Loại lá rụng đầy vườn ở Việt Nam, "trời Tây" bán gần nửa triệu đồng/chiếc vẫn có người mua

Ở Việt Nam, lá chuối là thứ quá đỗi quen thuộc. Cây chuối được trồng ở khắp các vùng nông thôn, từ đồng bằng đến miền núi, chủ yếu để thu hoạch quả phục vụ tiêu dùng và xuất khẩu. Trong khi đó, lá chuối lại ít được coi trọng, phần lớn chỉ được dùng để gói bánh chưng, bánh tét, bánh giò, xôi, giò chả hay một số món ăn truyền thống. Sau mỗi vụ thu hoạch, lượng lá dư thừa thường bị bỏ đi, cho gia súc ăn hoặc đốt bỏ để dọn vườn.

Ngay cả khi được bán, giá lá chuối cũng rất rẻ. Tại các chợ truyền thống, lá chuối bán lẻ chỉ khoảng 20.000 đồng/kg, giá sỉ dao động 10.000-12.000 đồng/kg. Với những tàu lá đẹp đã róc bỏ sống lá, giá cũng chỉ khoảng 8.000-10.000 đồng/kg.

Để đủ điều kiện xuất khẩu, lá phải là lá chuối tây, có bản rộng khoảng 30 cm, nguyên vẹn, không rách và giữ được màu xanh tự nhiên. Do lá chuối khá giòn nên người thu hoạch phải chọn đúng độ tuổi của lá, sau đó phơi nắng vừa đủ để lá mềm dẻo nhưng không bị đổi màu.

Thế nhưng, loại lá vốn có giá chỉ vài nghìn đồng mỗi kg ở Việt Nam lại được bán với mức giá khiến nhiều người bất ngờ tại các thị trường nước ngoài.

Trên Amazon Mỹ, lá chuối được niêm yết với giá 17,95 USD, (khoảng gần 500.000 đồng mỗi kg), chưa bao gồm phí vận chuyển. Phần giới thiệu sản phẩm cho biết lá chuối không chỉ giúp món ăn đẹp mắt mà còn tạo hương thơm tự nhiên khi dùng để gói hoặc nấu thực phẩm.

Đáng chú ý hơn, trên Amazon Nhật Bản, một chiếc lá chuối tươi được rao bán với giá 2.280 yên, (tương đương gần 500.000 đồng). Nếu mua theo số lượng lớn, giá sẽ giảm đáng kể. Chẳng hạn, bộ 3 lá có giá khoảng 3.700 yên (khoảng 760.000 đồng), trong khi bộ 5 lá được bán với giá 5.700 yên (khoảng 1,17 triệu đồng). Dù vậy, tính trung bình mỗi chiếc lá vẫn có giá lên tới hàng trăm nghìn đồng.

Không chỉ Amazon, trên eBay vào năm 2021 lá chuối cũng được rao bán với nhiều mức giá cao. Hai tàu lá chuối có xuất xứ từ Trung Quốc được bán khoảng 20 USD (hơn 450.000 đồng), chưa tính phí vận chuyển. Trong khi đó, lá chuối xuất xứ từ Thái Lan có giá khoảng 25,39 USD/kg, tương đương gần 580.000 đồng/kg. Riêng phí vận chuyển quốc tế cho 1 kg lá chuối trên một số gian hàng cũng vào khoảng 17 USD.

Phần lớn lá chuối được bán trên các sàn thương mại điện tử quốc tế có nguồn gốc từ Thái Lan, Trung Quốc và Nhật Bản. Đây là sản phẩm phục vụ chủ yếu cho cộng đồng người châu Á, các nhà hàng chuyên món truyền thống hoặc những người ưa chuộng vật liệu tự nhiên trong chế biến thực phẩm.

Sự chênh lệch giá giữa thị trường trong nước và nước ngoài khiến không ít người bất ngờ. Trong khi ở Việt Nam, lá chuối vẫn bị xem là phụ phẩm nông nghiệp, thậm chí nhiều nơi phải chặt bỏ sau thu hoạch, thì tại các thị trường phát triển, đây lại là mặt hàng có giá trị cao nhờ nhu cầu sử dụng trong ẩm thực và xu hướng thay thế bao bì nhựa bằng vật liệu thân thiện với môi trường.

Lá chuối từ lâu đã gắn bó với đời sống người Việt, xuất hiện trong nhiều món ăn truyền thống như bánh chưng, bánh tét, bánh giò, xôi hay giò chả. Không chỉ là vật liệu gói thực phẩm thân thiện với môi trường, lá chuối còn được cho là mang lại nhiều lợi ích đối với sức khỏe nhờ chứa các hợp chất chống oxy hóa và kháng khuẩn tự nhiên.

Giữ hương vị món ăn, hạn chế mất chất dinh dưỡng

Theo trang sức khỏe HealthShots (Ấn Độ), khi dùng lá chuối để gói hoặc hấp thực phẩm, món ăn không chỉ giữ được độ ẩm tự nhiên mà còn có mùi thơm đặc trưng, tạo hương vị hấp dẫn hơn. Bên cạnh đó, lớp lá còn giúp hạn chế thất thoát một số dưỡng chất trong quá trình chế biến.

Ở nhiều quốc gia châu Á, lá chuối còn được sử dụng như một chiếc "đĩa sinh học" thay thế đồ nhựa dùng một lần. Một số chuyên gia cho rằng các hợp chất chống oxy hóa tự nhiên trên bề mặt lá có thể tiếp xúc với thực phẩm, góp phần bổ sung thêm các hoạt chất có lợi cho cơ thể.

Có đặc tính kháng khuẩn tự nhiên

Nghiên cứu công bố trên tạp chí South African Journal of Chemical Engineering năm 2021 cho thấy cây chuối chứa nhiều hợp chất có đặc tính kháng khuẩn và chống oxy hóa.

Theo chuyên gia dinh dưỡng Sangeeta Tiwari (Ấn Độ), lá chuối có khả năng ức chế sự phát triển của một số loại vi khuẩn. Chính vì vậy, từ lâu chúng đã được sử dụng trong y học dân gian cũng như để bảo quản thực phẩm, góp phần giúp thức ăn tươi lâu hơn.

Hỗ trợ tăng cường hệ miễn dịch

Lá chuối chứa nhiều chất chống oxy hóa như polyphenol và flavonoid. Theo nghiên cứu đăng trên tạp chí Frontiers in Pharmacology (2018), các hợp chất này giúp trung hòa các gốc tự do, giảm stress oxy hóa và hỗ trợ hoạt động của hệ miễn dịch.

Việc giảm stress oxy hóa cũng được xem là một trong những yếu tố góp phần bảo vệ tế bào và làm chậm quá trình lão hóa của cơ thể.

Hỗ trợ giải độc và chống viêm

Các hợp chất chống oxy hóa kết hợp với đặc tính chống viêm của lá chuối có thể hỗ trợ quá trình đào thải độc tố tự nhiên của cơ thể, đồng thời góp phần giảm phản ứng viêm.

Một số tài liệu y học dân gian còn sử dụng lá chuối như biện pháp hỗ trợ trong các trường hợp đau nhức hoặc các bệnh lý liên quan đến viêm, mặc dù vẫn cần thêm nhiều nghiên cứu để khẳng định hiệu quả.

Có lợi cho hệ tiêu hóa

Lá chuối được cho là có khả năng giúp làm dịu dạ dày, giảm cảm giác đầy hơi và khó tiêu. Khi thực phẩm được nấu hoặc hấp trong lá chuối, độ ẩm và hương vị được giữ tốt hơn, từ đó giúp món ăn dễ tiêu hóa và hấp thu hơn.

Mặc dù mang lại nhiều lợi ích, lá chuối vẫn có thể bám bụi bẩn, vi khuẩn hoặc tồn dư thuốc bảo vệ thực vật trong quá trình trồng và vận chuyển. Vì vậy, trước khi dùng để gói hoặc đựng thực phẩm, cần rửa thật sạch dưới vòi nước, lau khô hoặc trụng qua nước nóng nếu cần để đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm.

Việc sử dụng lá chuối thay thế bao bì nhựa không chỉ góp phần giảm rác thải ra môi trường mà còn giúp giữ trọn hương vị món ăn và tận dụng những đặc tính tự nhiên có lợi của loại lá quen thuộc này.