỹ, nhưng không thể đơn giản xóa đi

Theo Marcus Ash, Control Panel là một trong những phần khó xử lý nhất bởi nhiều công cụ và driver vẫn phụ thuộc vào những chức năng cũ bên trong.

"Đó là lý do những thứ như Control Panel trở nên phức tạp. Nếu khách hàng có một driver hoặc một thành phần phụ thuộc vào chức năng cũ, chúng tôi phải rất cẩn thận để không phá vỡ cam kết về khả năng tương thích" , ông Ash cho biết.

Microsoft hiện chuyển dần các chức năng từ Control Panel sang Settings. Chỉ khi một tính năng đã được tái tạo đầy đủ trong giao diện mới và không còn gây ảnh hưởng đến quy trình cũ, hãng mới tính đến việc loại bỏ vị trí tương ứng trong Control Panel.

Cách làm này khiến quá trình chuyển đổi kéo dài hơn nhiều so với kỳ vọng của người dùng. Trong một số trường hợp, cùng một thiết lập xuất hiện ở cả Settings lẫn Control Panel, nhưng hai nơi lại cung cấp mức độ kiểm soát khác nhau.

Kết quả là Windows 11 có thể trông hiện đại ở màn hình chính, rồi bất ngờ đưa người dùng trở lại một hộp thoại mang phong cách của hơn một thập kỷ trước. Trải nghiệm này thiếu nhất quán, nhưng Microsoft cho rằng giữ cho phần mềm và phần cứng cũ tiếp tục hoạt động vẫn quan trọng hơn việc làm mới toàn bộ giao diện trong thời gian ngắn.

Không chỉ thay từng hộp thoại

Microsoft cũng không muốn hiện đại hóa Windows bằng cách chọn ngẫu nhiên một cửa sổ cũ rồi khoác lên giao diện mới. Theo Marcus Ash, hãng phải xem xét toàn bộ hành trình thao tác của người dùng trước khi quyết định phần nào cần được thay đổi.

"Nếu nhìn vào File Explorer và toàn bộ chức năng bên trong, chúng tôi sẽ xem người dùng bắt đầu ở đâu và kết thúc ở đâu. Không phải chỉ chọn một hộp thoại, mà phải xem xét đầy đủ hành trình mà khách hàng đang cố gắng hoàn thành" , ông nói.

Cách tiếp cận này nhằm tránh tình trạng một khu vực có giao diện mới nhưng lại dẫn sang cửa sổ cũ, hoặc làm biến mất những lựa chọn chuyên sâu mà doanh nghiệp và người dùng lâu năm vẫn cần.

Dữ liệu sử dụng, thông tin đo từ xa và phản hồi của người dùng sẽ được Microsoft dùng để xác định thứ tự ưu tiên. Những chức năng phổ biến có thể được hiện đại hóa trước, trong khi các khu vực ít được sử dụng nhưng có mức độ phụ thuộc cao sẽ cần thêm thời gian.

Ngay cả Registry Editor, công cụ vẫn giữ kiểu giao diện quen thuộc qua nhiều thế hệ Windows, cũng nằm trong kế hoạch thay đổi. Marcus Ash cho biết Microsoft đã bắt đầu nghiên cứu cách làm mới công cụ này mà không ảnh hưởng đến chức năng cốt lõi.

"Chúng tôi đang tìm cách giải quyết bài toán này để vừa giữ được cam kết về khả năng tương thích, vừa có thể hiện đại hóa các nền tảng", ông cho biết.

Điều đó đồng nghĩa Registry Editor và những phần còn mang dấu ấn của Windows 7 có thể sở hữu diện mạo hiện đại hơn trong tương lai. Tuy nhiên, Microsoft chưa công bố thời điểm cụ thể, và quá trình này nhiều khả năng vẫn diễn ra từng bước.

Việc một phần Windows 11 còn "mắc kẹt" ở năm 2009 phản ánh sự thiếu đồng nhất của hệ điều hành, nhưng cũng cho thấy bài toán khó mà Microsoft phải giải quyết. Chính những lớp phần mềm cũ ấy giúp lượng lớn thiết bị, ứng dụng doanh nghiệp và quy trình chuyên biệt tiếp tục hoạt động sau mỗi lần nâng cấp Windows.

Bởi vậy, Control Panel và nhiều hộp thoại quen thuộc có thể vẫn hiện diện thêm một thời gian dài. Microsoft không thiếu ý định đưa chúng thoát khỏi giao diện cũ, nhưng hãng cũng chưa thể hiện đại hóa Windows 11 bằng cách bỏ lại cả hệ sinh thái đang phụ thuộc vào quá khứ.